Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 30 września 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu (dalej: "organ II instancji", "organ odwoławczy"), utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Głuchołaz (dalej: "organ I instancji") z 15 maja 2025 r., odmawiającą R. G. (dalej: "skarżący", "strona") przyznania pomocy finansowej w formie zasiłku na remont albo odbudowę budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego, który został zniszczony lub uszkodzony w wyniku powodzi.
Jak wynika z akt sprawy wnioskiem z 7 października 2024 r. skarżący wystąpił o przyznanie zasiłku celowego w wysokości 200.000 zł, na usuwanie skutków powodzi, tj. na odbudowę domu zlokalizowanego w B. We wniosku wyjaśnił, że dom jest własnością jego rodziców, w którym prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Parter domu w czasie powodzi uległ całkowitemu zniszczeniu. Na wniosku widnieje adnotacja E. G. informująca, że jako właścicielka wyraża zgodę na przeprowadzenie tego remontu przez jej syna (skarżącego). Z treści księgi wieczystej wg stanu na dzień 15 listopada 2024 r. wynika, że właścicielami budynku są małżonkowie J. i E. G. Wcześniej wnioskiem z 29 września 2024 r. R. G. wniósł o przyznanie zasiłku celowego, w wysokości 8 000 zł, na remont mieszkania, znajdującego się ww. budynku. Zasiłek został stronie przyznany decyzją z 3 października 2024 r., którą poprzedził wywiad środowiskowy, przeprowadzony z udziałem wnioskodawcy 30 września 2024 r. W wywiadzie tym zawarto spis strat, ww. mieszkaniu, zgodnie z którym zniszczeniu uległy: drzwi wejściowe, okna, drzwi tarasowe, panele podłogowe, płytki, kaloryfery, meble kuchenne na wymiar, schody, tynki oraz płyty karton-gips, jak również wyposażenie (pralka, lodówka, meble wypoczynkowe, stolik, stół, krzesła, drobne sprzęty AGD i telewizor).
Wobec takich ustaleń, decyzją z 15 maja 2025 r. Burmistrz Głuchołaz odmówił przyznania stronie pomocy finansowej w formie zasiłku na remont albo odbudowę budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego, który został zniszczony lub uszkodzony w wyniku powodzi.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że strona wraz z rodziną, pod wskazanym adresem, prowadzi odrębne gospodarstwo domowe, jednak dwa lokale, znajdujące się w tym budynku, nie zostały wyodrębnione administracyjnie i nie mają osobnych numerów. Organ podkreślił, że decyzją z 9 stycznia 2025 r., w związku z oszacowaniem wysokości szkód, obejmującym cały budynek mieszkalny, przyznano właścicielowi nieruchomości pomoc finansową w postaci zasiłku remontowo-budowlanego, obejmującego całą powierzchnię tego domu. Dodano, że 28 listopada 2024 r. wypłacono stronie część zasiłku celowego, w wysokości 50.000 zł, który podlega zwrotowi. Wskazano też, że mimo wezwania, strona nie wniosła nowych dowodów w sprawie.
Wobec powyższego organ I instancji stwierdził, że sytuacja faktyczna strony nie kwalifikuje jej do uzyskania pomocy remontowo-budowlanej, na podstawie art. 39 ust. 1 i 2 oraz art. 40 ust. 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej.
W odwołaniu strona podniosła m.in., że mieszkanie, o pow. ponad 100 m2, w którym prowadzi gospodarstwo domowe, jest osobną częścią (z oddzielnym wejściem) budynku, zlokalizowanego w B., stanowiącego własność jego rodziców, E. i J. G. Obie części tego budynku zajmowane są odrębnie przez stronę i jej rodziców, i zostały zalane na wysokość 1,4 m i doszczętnie zniszczone wraz ze wszystkimi meblami, sprzętem RTV i AGD. Ponadto w swojej części skarżący przeprowadził generalny remont, który został ukończony w lipcu, tuż przed powodzią i z tego względu nie zdążył prawnie rozdzielić domu na dwa osobne numery. W ocenie strony remont w obydwu częściach budynku opiewa na kwotę 500.000 zł.
