Uzasadnienie
A. F. (dalej jako: skarżąca, strona), reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła skargę na uchwałę Stowarzyszenia Lokalna Grupa Działania P. w K. z 20 czerwca 2022 r. w przedmiocie ponownej oceny wniosku pn. [...]. Załączniki do skargi stanowiło wyłącznie pełnomocnictwo oraz odpis skargi. Również tylko te załączniki zostały wyszczególnione w treści samej skargi, w sekcji dotyczącej wskazania załączników do pisma.
Skarga opatrzona datą 11 lipca 2022 r. sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika, została nadana w dniu 14 lipca 2022 r. na adres organu, tj. Lokalnej Grupy Działania P. Z kolei Lokalna Grupa Działania przesłała skierowaną do niej przesyłkę ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w dniu 18 lipca 2022 r.
Zarządzeniem z 20 lipca 2022 r. na podstawie art. 61 ust. 7 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (Dz.U. z 2020 r. poz. 818 ze zm.) – dalej jako: "ustawa wdrożeniowa" w związku z art. 22 ust. 8 ustawy z 20 lutego 2015 r. o rozwoju lokalnym z udziałem lokalnej społeczności (Dz. U. 2022, poz. 943) wezwano Skarżącą reprezentowaną przez pełnomocnika do uzupełniania braków skargi w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia skargi bez rozpatrzenia (art. 61 ust. 7 ww. ustawy wdrożeniowej) poprzez złożenie w oryginale lub uwierzytelnionej kopii kompletnej dokumentacji, o której mowa w art. 61 ust. 2, 3 i 4 ww. ustawy wdrożeniowej, tj. wniosku o dofinansowanie, informacji o wynikach oceny projektu, wniesionego protestu (odwołania), informacji o jego rozpatrzeniu i ewentualnie innych załączników.
Skarżąca uzupełniła brak fiskalny skargi dokonując 27 lipca 2022 r. wpłaty wpisu sądowego. Jednakże Skarżąca pomimo wezwania nie złożyła kompletnej dokumentacji, o której mowa w art. 61 ust. 2, 3 i 4 ww. ustawy wdrożeniowej, tj. wniosku o dofinansowanie, informacji o wynikach oceny projektu, wniesionego protestu (odwołania), informacji o jego rozpatrzeniu i ewentualnie innych załączników.
Postanowieniem z 8 września 2022 r., sygn. akt I SA/Op 207/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu działając na podstawie art. 61 ust. 6 pkt 2 w zw. z art. 61 ust. 7 ustawy wdrożeniowej w związku z art. 22 ust. 8 ustawy z 20 lutego 2015 r. o rozwoju lokalnym z udziałem lokalnej społeczności (Dz. U. z 2022 r., poz. 943) pozostawił skargę bez rozpatrzenia z uwagi na nieuzupełnienie przez skarżącą braków formalnych skargi.
Pismem z dnia 19 września 2022 r., pełnomocnik Skarżącej wniósł o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi, tj. złożenia w oryginale lub uwierzytelnionej kopii kompletnej dokumentacji, o której mowa w art. 61 ust. 2, 3, 4 ustawy wdrożeniowej, tj. wniosku o dofinansowanie, informacji i wynikach oceny projektu, wniesionego protestu (odwołania), informacji o jego rozpatrzeniu i ewentualnie innych załączników. Jednocześnie wskazał, że załączeniu przedkłada dokumentację, która stanowi uzupełnienie braków formalnych skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 14 lutego 2023 r. sygn. akt I GZ 22/23, (data wpływu do WSA w Opolu 23 maja 2023 r.) przywrócił skarżącej termin do uzupełnienia braków formalnych skargi. Na skutek tego postanowienia sprawa została ponownie zarejestrowana w tut. Sądzie pod nową sygnaturą I SA/Op 151/23.
