Uzasadnienie
J. F. (zwany dalej także jako: "strona", "skarżący") zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (zwanego dalej: "organem odwoławczym") z dnia 28 listopada 2023 r., nr BP.501.1547.2023.2337.OP8.48325, utrzymującą w mocy decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (zwanego dalej: "organem I instancji") z dnia 19 czerwca 2023 r., nr WITD.DI.0152.VIII0303/18/23, o nałożeniu na J. F. kary pieniężnej w wysokości 2 000 zł.
Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu 24 kwietnia 2023 r., na drodze krajowej nr [...] w miejscowości K., dokonano kontroli pojazdu marki [...] o nr rej. [...] (zwanego dalej: "pojazdem"). W toku kontroli sporządzono dokumentację kserograficzną i fotograficzną, a przebieg kontroli i jej ustalenia utrwalono w protokole kontroli z dnia 24 kwietnia 2023 r. Zawarto w nim m.in., że był to samochód osobowy, o dopuszczalnej masie całkowitej 3070 kg, będący 9-osobowym busem, rocznik [...]. Kierującym był K. K. Pojazd wykonywał okazjonalny międzynarodowy zarobkowy transport drogowy osób na trasie Holandia – Polska na rzecz i w imieniu J. F. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą: "I." J. F. Kierowca okazał dowód rejestracyjny kontrolowanego pojazdu (załączony do protokołu z kontroli). Na podstawie wpisu w dowodzie rejestracyjnym kontrolujący stwierdzili także, że pojazd został po raz pierwszy zarejestrowany w dniu 12 kwietnia 2022 r., że poddany był badaniu technicznemu w dniu 19 kwietnia 2019 r., a następne badanie techniczne zostało wyznaczone na dzień 11 kwietnia 2025 r. za 3 lata.
Wskazali, że badanie dla pojazdu samochodowego konstrukcyjnie przeznaczonego do przewozu osób w liczbie od 5 do 9 przeprowadza się corocznie. Ustalono, że na moment kontroli (24 kwietnia 2023 r.) pojazd nie posiadał okresowego badania technicznego. Do akt administracyjnych organ I instancji załączył także wydruk z CEPIK.
Decyzją z dnia 19 czerwca 2023 r. organ I instancji nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 2 000 zł za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego.
Decyzję organu I instancji doręczono stronie, za zwrotnym potwierdzeniem odbioru, w dniu 16 czerwca 2023 r.
Strona, podaniem z dnia 19 czerwca 2023 r. (nadanym listem poleconym zgodnie z datą stempla pocztowego w dniu 21 czerwca 2023 r.), wniosła odwołanie. Wskazała w nim m.in., że przed wyjazdem sprawdziła datę w dowodzie rejestracyjnym i po weryfikacji okazało się, że: "pojazd ma ważne badanie okresowe i może zostać dopuszczony do ruchu". W związku z tym, iż: "badanie techniczne zostało przeprowadzone przez uprawnioną stację diagnostyczną (...) trudniącą się profesjonalnie tego typu przeglądami, to nie miałem podstaw aby uznać, iż dopuści się błędnego zakwalifikowania ważności badania na okres dłuższy niż wynika z przepisów obowiązującego prawa".
Decyzją z dnia 28 listopada 2023 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia 19 czerwca 2023 r. W części historycznej uzasadnienia decyzji własnej organ odwoławczy zrelacjonował przebieg postępowania. Dalej, w uzasadnieniu prawnym, wskazał i omówił obowiązujące w sprawie przepisy prawa w tym: art. 4 pkt 22 lit. d, art. 92a ust. 1, 2a i 7, art. 92c ust. 1 pkt 1, art. 93 ust. 1 oraz l.p. 9.1 załącznika nr 3 ustawy z dnia 6 września 2021 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 2201 - dalej jako: "u.t.d."); art. 71 ust. 1, art. 81 ust. 1, 5, 6, art. 82 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1047 – dalej jako: "p.r.d."). Wyjaśnił też, że na zasadzie reguły kolizyjnej z art. 189 § 2 k.p.a. pierwszeństwo w sprawie znajdą przepisy odrębne, a nie przepisy zawarte w Dziale IVa, art. 189a § 2, art. 189d, art. 189e i art. 189f ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, z późn. zm. – dalej jako: "k.p.a.").