W uzasadnieniu, wspomnianej na wstępie decyzji z 30 września 2025 r. organ odwoławczy, po zacytowaniu art. 39 i art. 40 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1283 ze zm. - u.p.s.), art. 69b ust. 1 ustawy z 1 października 2024 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1473 ze zm.) oraz regulacji zawartych w zatwierdzonych przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji Zasadach udzielania - ze środków rezerwy celowej budżetu państwa na przeciwdziałanie i usuwanie skutków klęsk żywiołowych - pomocy finansowej w formie zasiłków celowych, o których mowa w ustawie o pomocy społecznej, przypomniał, że w sprawie strona wystąpiła z wnioskiem o udzielenie pomocy na odbudowę domu, zlokalizowanego w B., w którym prowadzi z rodziną, odrębne od rodziców (właścicieli budynku), gospodarstwo domowe w ramach lokalu mieszkalnego o pow. ponad 100 m2, stanowiącego osobną, z oddzielnym wejściem, część omawianego budynku.
Kolegium dodało, że w sprawie niekwestionowany jest fakt, że budynek ten został uszkodzony w wyniku powodzi w 2024 r. oraz że prowadzone są w nim dwa odrębne gospodarstwa domowe. Jednak decyzją z 9 stycznia 2025 r. właścicielowi budynku mieszkalnego przyznano już pomoc finansową w postaci zasiłku na remont całego domu, a nie jedynie jego części, co skutkować musiało odmową przyznania wnioskowanego świadczenia. Kolegium zaakcentowało końcowo, że środki finansowe tworzące budżet państwa podlegają szczególnej ochronie i jednym z elementów tej ochrony jest nakaz, aby wszelkie świadczenia pochodzące z zasobów publicznych znajdowały uzasadnienie w potrzebie realizacji określonych celów. Realizując zadanie zlecone z zakresu administracji rządowej i dokonując wypłaty tych środków finansowych gmina nie ma dowolności w ich dysponowaniu, a jest związana wytycznymi i nie może przekazywać środków publicznych niezgodnie z ich przeznaczeniem.
W skardze na powyższą decyzję R. G. zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
- - art. 39 ust. 1 i art. 40 ust. 2 u.p.s., poprzez błędną ich wykładnię, skutkującą niezasadnym uznaniem, iż skarżący nie ma prawa do zasiłku na odbudowę budynku mieszkalnego użytkowanej nieruchomości, podczas, gdy właściwa analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego nakazuje uznać, iż skarżący wypełnia wszelkie przesłanki warunkujące przyznanie mu tego zasiłku celowego (tj.: posiadanie niezbędnej potrzeby życiowej oraz spełnienie kryterium podmiotowego - skarżący jest osobą, która poniosła wymierną stratę w wyniku klęski żywiołowej na skutek powodzi z września 2024 r.);
- - art. 100 ust. 1 u.p.s., poprzez jego błędne niezastosowanie skutkujące niezasadnym uznaniem, iż skarżący nie ma prawa do zasiłku na odbudowę budynku mieszkalnego użytkowanej nieruchomości, podczas, gdy organ - wydając merytoryczne rozstrzygnięcie w przedmiocie zasiłku na odbudowę budynku mieszkalnego - powinien kierować się przede wszystkim indywidualnym dobrem osób korzystających z pomocy społecznej i ochroną dóbr osobistych.
Wobec powyższego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi, wskazano, że zgodnie z treścią art. 87 Konstytucji RP źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia oraz akty prawa miejscowego. Wśród tych - enumeratywnie wskazanych aktów prawnych – nie wymieniono Zasad zatwierdzonych przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. W konsekwencji, zdaniem strony skarżącej, niedopuszczalnym jest działanie organów, zmierzające w istocie do pozbawienia skarżącego prawa do wnioskowanego świadczenia.
