Uzasadnienie
Przedmiotem skargi W. S. i E. S. (dalej strona, skarżący) jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z 30 listopada 2020 r. nr [...] stwierdzające niedopuszczalność ich odwołania od wezwania Burmistrza Namysłowa z 27 października 2020 r. nr [...] do zapłaty należności z tytułu bezumownego korzystania z części działki nr a w kwocie należności głównej 616,25 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 22,99 zł
Postanowienie to zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Jak wynika z akt sprawy W. S. był, na podstawie umowy z 27 stycznia 2017 r., dzierżawcą części działki nr a k.m. [...] w [...], której właścicielem jest gmina [...]. Umowa ta została zawarta na czas od 27 stycznia 2017 r. do 30 września 2019 r. Ponieważ w okresie od 1 października 2019 r. do 29 lutego 2020 r. władał on nadal ww. gruntami już bezumownie, Burmistrz Namysłowa pismem z 27 października 2020 r. nr [...] wezwał go na podstawie art. 476 Kodeksu cywilnego do zapłaty należności z tytułu bezumownego korzystania z części działki nr a w kwocie należności głównej 616,25 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 22,99 zł.
Odpowiadając na powyższe wezwanie strona wniosła "odwołanie" do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu, kwestionując istnienie tytułu zapłaty.
Wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia 30 listopada 2020 r., Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 1 i art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. z 2018 r. poz. 570) oraz art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.- dalej kpa) stwierdziło niedopuszczalność tego odwołania, uznając, że skarżona czynność Burmistrza Namysłowa była czynnością cywilnoprawną, do której nie mają zastosowania przepisy kodeksu postępowania administracyjnego (ani też Ordynacji podatkowej). Z tego też względu, z uwagi na brak aktu administracyjnego, który podlegałby zaskarżeniu, Kolegium Odwoławcze uznało, że "odwołanie" od wezwania do zapłaty czynszu (wraz z odsetkami) z tytułu bezumownego posiadania gruntów jest niedopuszczalne w rozumieniu art. 134 kpa.
W skardze wniesionej do tut. Sądu na powyższe postanowienie skarżący W. S. i E. S. wnosząc o jego uchylenie ponownie zakwestionowali samą zasadność wezwania ich do zapłaty podnosząc, że umowa z 27 stycznia 2017 r. dot. dzierżawy części działki nr a o powierzchni 5,55 ha (łąki trwałe LIII, ŁIV) nie wygasła wraz z dniem 30 września 2019 r., lecz nadal obowiązuje.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wnosząc o jej oddalenie, podtrzymało swoje stanowisko, że odwołanie było niedopuszczalne, gdyż skarżona czynność Burmistrza Namysłowa była czynnością cywilnoprawną, do której nie mają zastosowania przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, czy też Ordynacji podatkowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje
Skarga jest uzasadniona, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej wskazanych.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U.2019, poz. 2167) w związku z art. 1 i 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę organów administracji publicznej. Kontrola, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem.
W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Nadto, zgodnie z przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (niemającym zastosowania w sprawie).
Wyjaśnić również należy, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do brzmienia art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Kontroli sądowej w rozpoznawanej sprawie zostało poddane postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z 30 listopada 2020 r. nr [...] stwierdzające niedopuszczalność odwołania od wezwania Burmistrza Namysłowa z 27 października 2020 r. nr [...] do zapłaty należności z tytułu bezumownego korzystania z części działki nr a w kwocie należności głównej 616,25 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 22,99 zł
W postanowieniu tym Samorządowe Kolegium Odwoławcze wprawdzie słusznie uznało, że kwestie dotyczące zapłaty wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości, dochodzone mogą być wyłącznie w postępowaniu przed sądem powszechnym, jednakże wadliwie następnie uznało, że z tego powodu należało stwierdzić niedopuszczalność odwołania na podstawie art. 134 kpa.
Przypomnieć zatem przyjdzie w tym miejscu, że przepisy zarówno Kodeksu postępowania administracyjnego, jak i Ordynacji podatkowej nakładają na organ administracji obowiązek kontroli swojej właściwości rzeczowej, miejscowej i instancyjnej. Organ administracji publicznej ma obowiązek wstępnej analizy wniesionego do niego podania z punktu widzenia istnienia sprawy administracyjnej, a potem z punktu widzenia własnej kompetencji.
Skoro więc, według Kolegium nie budzi wątpliwości, że sprawa podnoszona przez skarżących jest sprawą cywilną, w rozumieniu art. 1 Kodeksu postępowania cywilnego i podlega rozpoznaniu na zasadach ogólnych przed sądem powszechnym stosownie do art. 2 § 1 kpc, to wykluczone jest rozpoznanie jej przez organ administracji publicznej, gdyż nie jest to sprawa administracyjna. Istotę sprawy administracyjnej określa art. 1 pkt 1 i 2 kpa, warunkując jej byt od działania właściwego organu uprawnionego do wydania decyzji, której adresatem jest konkretna strona, w oparciu o przepisy materialne, w sprawie indywidualnej. Brak któregokolwiek z tych elementów sprawy administracyjnej skutkuje tym, że sprawie nie można przypisać charakteru sprawy administracyjnej.
W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że sprawy dotyczące zapłaty odszkodowania czy zadośćuczynienia mają niewątpliwie charakter cywilnoprawny i nie podlegają rozstrzyganiu w formie decyzji administracyjnych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 maja 2018 r., sygn. akt II OSK 3033/17, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 września 2018 r., sygn. akt VII SA/Wa 2902/17 wszystkie publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
W świetle powyższego stwierdzić należy, że orzekające w sprawie Kolegium prawidłowo uznało, mając na uwadze treść żądania zawartego w odwołaniu, że nie podlega ono załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej, a tym samym brak jest podstaw do orzekania w sprawie. Wadliwość działania Kolegium dotyczy natomiast rodzaju rozstrzygnięcia jakie wydał organ odwoławczy w niniejszym postępowaniu. Skoro zatem Kolegium nie miało kompetencji do prowadzenia postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie, a w konsekwencji nie miało kompetencji do wydania w sprawie nim objętej decyzji administracyjnej lub innego aktu administracyjnego, to organ powinien pismo zatytułowane jako odwołanie zwrócić wnioskodawcom na podstawie art. 66 § 3 kpa. Zgodnie z tym przepisem jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania, albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny (podkreślenie Sądu), organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu. Zwrot podania następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie.
Skoro zatem Kolegium uznało w niniejszej sprawie, że skarżona czynność Burmistrza Namysłowa była czynnością cywilnoprawną, do której nie mają zastosowania przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, czy też Ordynacji podatkowej, to konsekwentnie z uwagi na stwierdzony brak swojej właściwości do rozpoznania na drodze administracyjnej, pisma wnioskodawców zatytułowanego wprawdzie jako odwołanie, obowiązane było zastosować art. 66 § 3 kpa.
Postanowienie o zwrocie podania wnioskodawcy, wydane na podstawie art. 66 § 3 kpa w sytuacji, gdy w ocenie organu administracji publicznej rozpatrzenie żądania wnioskodawcy, odnoszącego się do roszczeń cywilnych, powinno odbywać się bezpośrednio przed sądem powszechnym, jest poprawną formą stwierdzenia niedopuszczalności prowadzenia postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 134 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach orzekł w oparciu o art. 200 w zw. z art. 205 § 1 i art. 210 § 2 p.p.s.a.