W uzasadnieniu faktycznym decyzji własnej organ odwoławczy przedstawił dokonane w toku postępowania administracyjnego ustalenia faktyczne, utrwalone w protokole z kontroli z dnia 24 kwietnia 2023 r. Powołując się na te ustalenia stwierdził, że strona: "nie dopełniła ciążącego na niej obowiązku (...) i na dzień kontroli ww. pojazd nie posiadał aktualnego okresowego badania technicznego, potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego". Wskazał na naruszenie obowiązku przeprowadzenia corocznego badania pojazdu, w terminie 12 miesięcy od ostatniego jego badania, czyli – według organu - maksymalnie do końca 19 kwietnia 2023 r. Tymczasem na dzień kontroli 24 kwietnia 2023 r. strona nie przedstawiła dowodu jego przeprowadzenia.
Dalej uzasadnił swoje stanowisko koncentrując się, podobnie jak organ I instancji, na kwestii naruszenia przez stronę przepisów w zakresie dotyczącym wykonywania przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnych okresowych badań technicznych. W ocenie organu odwoławczego nie zaistniała też żadna z przesłanek określonych w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. i brak jest podstaw do jego zastosowania. Wręcz przeciwnie strona miała – w ocenie organu odwoławczego - wpływ na powstałe naruszenie, gdyż winna była wiedzieć, że w przypadku braku aktualnego okresowego badania technicznego każdego pojazdu, potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego, nakładana jest kara pieniężna. Powstałe w sprawie naruszenie nastąpiło na skutek zdarzeń i okoliczności, które skarżący mógł przewidzieć. Dlatego prawidłowo nałożona została kara pieniężna w wysokości 2 000 zł.
Decyzję organu odwoławczego doręczono stronie za zwrotnym potwierdzeniem odbioru, w dniu 5 grudnia 2023 r.
Strona, pismem z dnia 14 grudnia 2023 r. (nadanym listem poleconym zgodnie z datą stempla pocztowego w tym samym dniu) wniosła do tut. Sądu skargę na decyzję organu odwoławczego. Strona zaskarżyła decyzję w całości. W petitum skargi zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, mające niewątpliwy i istotny wpływ na wynik sprawy, a to: 1) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 80 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez przeprowadzenie dowolnej, a nie swobodnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, i w konsekwencji tego zignorowanie charakteru dokumentu w postaci dowodu rejestracyjnego i przymiotu treści do niego wpisanej przez właściwy podmiot, co skutkowało wadliwym uznaniem, iż w przedmiotowej sprawie ziściła się konieczność nałożenia na skarżącego kary pieniężnej, w rezultacie czego zaskarżoną decyzją utrzymano w mocy decyzję organu I instancji;
2) art. 8 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem zaufania strony postępowania do organu, jak też w oderwaniu od stanowiska w uprzednio rozstrzygniętym postępowaniu, a to w wyniku wydania przez organ odwoławczy odmiennej decyzji, w porównaniu z decyzją z dnia 7 listopada 2023 r., którą to decyzją, w podobnym stanie sprawy, organ odwoławczy uchylił decyzję organu I instancji z dnia 9 maja 2022 r. Strona zarzuciła dalej: 1) naruszenie art. 92c ust.1 pkt 1 u.t.d. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż strona nie miała wpływu na wystąpienie ewentualnego naruszenia, gdyż w sprawie opierała się o treść dokumentu urzędowego w postaci dowodu rejestracyjnego, bacząc, iż zawarte w nim informacje objęte są domniemaniem zgodności z prawdą, uwzględniając, iż właśnie taką ocenę, w podobnej sprawie, powziął organ odwoławczy w treści uzasadnienia decyzji z dnia 7 listopada 2023 r., które to naruszenie skutkowało wadliwym utrzymaniem w mocy decyzji organu I instancji;
2) naruszenie przepisu prawa materialnego, a to art. 81 ust.1 p.r.d. poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, tj. bezpodstawne zignorowanie wyniku językowej wykładni tego unormowania, i rozszerzenie podmiotowego zakresu obowiązywania tego przepisu, podczas gdy z jednoznacznej treści tej regulacji wynika, iż obowiązek przedstawienia pojazdu do okresowego badania technicznego spoczywa na właścicielu tego pojazdu, w wyniku czego organ błędnie utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu skargi strona przytoczyła, na poparcie swoich zarzutów, obszerne fragmenty z uzasadnienia wyroku WSA w Krakowie z dnia 11 lutego 2022 r., sygn. akt III SA/Kr 1360/21. Wobec powyższego wniosła o: uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji poprzedzającej ją; zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania sądowego; dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z załączonej do skargi decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 7 listopada 2023 r. wraz z wydrukiem skanu dowodu rejestracyjnego jako rozstrzygnięcia wydanego w podobnej sprawie.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje
Skarga jest nieuzasadniona.
Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, z późn. zm. - dalej jako: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, czyli badają zaskarżone akty pod względem zgodności z prawem, w tym decyzje administracyjne. Z treści art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd uchyla zaskarżone orzeczenie, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, gdy naruszenie prawa daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz gdy sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Według zaś art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (niemającym tu zastosowania).
Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych wyżej kryteriów, kontrola legalności zaskarżonej decyzji organu odwoławczego wykazała, że skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja administracyjna nie narusza prawa materialnego i procesowego w stopniu skutkującym jej uchyleniem.
Wyjaśnienie takiej oceny Sądu poprzedzić należy zwróceniem uwagi, że zasadnicze znaczenie dla każdego postępowania administracyjnego ma należyte ustalenie stanu faktycznego sprawy, co obejmuje przestrzeganie przepisów postępowania regulujących tryb dochodzenia organu do prawdy materialnej, bowiem tylko w takim przypadku możliwe jest prawidłowe zastosowanie prawa materialnego i ustalenie zakresu praw oraz obowiązków strony takiego postępowania. W sytuacji zatem sądowej kontroli decyzji w pierwszej kolejności podlegają rozpoznaniu przez Sąd kwestie dotyczące naruszenia przepisów postępowania. W sprawie zarzuty naruszenia prawa procesowego zostały wprost podniesione w skardze. Strona skarżąca nie zgadza się bowiem z ustaleniami faktycznymi przedstawionymi przez organ odwoławczy w decyzji (a w konsekwencji z materialnoprawnymi ich skutkami).
W ocenie Sądu organ odwoławczy nie naruszył przepisów prawa procesowego, w tym wskazanych w skardze: art. 7, art. 8, art. 80 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w stopniu, który mógł istotnie wpłynąć na rozstrzygnięcie. Dokonane przez niego ustalenia, co do istotnych w sprawie faktów, nie budzą wątpliwości Sądu (z jednym zastrzeżeniem co zostanie omówione w dalszej części uzasadnienia wyroku). Ustalenia te Sąd przytoczył obszernie w części historycznej uzasadnienia wyroku i niecelowe byłoby ich przytaczanie w tym miejscu kolejny raz. Co istotne mają one też oparcie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym (k. 1 – 7, 9 - 10 akt admin.).
Skarżący nie zgadzał się z obarczeniem go odpowiedzialnością za stwierdzone naruszenia w obliczu treści dokumentu urzędowego (dowodu rejestracyjnego pojazdu). Podnosił, że "właściwy podmiot", czy też "uprawniony do tego podmiot" określił w nim datę ważności badań technicznych na dzień 11 kwietnia 2025 r. Skarżący kierował się tym wpisem działając – jak twierdzi - w zaufaniu do treści dokumentu urzędowego. W argumentacji uwypuklił obszerne fragmenty uzasadnienia z wyroku WSA w Krakowie z dnia 11 lutego 2022 r. (sygn. akt III SA/Kr 1360/21), zapadłego w podobnym stanie prawnym i faktycznym. Przedstawiona w skardze argumentacja sprowadza się do stwierdzenia, że nie ponosi on odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie, ponieważ "właściwy podmiot", w dowodzie rejestracyjnym wpisał, że badanie techniczne pojazdu należy przeprowadzić do dnia 11 kwietnia 2025 r. Logika jego rozumowania sugeruje, że wpis do dowodu rejestracyjnego usprawiedliwiał poruszanie się pojazdem bez wymaganego prawem corocznego badania okresowego. Ta logika nie zasługuje na aprobatę Sądu.