W wykonaniu zarządzenia z 15 czerwca 2023 r., pismem z 16 czerwca 2023 r., wezwano pełnomocnika Skarżącej i organ – w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania – do wskazania pełnych i czytelnych danych – imię i nazwisko osoby, której doręczono w dniu 27 czerwca 2022 r. zaskarżoną uchwałę w przedmiocie ponownej negatywnej oceny wniosku (podpis na potwierdzeniu odbioru był co do zasady czytelny, wątpliwości budziło jedynie, na skutek niestarannego pisma, pełne poprawne brzmienie imienia i nazwiska) oraz podania, czy osoba ta jest dorosłym domownikiem skarżącej lub osobą uprawnioną, umocowaną do odbioru w imieniu skarżącej korespondencji – pod rygorem uznania, że doręczenie nastąpiło do rąk osoby nieuprawnionej.
W piśmie z 23 czerwca 2023 r., pełnomocnik organu wskazał, że osobą, której doręczono zaskarżoną uchwałę w przedmiocie ponownej negatywnej oceny wniosku, był S. G., będący ojcem strony, tj. A. F., i jej dorosłym domownikiem. Pełnomocnik wskazał, że fakt pokrewieństwa potwierdza dołączona do dokumentacji projektowej kserokopia dowodu osobistego skarżącej, z którego wynika, że nazwiskiem rodowym Skarżącej jest "G.", a imiona rodziców, to S. i A., jak i z zaświadczenia o zameldowaniu wydanego przez Urząd Miejski w G., gdzie jako imię ojca wskazano S. Dodatkowo pełnomocnik wskazał, że S. G., wielokrotnie i w różnych datach odbierał korespondencję kierowaną przez organ do strony, co również wynika z przedłożonej dokumentacji projektowej, co potwierdza, że osoba ta stale przebywa jako dorosły domownik ze stroną.
Jednocześnie pełnomocnik przedłożył potwierdzoną za zgodność z oryginałem kserokopię duplikatu potwierdzenia odbioru przesyłki, wydanego przez Naczelnika Urzędu Pocztowego w G., w którym to Naczelnik Urzędu Pocztowego, potwierdził z urzędu, że przesyłka o numerze nadawczym [...], została doręczona 27 czerwca 2022 r. S. G. (dorosłemu domownikowi), a listonoszem doręczającym była B. M. Nadto jak wynika z oświadczenia pełnomocnika organu zawartego w piśmie procesowym, kopia pisma została nadana na adres pełnomocnika skarżącej listem poleconym.
Z kolei strona skarżąca, ani jej pełnomocnik, nie odpowiedzieli na wezwanie Sądu z 16 czerwca 2023 r., ani nie ustosunkowali się do pisma wniesionego przez pełnomocnika organu. Wobec powyższego, w wykonaniu zarządzenia Sądu z 13 lipca 2023 r., pismem z 14 lipca 2023 r., wezwano pełnomocnika skarżącej do ustosunkowania się do twierdzeń organu, zawartych w piśmie z 23 czerwca 2023 r., z którego wynika, że doręczenie przesyłki pocztowej zawierającej zaskarżoną uchwałę nastąpiło do rąk dorosłego domownika skarżącej (ojca) - pod rygorem uznania, iż skarżąca przyznaje, że doręczenie to nastąpiło do rąk osoby uprawnionej, tj. dorosłego domownika skarżącej. W piśmie z 20 lipca 2023 r. pełnomocnik skarżącej wskazał, że doręczenie przesyłki poleconej zawierającej zaskarżony akt nastąpiło do rąk ojca skarżącej, który nie zamieszkiwał ze skarżącą w dacie doręczenia korespondencji.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga podlega pozostawieniu bez rozpatrzenia.
Jak wynika z ogłoszenia nr [...] z dnia 25 stycznia 2022 r. o naborze wniosków na realizację operacji przez podmioty inne niż LGD w ramach realizacji przez Stowarzyszenie Lokalna Grupa Działania P. Lokalnej Strategii Rozwoju, w ramach naboru nr [...] udzielane jest wsparcie w zakresie określonym w § 2 ust. 1 pkt 2 lit. a Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 24 września 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach poddziałania "Wsparcie na wdrażanie operacji w ramach strategii rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 – 2020 (Dz. U.2019, poz. 664 z późn. zm). W niniejszej sprawie postępowanie w zakresie wniesionego przez stronę protestu prowadzone było w trybie ustawy z 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014 – 2020. Zakres postępowania dotyczył perspektywy finansowej na lata 2014 – 2020.