W ocenie skarżącego nie może być także decydujący w sprawie fakt nieposiadania przez skarżącego tytułu prawnego do lokalu, o którym mowa ust. 8 cz. I Zasad. Brak tytułu prawnego do mieszkania (lokalu) nie powinien być przeszkodą do uznania, że remont zajmowanego przez osobę mieszkania stanowi niezbędną potrzebę bytową w rozumieniu art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s., skoro warunek posiadania tytułu prawnego do lokalu (mieszkania) nie jest wymieniony wśród przesłanek pozytywnych, od których spełnienia zależy przyznanie zasiłku celowego. W przypadku ustalenia, że zajmowane przez wnioskodawcę mieszkanie wymaga remontu, na którego pokrycie kosztów wnioskodawca złożył wniosek, organ powinien rozważyć przyznanie zasiłku, bez względu, czy wnioskodawca posiada, czy też nie, tytuł prawny do lokalu, w którym remont chce przeprowadzić. Poza tym powoływana przez organy decyzja z 9 stycznia 2025 r., na mocy której E. G. została przyznana pomoc finansowa w formie zasiłku na remont albo odbudowę budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego, który został zniszczony lub uszkodzony w wyniku powodzi, w kwocie 102.500,00 zł jednorazowo, odnosi się do odrębnego mieszkania, zajmowanego przez E. oraz J., małżonków G., co wynika już z samej treści wniosków złożonych w obu sprawach, z których wynika m.in.: odmienny zakres odniesionych we wrześniu 2024 r. strat materialnych oraz, że prowadzone były dwa oddzielne gospodarstwa domowe.
Przyznana pomoc finansowa dotyczyła jedynie części nieruchomości, posadowionej w B. numer [...], wyłącznie jednemu gospodarstwu domowemu - E. i J. G. i nie jest adekwatna do rzeczywistych rozmiarów szkód poniesionych w dwóch gospodarstwach domowych. Stanowisko organów wyklucza zatem skarżącego z jakiejkolwiek formy wsparcia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Przy piśmie z 30 lipca 2026 r. organ odwoławczy przedłożył sądowi do akt dwie decyzje dotyczące E. G. z 9 stycznia 2025 r. oraz 18 sierpnia 2025 r. Kolegium wyjaśniło, że decyzja z 9 stycznia 2025 r. została w całości uchylona przez organ odwoławczy decyzją z 25 marca 2025 r. a po ponownym przeprowadzeniu postępowania administracyjnego organ pierwszej instancji wydał 18 sierpnia 2025 r. kolejną ostateczną decyzję, mocą której przyznano E. G., pomoc finansową w formie zasiłku na remont albo odbudowę budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego, który został zniszczony lub uszkodzony w wyniku powodzi, w kwocie 130.150 zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje
Skarga okazała się zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres kontroli wykonywanej przez sądy administracyjne określony jest przepisem art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026r. poz. 143 ze zm. - p.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.
Sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracyjnych, kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego.
Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
W przypadku, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a., skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu.
Jak stanowi art. 2 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi (Dz. U. z 2024 r. poz. 654, ze zm.) użyte w ustawie określenie "poszkodowany" oznacza w szczególności osobę fizyczną, która na skutek powodzi doznała szkód majątkowych lub utraciła, chociażby czasowo, możliwość korzystania z posiadanej nieruchomości lub lokalu.
Na zasadzie art. 40 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może być przyznany osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej, przy czym według art. 39 ust. 1-2 ustawy zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu. Zasiłek celowy, o którym mowa w art. 40 ust. 1 i 2 ustawy może być przyznany niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi.
