Uzasadnienie
Pismem z dnia 2 marca 2023 r. G. Sp. z o.o. w P. (dalej jako: skarżąca, Spółka), reprezentowana przez kuratora J. S., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na opisane w sentencji niniejszego orzeczenia postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 27 stycznia 2023 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
Do skargi kurator załączyła zaświadczenie Sądu Rejonowego w O. – Sądu Gospodarczego Wydział [...] Krajowego Rejestru Sądowego z dnia 7 października 2021 r., z którego wynika, że ustanowiona została kuratorem G. Spółki z o.o. w P. i w związku z powyższym uprawniona jest do reprezentowania spółki G. spółka z o.o. w P.: "w postępowaniach kontrolno-podatkowych - doręczenia protokołu kontroli podatkowej nr [...], przeprowadzenia postępowania podatkowego w zakresie rozliczenia podatku od towarów i usług za czerwiec 2020 oraz po zakończonej kontroli podatkowej nr [...] w zakresie rozliczenia w podatku od towarów i usług za okres wrzesień 2019 – kwiecień 2020". Z zaświadczenia wynika ponadto, iż jest ono "dokumentem uprawniającym kuratora, w zakresie wyżej wskazanych czynności, do występowania w sprawach podmiotu przed sądem, urzędami i instytucjami oraz przed osobami fizycznymi i prawnymi; stanowi ono także legitymację do podejmowania czynności prawnych w imieniu osoby, dla której ustanowiono kuratora".
Z powyższego zaświadczenia wynikało, iż kurator nie była uprawniona do sporządzenia oraz wniesienia do sądu administracyjnego przedmiotowej skargi.
Postanowieniem z 9 maja 2023 r. Sąd postanowił dopuścić tymczasowo do czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym skarżącą Spółkę, reprezentowaną przez kuratora w osobie J. S. oraz wyznaczyć termin trzech miesięcy, od dnia doręczenia kuratorowi Spółki niniejszego postanowienia, do przedłożenia zaświadczenia sądu, z którego wynika umocowanie kuratora do reprezentowania skarżącej Spółki przed sądami administracyjnymi.
Do dnia wydania niniejszego postanowienia, kurator nie przedłożyła do akt sprawy stosownego zaświadczenia, z którego wynikałoby jej umocowanie do działania w imieniu Spółki przed tut. Sądem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga podlega odrzuceniu.
Skuteczne wszczęcie postępowania sądowoadministracyjnego warunkowane jest między innymi posiadaniem przez stronę tego postępowania zdolności sądowej i procesowej. Stosownie do art. 28 § 1 i art. 29 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm. – dalej: "p.p.s.a."), osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu, które mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Z art. 28 § 1 p.p.s.a. wynika, że do skutecznego przeprowadzenia postępowania sądowoadministracyjnego z udziałem osoby prawnej konieczne jest, by przy każdej czynności procesowej posiadała ona zdolność procesową. Działanie osoby prawnej przez jej organy w postępowaniu sądowym nie jest związane ze zdolnością sądową tej osoby, ale z jej zdolnością procesową w tym sensie, że brak takiego organu uniemożliwia osobie prawnej korzystanie z posiadanej zdolności procesowej.
Co istotne, braki w zakresie zdolności procesowej sąd musi uwzględnić z urzędu na każdym etapie postępowania i określić ich skutek. Brak zdolności procesowej skutkuje bowiem nieważnością postępowania (art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a.).
Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością co do zasady reprezentuje zarząd. Dopiero w sytuacji, gdy osoba prawna nie ma właściwego organu do jej reprezentowania ani odpowiednio umocowanego przedstawiciela, nie jest możliwe składanie przez nią oświadczeń woli, jak i składanie jej oświadczeń woli ze skutkiem prawnym (por. uchwały składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z 30 stycznia 2015 r. sygn. akt III CZP 34/14 oraz z 31 marca 2016 r. sygn. akt III CZP 89/15 - dostępne na stronie internetowej: www.sn.pl). Zarząd jest organem realizującym zdolność do czynności prawnych spółki. Jego kompetencje określone są generalnie jako prowadzenie spraw i reprezentacja. Sfera reprezentacji obejmuje dokonywanie czynności w stosunkach zewnętrznych i obejmuje takie kategorie jak przedstawicielstwo, zastępstwo. Reprezentacja jednak wiąże się z działaniami nie tylko organów, ale także przedstawicieli ustawowych oraz pełnomocników.
Reprezentantami spółki mogą być więc: zarząd, prokurenci, pełnomocnicy, kuratorzy, likwidatorzy, również w stosunkach wewnętrznych w spółce rada nadzorcza, pełnomocnicy wspólników (A. Kidyba. Komentarz aktualizowany do art. 201 Kodeksu spółek handlowych, Lex/el).
Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy skarżąca G. Sp. z o.o. w P. posiada braki w zarządzie spółki, które uniemożliwiają jej działanie. Kurator Spółki J. S., która wniosła skargę w imieniu Spółki na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji określającej w podatku od towarów i usług zobowiązanie podatkowe za czerwiec 2020 r., powołała się na zaświadczenie Sądu Rejonowego w O. – Sądu Gospodarczego Wydział [...] Krajowego Rejestru Sądowego z dnia 7 października 2021 r., z którego wynika, że ustanowiona została kuratorem G. Spółki z o.o. w P. Z powyższego zaświadczenia wynikało, że kurator została upoważniona wyłącznie do czynności wprost w nim wskazanych, czyli do: "reprezentowania Spółki w postępowaniach kontrolno-podatkowych - doręczenia protokołu kontroli podatkowej nr [...], przeprowadzenia postępowania podatkowego w zakresie rozliczenia podatku od towarów i usług za czerwiec 2020 oraz po zakończonej kontroli podatkowej nr [...] w zakresie rozliczenia w podatku od towarów i usług za okres wrzesień 2019 – kwiecień 2020". Natomiast do występowania w sprawach Spółki przed sądem, urzędami i instytucjami oraz przed osobami fizycznymi i prawnymi kurator – zgodnie z treścią Zaświadczenia - została uprawniona jedynie w zakresie wskazanych w nim czynności, a zatem w zakresie "reprezentowania Spółki w postępowaniach kontrolno-podatkowych - doręczenia protokołu kontroli podatkowej nr [...], przeprowadzenia postępowania podatkowego w zakresie rozliczenia podatku od towarów i usług za czerwiec 2020 oraz po zakończonej kontroli podatkowej nr [...] w zakresie rozliczenia w podatku od towarów i usług za okres wrzesień 2019 – kwiecień 2020". Z zaświadczenia wynika ponadto, iż "stanowi ono także legitymację do podejmowania czynności prawnych w imieniu osoby, dla której ustanowiono kuratora".
Zatem z powyższego wynika, iż kurator nie była uprawniona do sporządzenia oraz wniesienia do sądu administracyjnego przedmiotowej skargi.
Powyższa okoliczność w świetle art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a., skutkuje obowiązkiem odrzucenia skargi. Zastrzec jednak należy, że zgodnie z art. 58 § 2 p.p.s.a., z powodu braku zdolności sądowej jednej ze stron albo zdolności procesowej skarżącego i niedziałania przedstawiciela ustawowego lub braku w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej skarżącym uniemożliwiającego jego działanie, sąd odrzuci skargę dopiero wówczas, gdy brak nie zostanie uzupełniony. W myśl art. 58 § 3 p.p.s.a. Sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym.
Zgodnie z art. 31 § 1 p.p.s.a., jeżeli braki w zakresie zdolności sądowej lub procesowej albo w składzie właściwych organów dają się uzupełnić, sąd wyznaczy odpowiedni termin. Przepis § 2 ten stanowi, że sąd może dopuścić tymczasowo do czynności stronę niemającą zdolności sądowej lub procesowej albo osobę niemającą należytego ustawowego umocowania, z zastrzeżeniem, że przed upływem wyznaczonego terminu braki będą uzupełnione, a czynności zatwierdzone przez powołaną do tego osobę. Z kolei art. 31 § 3 p.p.s.a. wskazuje, że jeżeli braków powyższych nie można uzupełnić albo nie zostały one w wyznaczonym terminie uzupełnione, sąd zniesie postępowanie w zakresie, w jakim jest ono dotknięte brakami, i w miarę potrzeby wyda odpowiednie postanowienie.
W niniejszej sprawie, Sąd stwierdzając w postanowieniu z 9 maja 2023 r. brak zdolności procesowej skarżącej Spółki uniemożliwiający jej działanie, uznał jednak, że brak ten winien być potraktowany jako brak w zakresie zdolności procesowej, który może być uzupełniony w sposób określony w art. 31 p.p.s.a. Jednakże, mimo wyznaczenia kuratorowi Spółki trzymiesięcznego terminu do uzupełnienia braków poprzez przedłożenie zaświadczenia Sądu, z którego wynika umocowanie kuratora do reprezentowania skarżącej Spółki przed sądami administracyjnymi - nie zostały one uzupełnione w zakreślonym terminie. Odpis orzeczenia wyznaczającego termin na uzupełnienie omawianych braków doręczono prokurentowi dnia 16 maja 2023 r., co oznacza, że termin ten minął 16 sierpnia 2023 r.
Do dnia wydania niniejszego orzeczenia, kurator nie przedłożyła do akt przedmiotowej sprawy stosownego zaświadczenia, z którego wynikałoby jej umocowanie do działania w imieniu Spółki przed tut. Sądem.
Ponadto do dnia wydania orzeczenia nie został ujawniony zarząd spółki w Krajowym Rejestrze Sądowym (co Sąd ustalił z urzędu na podstawie danych udostępnionych przez wyszukiwarkę podmiotów w KRS, dostępną na stronie internetowej: www.ms.gov.pl).
Mając powyższe na uwadze należało stwierdzić, że dopuszczona tymczasowo do udziału w postępowaniu kurator Spółki nie usunęła braku formalnego skargi w zakresie zdolności procesowej strony skarżącej. W związku z tym spełniona została przesłanka, o której mowa w art. 31 § 3 p.p.s.a., uzasadniająca zniesienie postępowania, w zakresie w jakim jest ono dotknięte brakami. Mając na uwadze, że brak zdolności procesowej skarżącej istniał już przed wniesieniem skargi do Sądu to postępowanie sądowe w niniejszej sprawie należało znieść w całości.
W związku z powyższym, na podstawie art. 31 § 3 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w pkt 1. sentencji postanowienia. Działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 5, § 2 i 3 w zw. z art. 16 § 2 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w pkt 2. sentencji. O kosztach sądowych Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a