Na wstępie podnieść należy ustawa wdrożeniowa, reguluje postępowanie sądowoadministracyjne pod wieloma względami odmiennie od trybu określonego w ustawie z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej: p.p.s.a.). W szczególności ustawa przewiduje krótsze niż w p.p.s.a. terminy do wniesienia skargi oraz przewiduje tryb wnoszenia skargi bezpośrednio do WSA. Rozwiązania te zmierzają do uzyskania efektu szybkości postępowania, idącego dalej niż to umożliwia realizacja przepisów p.p.s.a. Stosownie do treści art. 61 ust. 2 ustawy wdrożeniowej skarga w przypadku nieuwzględnienia protestu, negatywnej ponownej oceny projektu lub pozostawienia protestu bez rozpoznania jest wnoszona przez wnioskodawcę w terminie 14 dni od dnia otrzymania informacji, o której mowa w art. 58 ust. 1 albo ust. 4 pkt 2, art. 59 albo art. 66 ust. 2 pkt 1, wraz z kompletną dokumentacją w sprawie bezpośrednio do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Skarga podlega wpisowi stałemu.
Zgodnie z art. 64 ustawy, w zakresie nieuregulowanym w ustawie do postępowania przed sądami administracyjnymi stosuje się odpowiednio przepisy prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określone dla aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, z wyłączeniem art. 52-55, art. 61 § 3-6, art. 115-122, art. 146, art. 150 i art. 152 tej ustawy.
W rozpoznawanej sprawie uchwała w przedmiocie ponownej negatywnej oceny projektu została doręczona przesyłką poleconą na adres skarżącej. Pod adresem tym przesyłka ta została odebrana przez jej ojca. Wobec braku adnotacji doręczyciela na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, że doręczenie nastąpiło do rąk dorosłego domownika, Sąd przeprowadził w tym zakresie postępowanie uzupełniające, w wyniku którego ustalił i ocenił, że w sprawie miało miejsce skuteczne doręczenie zaskarżonego aktu, w trybie art. 43 k.p.a. Kluczowym dla skuteczności doręczenia pisma było bowiem ustalenie, czy przesyłka zawierająca zaskarżoną uchwałę została doręczona do rąk dorosłego domownika skarżącej. Jak wynika z akt spraw, przesyłkę poleconą doręczono na adres zamieszkania wskazany przez skarżącą. Doręczenie przesyłki nastąpiło pod wskazanym adresem do rąk ojca skarżącej. Nadto z akt sprawy dokumentacji projektowej, wynika, że ojciec skarżącej odbierał korespondencję kierowaną do skarżącej na wskazany przez nią adres wielokrotnie w różnych datach, co potwierdza, że przebywał w miejscu skarżącej co najmniej okresowo (nawet jeśli nie posiadał pod tym adresem miejsca zamieszkania w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego), a jego obecność pod wskazanym adresem nie miała charakteru incydentalnego. Również z duplikatu potwierdzenia odbioru przesyłki, wydanego przez Naczelnika Urzędu Pocztowego w G., wynika, że przesyłka o numerze nadawczym [...], została doręczona 27 czerwca 2022 r. S. G. (dorosłemu domownikowi), a listonoszem doręczającym była B. M. Z kolei pełnomocnik skarżącej w piśmie z 20 lipca 2023 r. wskazał, że doręczenie przesyłki nastąpiło do rąk ojca skarżącej, jednak ojciec skarżącej w dacie doręczania przesyłki nie zamieszkiwał wspólnie ze skarżącą.