Zauważyć nadto należy, że ustawodawca dokonał zmian normatywnych, mających zastosowanie w sprawach dotyczących pomocy państwa udzielanej poszkodowanym wskutek powodzi z września 2024 r., modyfikujących warunki przyznania zasiłku celowego. Zmiany te wprowadzono: wskazaną już wyżej ustawą z dnia 1 października 2024 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi oraz niektórych innych ustaw, nadal zwaną ustawą zmieniającą oraz cyt. wcześniej ustawą z dnia 21 listopada 2024 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi oraz niektórych innych ustaw, dalej jako ustawa z dnia 21 listopada 2024 r. Mocą art. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2024 r. wprowadzono zmiany ustawy z dnia 16 września 2011 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi, zaś mocą jej art. 19 wprowadzono zmiany ustawy z dnia 1 października 2024 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi oraz niektórych innych ustaw. Przepisy ustawy z dnia 21 listopada 2024 r. weszły w życie, co do zasady, w dniu 26 listopada 2024 r.
Zgodnie z art. 69b ust. 1 ustawy zmieniającej, obowiązującym od dnia 26 listopada 2024 r., zasiłek celowy, o którym mowa w art. 40 ust. 2 ustawy, z przeznaczeniem na remont, odbudowę budynku mieszkalnego, lokalu mieszkalnego, budynku gospodarczego, a także odtworzenie budynku lub lokalu mieszkalnego w innym miejscu lub o innych wymiarach, zakup budynku lub lokalu mieszkalnego albo budynku mieszkalnego wraz z gruntem, na którym jest posadowiony albo zakup działki budowlanej albo najem budynku lub lokalu mieszkalnego, jest przyznawany osobie albo rodzinie, które poniosły stratę w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r., niezależnie od dochodu i sytuacji majątkowej tej osoby albo rodziny. Część zasiłku celowego, o którym mowa w art. 69b ust. 1 ustawy zmieniającej, wypłaca się w kwocie 50 000 zł przed wydaniem decyzji o ustaleniu prawa do tego zasiłku, na podstawie wniosku złożonego przez osobę poszkodowaną w terminie 4 dni od dnia złożenia wniosku (art. 69b ust. 3 ustawy zmieniającej).
W przypadku nieustalenia prawa do zasiłku celowego, o którym mowa w art. 69b ust. 1 ustawy zmieniającej, albo ustalenia kwoty tego zasiłku w wysokości niższej niż określona w art. 69b ust. 3 albo 4 ustawy zmieniającej, wypłacona część zasiłku podlega zwrotowi odpowiednio w kwocie wypłaconej albo w kwocie różnicy między kwotą wypłaconą a kwotą zasiłku ustaloną zgodnie z art. 69b ust. 4 i 5 ustawy zmieniającej (art. 69b ust. 6 ustawy zmieniającej). Część zasiłku celowego, o którym mowa w art. 69b ust. 1 ustawy zmieniającej, podlegającą zwrotowi uznaje się za świadczenie nienależnie pobrane, o którym mowa w art. 6 pkt 16 ustawy (art. 69b ust. 7 ustawy zmieniającej).
W ustawie z dnia 21 listopada 2024 r. nie występują przepisy przejściowe, co wskazuje na konieczność stosowania art. 69b ustawy zmieniającej do osoby albo rodziny, które poniosły stratę w wyniku klęski żywiołowej, to jest powodzi we wrześniu 2024 r., z uwzględnieniem stanu faktycznego danej sprawy.
W art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2024 r. unormowano, że przepisy art. 69b ustawy zmieniającej stosuje się również do wniosków o przyznanie zasiłku celowego, o którym mowa w art. 69b ust. 1 ustawy zmieniającej, złożonych i nierozpatrzonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. Złożone do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy dokumenty i oświadczenia na potrzeby ustalenia dochodu i sytuacji majątkowej nie podlegają rozpoznaniu.
Chociaż wspomniany przepis art. 69b ustawy zmieniającej nawiązuje do treści art. 40 ust. 2 ustawy, to w istocie ustanawia nową formę świadczenia w postaci "zasiłku celowego z przeznaczeniem na remont, odbudowę budynku mieszkalnego, lokalu mieszkalnego, budynku gospodarczego, a także odtworzenie budynku lub lokalu mieszkalnego w innym miejscu lub o innych wymiarach, zakup budynku lub lokalu mieszkalnego albo budynku mieszkalnego wraz z gruntem, na którym jest posadowiony albo zakup działki budowlanej albo najem budynku lub lokalu mieszkalnego".