Rozstrzygnięcie spornej kwestii wymaga analizy następujących przepisów prawa materialnego:
Zgodnie treścią art. 81 p.r.d. badania techniczne dzieli się na badania okresowe, badania dodatkowe oraz badania co do zgodności z warunkami technicznymi (ust. 2). Okresowe badanie techniczne po raz pierwszy jest przeprowadzane przed pierwszą rejestracją pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (ust. 3). Badaniu, o którym mowa w ust. 3, nie podlega: 1) nowy pojazd, dla którego wydano: a) świadectwo zgodności WE dla każdego pojazdu, na którego typ wydano odpowiednio: świadectwo homologacji typu WE pojazdu, świadectwo homologacji typu WE pojazdu dla pojazdów produkowanych w małych seriach, b) świadectwo zgodności dla każdego pojazdu, na którego typ wydano odpowiednio: świadectwo homologacji typu pojazdu, świadectwo homologacji typu pojazdu dla pojazdów produkowanych w małych seriach, c) dopuszczenie jednostkowe pojazdu, d) decyzję o uznaniu dopuszczenia jednostkowego pojazdu, e) świadectwo dopuszczenia indywidualnego WE pojazdu, f) dokumenty, o których mowa w ustawie z dnia 14 kwietnia 2023 r. o systemach homologacji pojazdów oraz ich wyposażenia: świadectwo zgodności, deklarację zgodności, o której mowa w art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 14 kwietnia 2023 r. o systemach homologacji pojazdów oraz ich wyposażenia, świadectwo krajowego indywidualnego dopuszczenia pojazdu, świadectwo unijnego indywidualnego dopuszczenia pojazdu, uznanie świadectwa krajowego indywidualnego dopuszczenia pojazdu wydanego przez właściwy organ innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej;
2) zarejestrowany pojazd: a) na którego typ wydano świadectwo homologacji typu WE pojazdu, świadectwo homologacji typu WE pojazdu dla pojazdów produkowanych w małych seriach lub świadectwo homologacji typu UE pojazdu - w okresie od dnia pierwszej rejestracji za granicą do dnia terminu okresowego badania technicznego, ustalonego na podstawie ust. 5, lub, b) w którego dowodzie rejestracyjnym lub innym dokumencie wydanym przez właściwy organ państwa członkowskiego przedstawionym do rejestracji, zawarta jest informacja o wykonanym badaniu technicznym i jego terminie ważności - z wyjątkiem taksówki, pojazdu uprzywilejowanego lub pojazdu odpowiednio przystosowanego lub wyposażonego zgodnie z przepisami o przewozie towarów niebezpiecznych, pojazdu z zamontowanym urządzeniem technicznym podlegającym dozorowi technicznemu oraz pojazdu przystosowanego konstrukcyjnie do ruchu lewostronnego (ust. 3). Okresowe badanie techniczne pojazdu przeprowadza się corocznie, z zastrzeżeniem ust. 6 – 10 (ust. 5). Okresowe badanie techniczne samochodu osobowego, samochodu ciężarowego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 t, motocykla lub przyczepy o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 t przeprowadza się przed upływem 3 lat od dnia pierwszej rejestracji, następnie przed upływem 5 lat od dnia pierwszej rejestracji i nie później niż 2 lata od dnia przeprowadzenia poprzedniego badania technicznego, a następnie przed upływem kolejnego roku od dnia przeprowadzenia badania. Nie dotyczy to pojazdu przewożącego towary niebezpieczne, taksówki, pojazdu samochodowego konstrukcyjnie przeznaczonego do przewozu osób w liczbie od 5 do 9, wykorzystywanego do zarobkowego transportu drogowego osób, pojazdu marki "S.", pojazdu zasilanego gazem, pojazdu uprzywilejowanego oraz pojazdu używanego do nauki jazdy lub egzaminu państwowego, które podlegają corocznym badaniom technicznym (ust. 6).
Okresowe badania techniczne obejmują: badania przeprowadzane przed pierwszą rejestracją pojazdu i badania kolejne. Z badania okresowego przed pierwszą rejestracją pojazdu jest zwolniona szeroka kategoria pojazdów wymieniona w art. 81 ust. 4 p.r.d. (m.in. są to pojazdy fabrycznie nowe wcześniej nierejestrowane - por. art. 81 ust. 4 pkt 1 w zw. z art. 2 pkt 62 p.r.d.).
Po rejestracji pojazdu kolejne okresowe badania techniczne przeprowadza się co do zasady corocznie (czyli co 12 miesięcy). Dłuższym, bo 3-letnim terminem, objęto pojazdy wskazane w zd. 1 ust. 6 art. 81 p.r.d. w tym: rejestrowane po raz pierwszy samochody osobowe o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 t. Jeśli jednak pojazd taki jest przeznaczony do przewozu osób w liczbie od 5 do 9 i jest wykorzystywanym do zarobkowego transportu drogowego osób, to podlega on badaniom nie co 3 lata, ale corocznie (co 12 miesięcy) (por. zd. 2 ust. 6 art. 81 p.r.d.). Jest to aksjologicznie uzasadnione intensywniejszym sposobem ich wykorzystywania do celów zarobkowych, niż prywatnych i potrzebą zapewnienia bezpieczeństwa uczestnikom ruchu. Ich pierwsza rejestracja, nawet jako pojazdów fabrycznie nowych, nie uprawnia do przeprowadzania badań technicznych co 3 lata. Celowość skrócenie tego terminu do 12 miesięcy potwierdza praktyka działalności gospodarczej skarżącego.