Mając powyższe na uwadze, Sąd wskazuje, że podziela stanowisko zawarte w orzecznictwie sądowo-administracyjnym, że dla uznania określonej osoby za domownika, o którym mowa w art. 43 k.p.a. konieczne jest, aby osoba odbierająca pismo zamieszkiwała z adresatem, prowadząc z nim wspólne gospodarstwo domowe lub też, aby będąc krewnym lub powinowatym, przebywała ona w mieszkaniu adresata za jego zgodą okresowo, przy czym bez znaczenia jest jakiego okresu to dotyczy oraz czy osoba ta prowadzi z adresatem wspólne gospodarstwo domowe. Zgodnie z tym poglądem, nie zawsze musi pozostawać we wspólnym gospodarstwie domowym z adresatem pisma (por. NSA z 7 września 2017 r., sygn. akt II OSK 2208/16 oraz w wyrok NSA z dnia 1 lutego 2011 r. sygn. akt II OSK 1098/10 oraz postanowienia NSA: z dnia 28 lutego 1996 r. o sygn. akt SA/Ka 2074/95; z dnia 12 lutego 2010 r. o sygn. akt II FZ 144/06; z dnia 23 września 2014 r. o sygn. akt II GSK 2120/14; wyrok NSA z dnia 12 lutego 2010 r. o sygn. akt II FSK 1529/08). Skuteczne doręczenie w trybie art. 43 k.p.a. następuje zatem wówczas, gdy pod nieobecność adresata w domu, pismo odbiera dorosły domownik w rozumieniu wyżej podanym, który zobowiązuje się do oddania pisma adresatowi. Zatem skuteczne doręczenie, pod nieobecność adresata w domu następuje wówczas, gdy pismo odbiera dorosły domownik w rozumieniu wyżej podanym, który zobowiązuje się do oddania pisma adresatowi. Zobowiązanie to następuje z momentem przyjęcia pisma i złożenia czytelnego podpisu na potwierdzeniu odbioru. Brak jest natomiast podstaw do wywodzenia z przepisu art. 43 k.p.a. obowiązku złożenia przez domownika oświadczenia, że zobowiązuje się oddać pismo adresatowi. Natomiast przyjąć należy, że jeżeli dorosły domownik nie odmawia przyjęcia przesyłki, to tym samym zobowiązuje się do doręczenia przesyłki adresatowi. Dla porządku wypada nadmienić, że analogiczne poglądy prezentowane były w orzecznictwie (tak wyrok NSA z 7 września 2017 r., sygn. akt II OSK 2208/16 oraz w wyrok NSA z dnia 1 lutego 2011 r. sygn. akt II OSK 1098/10) Argument, że ojciec skarżącej, dacie doręczenia przesyłki nie posiadał ze skarżącą wspólnego miejsca zamieszkania, nie niweczy, zdaniem Sądu w okolicznościach niniejszej sprawy, skutku doręczenia zastępczego. Należy zauważyć, że Strona w żaden sposób nie wykazała dowodowo, że obierający przesyłkę S. G., nie był domownikiem, Skarżącej a przecież kilkukrotnie podejmowali się oddania pisma adresatowi pod jego adresem zamieszkania. Tym samym w sprawie nie było podstaw do przyjęcia, że osoba przebywające w miejscu zamieszkania Skarżącej, będąca jej bliskim krewnym (ojciec), nie jest domownikami Strony. Również doręczyciel nie miał faktycznej możliwości weryfikowania tego faktu, skoro okoliczność ta przy odbiorze korespondencji nie była przez te osoby wskazana. W konsekwencji w niniejszej sprawnie nie można obalić domniemania skuteczności doręczenia. Jednocześnie Sąd zwraca uwagę, że skarżąca nie kwestionowała dotychczas skuteczności dokonanego jej doręczenia (por. wyrok WSA w Gdańsku z 7 lutego 2023 r., sygn. akt I SA/Gd 1234/22).