Co istotne, w świetle jednoznacznego brzmienia art. 69b ust. 1 ustawy nowelizującej omawiany zasiłek celowy "jest przyznawany" osobie albo rodzinie, które poniosły stratę w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r., a nie "może być przyznany" - jak stanowi art. 40 ust. 2 ustawy. Oznacza to, że decyzja w sprawie takiego zasiłku nie jest decyzją wydawaną przy zastosowaniu uznania administracyjnego, lecz pozostaje decyzją związaną. Przyznanie pomocy jest obligatoryjne jeśli wnioskodawca spełnia ustawowe kryteria udzielenia pomocy ze środków publicznych: jest przyznawany osobie albo rodzinie, które poniosły stratę w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r. oraz niezależnie od dochodu i sytuacji majątkowej osoby albo rodziny.
W związku z tym dostrzec trzeba, że art. 69b ustawy zmieniającej odwołuje się do instytucji zasiłku celowego, a zatem wykładnia tego przepisu musi uwzględniać kontekst i cele ustawy. Przy podejmowaniu decyzji w sprawach z zakresu pomocy społecznej organy powinny kierować się dobrem danej osoby i mieć na względzie, że pomoc ta wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 ustawy).
Ustawowe przesłanki przyznania świadczenia uzupełnione zostały przez cytowane już wyżej Zasady. O ile wspomniane zasady nie stanowią źródła prawa powszechnie obowiązującego, to jednak tego rodzaju wytyczne odzwierciedlają założenia na jakie przeznaczono środki budżetu państwa w celu realizacji zadania zleconego z zakresu administracji rządowej. Regulacje Zasad powinny być harmonijnie stosowane wraz z przepisami rangi ustawowej, tak aby nie niweczyły celu i istoty pomocy społecznej. Zasady nie mogą przede wszystkim modyfikować ustawowego trybu przyznawania zasiłków, lecz powinny stanowić swoiste uzupełnienie regulacji rangi ustawowej. Wspomniane przepisy Zasad mają na celu uporządkowanie kwestii legitymacji wnioskodawcy, tak aby uniknąć sytuacji nierównego traktowania uprawnionych do pomocy (np. poprzez dublowanie świadczeń).
Wskazać ponadto należy, że pomoc remontowo-budowlana, przeznaczona jest dla rodzin lub osób samotnie gospodarujących, w rozumieniu u.p.s., co oznacza, że stanowi wsparcie dla prowadzonego przez nie gospodarstwa domowego. Zasiłek remontowo-budowlany przyznawany jest "osobie albo rodzinie", co oznacza, że stanowi on w istocie wsparcie dla gospodarstwa domowego (art. 69b ust. 1 ustawy zmieniającej w zw. z art. 40 ust. 2 i art. 6 pkt 9, 10 i 14 u.p.s.). Pojęcie "rodziny" oraz "osoby samotnie gospodarującej" na mocy odesłania z art. 69b ust. 1 ustawy zmieniającej do art. 40 ust. 2 u.p.s., definiowane jest bowiem przepisami u.p.s.. Jak zaś wynika z art. 6 pkt 10 i 14 u.p.s., "osoba samotnie gospodarująca" to osoba prowadząca jednoosobowe gospodarstwo domowe; zaś "rodzina" to osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące.
Z powyższego wynika, że uprawnienie do opisanego wyżej zasiłku przysługuje w przypadku, gdy skutkami powodzi dotknięty jest dom lub mieszkanie, w którym wnioskodawca zamieszkiwał w chwili powodzi, a więc prowadził gospodarstwo domowe. Zasiłek z art. 69b ust. 1 ustawy zmieniającej stanowić ma z założenia wsparcie dla osób, które w wyniku powodzi poniosły rzeczywiste szkody dotyczące prowadzonego przez siebie gospodarstwa domowego.