Otóż poddany kontroli pojazd, w ciągu zaledwie 8 miesięcy użytkowania, według ostatniego odczytu licznika z 17 stycznia 2023 r., miał przejechane aż 202 529 km (k. 6, str. 2, akt admin.). W dniu kontroli 24 kwietnia 2023 r. musiał mieć jeszcze więcej.
W tym miejscu warto też zauważyć, że termin przeprowadzenia kolejnych okresowych badań technicznych pojazdów może zależeć od faktycznego sposobu ich wykorzystywania. W ocenie Sądu charakter ustawowej przesłanki - "(...) wykorzystywany do zarobkowego transportu drogowego osób" – może bowiem obejmować zdarzenia przyszłe i niepewne, których w momencie pierwszej rejestracji nie sposób było przewidzieć.
Zgodnie z art. 82 p.r.d. organ dokonujący rejestracji pojazdu wpisuje do dowodu rejestracyjnego termin badania technicznego pojazdu (ust. 1). Uprawniony diagnosta po wykonaniu badania technicznego pojazdu: 1) wydaje zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu;
2) wpisuje kolejny termin badania technicznego do dowodu rejestracyjnego, jeżeli jest wolne miejsce w odpowiedniej rubryce tego dowodu - po stwierdzeniu pozytywnego wyniku badania technicznego pojazdu (ust. 2). Zatem wpisy o terminie badania technicznego dokonuje: organ rejestrujący (przy rejestracji pojazdu) oraz uprawniony diagnosta (po wykonaniu badania technicznego pojazdu).
Ponadto przepisy u.t.d. określają zasady odpowiedzialności podmiotów wykonujących przewóz drogowy za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego, określonych m.in. w p.r.d. (zob. art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. a i art. 4 pkt 22 lit. l u.t.d.). W art. 92a ust. 1 u.t.d. postanowiono, że odpowiedzialności takiej podlega podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego. Wykaz naruszeń określono w załączniku nr 3 do u.t.d. Jeżeli czyn będący naruszeniem, o którym mowa w załączniku nr 3 do ustawy, stanowi jednocześnie naruszenie, o którym mowa w załączniku nr 4 do ustawy, w przypadku podmiotu wykonującego przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem będącego jednocześnie osobą, o której mowa w ust. 2, nakłada się wyłącznie karę pieniężną, o której mowa w ust. 1 (art. 92a ust. 10 u.t.d.). Pod I.p. 9.1. załącznika nr 3 do u.t.d. stwierdzono, że wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego wynosi 2 000 zł za każdy pojazd.
Przenosząc powyższe na grunt kontrolowanej sprawy Sąd stwierdza, iż:
Jest niesporne, nie budzi wątpliwości Sądu i ma potwierdzenia w aktach administracyjnych, że data pierwszej rejestracji pojazdu to 12 kwietnia 2022 r.
W dowodzie rejestracyjnym pojazdu została też wbita, w dniu 19 kwietnia 2022 r., pieczęć urzędowa organu, który zarejestrował pojazd (Prezydent Miasta [...]). Jego pracownik odnotował w tej dacie, w dowodzie rejestracyjnym, termin badania technicznego za 3 lata: "11.04.2025" (k. 9 akt admin.). Z wydruku danych uzyskanych z bazy danych Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców, w jego części zatytułowanej: "Badania techniczne. Data ostatniego badania technicznego. Data ważności badania technicznego" nie odnotowano żadnego badania technicznego pojazdu, w szczególności okresowego badania technicznego przeprowadzanego przed jego pierwszą rejestracją w dniu 12 kwietnia 2022 r. (k. 6 akt admin.).
Umknęło zatem uwadze organów obu instancji, że według akt administracyjnych sporny pojazd nie był poddany okresowemu badaniu technicznemu przed jego pierwszą rejestracją.