W analizowanej sprawie Sąd uznał, że spełnione zostały warunki doręczenia pisma dorosłemu domownikowi. Ojciec skarżącej, przebywał w mieszkaniu adresata za jego zgodą okresowo, przy czym bez znaczenia jest, jakiego okresu to dotyczy oraz czy osoba ta prowadzi z adresatem wspólne gospodarstwo domowe i również wielokrotnie odbierał korespondencję adresowaną do skarżącej. W tej sytuacji dla uznania ojca skarżącej za dorosłego domownika, nie było zatem konieczne badanie, czy skarżąca prowadziła z ojcem wspólne gospodarstwo domowe, wystarczające było bowiem ustalenie, że ojciec skarżącej przebywał w mieszkaniu, będącym miejscem zamieszkania skarżącej wskazanym przez nią w dokumentacji projektowej za jej zgodą. Doręczenie przesyłki nastąpiło pod wskazanym adresem, a wobec nieobecności skarżącej doręczenie nastąpiło do rąk ojca skarżącej. Podkreślić należy, że z akt sprawy dokumentacji projektowej, wynika, że ojciec skarżącej (a zatem bliski krewny) odbierał regularnie korespondencję kierowaną do skarżącej na wskazany przez nią adres, tj. wielokrotnie i w różnych datach. Przebywał zatem w rożnych datach w miejscu, wskazanym jako miejsce zamieszkania skarżącej, a zatem było to wystarczające do przyjęcia, iż w dacie doręczenia przesyłki był on dorosłym domownikiem skarżącej w rozumieniu art. 43 k.p.a.
Przyjmując zatem, że skuteczne doręczenie zaskarżonego aktu nastąpiło w dniu 27 czerwca 2022 r., w trybie art. 43 k.p.a., Sąd dokonał analizy terminowości wniesienia skargi na ten akt, uznając w konsekwencji, że skarga została wniesiona z uchybieniem terminu do jej wniesienia. Podkreślić przy tym należy, że 14-dniowy termin do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, o którym mowa w art. 61 ust. 2 ustawy wdrożeniowej, upływał z dniem 11 lipca 2022 r. (poniedziałek). Jak wynika z akt sądowych, skarga opatrzona datą 11 lipca 2022 r. sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika, została nadana w dniu 14 lipca 2022 r. na adres organu, tj. Lokalnej Grupy Działania P., zamiast bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Z kolei Lokalna Grupa Działania przesłała błędnie skierowaną do niej przesyłkę ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w dniu 18 lipca 2022 r. W tych okolicznościach, przyjmując za datę wpływu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego datę przekazania skargi przez organ (18 lipca 2022 r.) należy uznać, że skarga została wniesiona po terminie, co musiało prowadzić do pozostawienia jej bez rozpatrzenia (por. postanowienia NSA z: 31 sierpnia 2017 r., sygn. akt II GSK 2749/17; 29 sierpnia 2017 r., sygn. akt II GSK 2687/17; 20 września 2017 r., sygn. akt II GSK 2938/17). Na marginesie należy zauważyć, że także nadanie przesyłki zawierającej skargę w urzędzie pocztowym nastąpiło po upływie terminu określonego w art. 61 ust. 2 ustawy wdrożeniowej.
W tej sytuacji Sąd pozostawił skargę bez rozpatrzenia, na podstawie art. 61 ust. 6 pkt 1 ustawy wdrożeniowej, o czym orzekł w punkcie 1 sentencji.
Zgodnie z art. 64 ustawy wdrożeniowej w zakresie nieuregulowanym w ustawie do postępowania przed sądami administracyjnymi stosuje się odpowiednio przepisy p.p.s.a. określone dla aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, z wyłączeniem art. 52-55, art. 61 § 3-6, art. 115-122, art. 146, art. 150 i art. 152 tej ustawy. Przepis ten nie wyłącza zatem stosowania art. 232 §1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego. Odpowiednie stosowanie tego przepisu oznacza, że pomimo stosowania innego środka rozstrzygnięcia przewidzianego w ustawie wdrożeniowej, jakim jest pozostawienie skargi bez rozpatrzenia, należy jednak na podstawie wskazanych przepisów zwrócić wpis tak, jak w przypadku odrzucenia skargi. Pozostawienie skargi bez rozpatrzenia wywołuje taki sam skutek jak odrzucenie skargi w zwykłym trybie postępowania przed sądami administracyjnymi.
W związku z powyższym uwzględniając art. 64 ustawy wdrożeniowej oraz stosując odpowiednio art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w pkt 2 sentencji postanowienia.
O zwrocie kosztów zastępstwa procesowego Sąd nie orzekał, ponieważ ustawa p.p.s.a. nie przewiduje zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w sytuacji, gdy zostaje wydane postanowienie o odrzuceniu skargi.