Należy także uwzględnić ogólną przesłankę przyznania zasiłku celowego z u.p.s., tj. przesłankę "niezbędnej potrzeby bytowej". Przez to pojęcie należy rozumieć potrzebę usprawiedliwioną ze względu na zachowanie życia, zdrowia, a także odgrywania ról społecznych, możliwości zarobkowania i pełnienia funkcji członka rodziny. Jest to potrzeba uzasadniona podstawowym katalogiem dóbr zasługujących na ochronę, z założenia konsumująca się jednorazowo, której zadość czyni zaspokojenie jej w minimalnym standardzie. W orzecznictwie przyjmuje się, że przez pojęcie "niezbędnej potrzeby bytowej" należy rozumieć potrzebę usprawiedliwioną ze względu na zachowanie życia, zdrowia, a także odgrywania ról społecznych, możliwości zarobkowania i pełnienia funkcji członka rodziny. Jest to potrzeba uzasadniona podstawowym katalogiem dóbr zasługujących na ochronę, z założenia konsumująca się jednorazowo, której zadość czyni zaspokojenie jej w minimalnym standardzie.
Niezbędna potrzeba to taka, bez zaspokojenia której osoba nie może egzystować, to potrzeba związana z codziennym funkcjonowaniem każdego człowieka i niezbędna do normalnej, godnej egzystencji na poziomie elementarnym (por. wyrok NSA z 25 września 2020 r., I OSK 959/20; wyrok WSA we Wrocławiu z 20 maja 2025 r., IV SA/Wr 19/25; wyrok WSA w Opolu z 2 kwietnia 2026 r., I SA/Op 930/25).
Z kolei pojęcie "poszkodowanego" jak już wskazano obejmuje swym zakresem osobę fizyczną, która na skutek powodzi doznała szkód majątkowych lub utraciła, chociażby czasowo, możliwość korzystania z posiadanej nieruchomości lub lokalu. Wykładnia językowa tego przepisu nie pozostawia wątpliwości, że skarżący, którego lokal mieszkalny został zalany wskutek powodzi i z tego powodu doznał szkód majątkowych, a także utracił choćby nawet tylko czasowo możliwość korzystania z tego lokalu, jest poszkodowanym w rozumieniu art. 2 ustawy powodziowej.
Podkreślić należy, że w świetle regulacji ustawowych uprawnienie do uzyskania zasiłku remontowo - budowlanego nie jest powiązane z rodzajem tytułu prawnego do lokalu czy budynku dotkniętego szkodą, ani nawet z samym faktem posiadania takiego tytułu. Z pozycji art. 69b ust. 1a noweli istotne jest, czy w konkretnym przypadku gospodarstwo domowe wnioskodawcy zostało dotknięte stratą na skutek powodzi w zakresie lokalu czy budynku, w którym to gospodarstwo było prowadzone. Wolą ustawodawcy było nie tyle udzielenie wsparcia właścicielom nieruchomości, ile pomoc poszczególnym gospodarstwom domowym w przywróceniu warunków niezbędnych do ich dalszego prowadzenia.
Wobec tego w świetle przesłanek ustawowych ustalenia zawarte w pkt III.4 Zasad nie mogą stanowić samoistnej podstawy do odmowy udzielenia pomocy w postaci zasiłku remontowo-budowlanego. Oczywiście w niektórych przypadkach rodzaj tytułu do lokalu (budynku) może mieć znaczenie, chociażby z uwagi na ryzyko dublowania udzielanej pomocy w ramach tego samego lub też różnych instrumentów wsparcia, jednak okoliczność taką należy zawsze wykazać w oparciu o analizę przepisów ustawowych. Nie ma natomiast podstaw do oparcia odmowy przyznania zasiłku na samym tylko twierdzeniu, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe w lokalu, do którego nie ma żadnego z tytułów prawnych wymienionych w katalogu zawartym w pkt III.4 Zasad (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 25 września 2025 r., IV SA/Wr 229/25).
Z przepisu art. 69b ust. 1 ustawy zmieniającej jasno wynika, że "zasiłek jest przyznawany" osobie, która poniosła stratę w wyniku powodzi. Zadaniem organu pomocowego jest zatem ustalenie, czy osoba ubiegająca się o pomoc remontowo-budowlaną poniosła stratę w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r. wskutek zalania budynku mieszkalnego. W rozpoznawanej sprawie niewątpliwie - co zostało potwierdzone w toku postępowania administracyjnego - budynek mieszkalny wskazany we wniosku uległ zalaniu, a skarżący w owym budynku realizował własne potrzeby mieszkaniowe, prowadząc odrębne gospodarstwo domowe. Należy więc stwierdzić, że strona, na skutek powodzi, utraciła możliwość korzystania ze wskazanego mieszkania.
Ponadto przypomnieć należy, że zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa (art. 6 k.p.a.), stoją na straży praworządności i podejmują kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.), a także powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy (art. 11 k.p.a.). Organy administracji publicznej są również zobowiązane w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.).
Nadto uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (art. 107 § 3 k.p.a.).
W niniejszej sprawie organy, odmawiając przyznania wnioskowanego świadczenia, powołały się na fakt, że matce skarżącego, jako właścicielowi budynku mieszkalnego przyznano już pomoc finansową w postaci zasiłku na remont całego domu, co w ocenie organów skutkować musiało odmową przyznania spornego świadczenia.
Wobec tego wskazać należy, że z treści decyzji z 18 sierpnia 2025 r. przyznającej E. G. pomoc finansową w formie zasiłku na remont albo odbudowę budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego, który został zniszczony lub uszkodzony w wyniku powodzi wprost wynika, że "w ramach wywiadu środowiskowego strona wskazała, że budynek mieszkalny został zalany na wysokość 150 cm - zniszczeniu uległ całkowicie parter domu jednorodzinnego o powierzchni 120 m 2. Zniszczeniu uległy 3 pokoje, kuchnia, przedpokój, łazienka, spiżarnia. Strona na dzień przeprowadzenia wywiadu wyremontowała całość pomieszczeń mieszkalnych wraz z wyposażeniem (...). W drugiej części domu zamieszkuje syn strony - R. G. który wyremontował I pokój (...). Cała część parterowa domu ma pow. 240 m2.".
Tym samym wbrew stanowisku organów zarówno uzasadnienie decyzji z 9 stycznia 2025 r., jak i treść uzasadnienia ostatecznej decyzji z 18 sierpnia 2025 r., nie przesądzają, że zasiłek przyznany matce skarżącego obejmował także część domu, w której skarżący prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe. W ocenie sądu w ramach postępowania objętego zaskarżoną decyzją organy nie wykazały, że przyznano już matce skarżącego pomoc finansową w postaci zasiłku na remont całego domu, w którym zamieszkuje skarżący. Tymczasem jedynie jednoznaczne ustalenie, że wypłacony matce skarżącego zasiłek obejmował swym zakresem także część domu, w którym skarżący prowadzi własne gospodarstwo domowe uprawniałoby organy do odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia. W aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek materiału dowodowego, potwierdzającego stanowisko organów. Stanowiska tego nie potwierdzają zarówno treść powoływanej (uchylonej) decyzji z 9 stycznia 2025 r., jak i treść ostatecznej decyzji z 18 sierpnia 2025 r. Wobec tego wydanie decyzji odmawiającej przyznania skarżącemu wnioskowanej pomocy było, co najmniej przedwczesne.
W konsekwencji sąd uznał, że organy naruszyły art. 6, art. 7, art. 11 art. 77 § 1, art. 80, i art. 107 § 3 k.p.a., a w konsekwencji art. 69b ust. 1 ustawy zmieniającej.
Wobec powyższego sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji.
O kosztach postępowania, na które składa się kwota 480 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2026 r., poz. 118).
Wskazania, co do dalszego postępowania wynikają wprost z treści niniejszego uzasadnienia.