Skoro organ odwoławczy ustalił, że Prezydent Miasta [...] zarejestrował pojazd po raz pierwszy w dniu 12 kwietnia 2022 r., a z akt nie wynika, że przed jego pierwszą rejestracją był on poddany badaniu technicznemu, to termin badania okresowego rozpoczął bieg od daty pierwszej rejestracji pojazdu (tj. od dnia 12 kwietnia 2022 r.), a nie od daty 19 kwietnia 2022 r. (jak mylnie stwierdził organ).
W sprawie sporne jest, czy termin badania okresowego wynosił: 3 lat (na zasadzie z art. 81 ust. 6 zd. 1 ab initio p.r.d.), czy też rok (na zasadzie art. 81 ust. 6 zd. 2 p.r.d.).
Sąd zaznacza, że wykracza poza granice sprawy kontrola legalności rejestracji pojazdu przez Prezydenta Miasta [...], w tym to, czy ww. wpis do dowodu rejestracyjnego z 19 kwietnia 2019 r. był prawidłowy. Nie sposób pominąć to, że pojazd zarejestrowany został jako nowy (rocznik 2022), po raz pierwszy, więc ww. wpis z datą "11.04.2025" odpowiadałby dyspozycji normy płynącej z art. 81 ust. 6 zd. 1 ab initio p.r.d., która dopuszcza termin 3-letni ("Okresowe badanie techniczne samochodu osobowego (...) o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 t., przeprowadza się przed upływem 3 lat od dnia pierwszej rejestracji"). Prezydent Miasta [...] rejestrując pojazd po raz pierwszy w kwietniu 2022 r. nie mógł przewidzieć, że rok później będzie on wykorzystywany przez skarżącego do okazjonalnego międzynarodowego zarobkowego transportu drogowego osób na trasie Holandia – Polska. Tym samym brzmi całkowicie nieprzekonywująco argumentacja skargi sugerująca, że wpis w dowodzie rejestracyjnym mógł realnie podważyć zaufanie strony do treści dokumentu urzędowego.
Fakt, że w dowodzie rejestracyjnym pojazdu została wpisana data badania technicznego za 3 lata od daty jego pierwszej rejestracji, nie zwalniała skarżącego – w ocenie Sądu - z należytej staranności przy wykonywaniu działalności gospodarczej i z ciążących na nim ex lege obowiązków, zależnych nie tylko od wpisu w dowodzie rejestracyjnym, ale także od faktycznego sposobu wykorzystywania pojazdu po jego pierwszej rejestracji tu: do celu "zarobkowego transportu drogowego osób". Obowiązki te skarżący, jako profesjonalista, winien znać. Z racji wykorzystywania pojazdu do zarobkowego transportu drogowego osób obowiązywał ustawowy, podstawowy, roczny termin okresowego badania technicznego. Upłynął on z końcem 11 kwietnia 2023 r. (a nie 19 kwietnia 2023 r. jak to mylnie przyjął organ odwoławczy – co nie miało wpływu na wynik postępowania).
Sąd podzielił zatem stanowisko orzekającego w sprawie organu odwoławczego, że w stanie faktycznym sprawy doszło do wykonania przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym okresowego badania technicznego, potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego. Kontrolowany pojazd poruszał się w chwili kontroli (24 kwietnia 2023 r.) bez wymaganego prawem badania, pomimo upływu terminu do jego przeprowadzenia, a więc stanowił pojazd, który w świetle prawa nie miał potwierdzenia sprawności, szczególnie pod kątem bezpieczeństwa osób nim jadących i innych uczestników w ruchu. Wykonywanie zaś przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym ważnego badania technicznego, potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego, sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 2 000 zł (Ip. 9.1 załącznika nr 3 do u.t.d.). Brak aktualnego badania technicznego oznacza jednocześnie brak potwierdzenia zdatności pojazdu do ruchu drogowego (por. wyrok z dnia 4 kwietnia 2023 r., sygn. akt I SA/Bd 95/23).
Nawet gdyby przyjąć, za organem odwoławczym, że okresowe badanie winno być przeprowadzone "(...) maksymalnie do końca 19 kwietnia 2023 r.", to nie miało to wpływu na wynik sprawy. W dacie kontroli, w dniu 24 kwietnia 2023 r., pojazd nie miałby wymaganego prawem okresowego badania technicznego. W ocenie Sądu powyższe uchybienie prawa procesowego przez organ odwoławczy, w okolicznościach rozpatrywanej sprawy, nie stanowiło zatem dostatecznych podstaw do uchylenia kontrolowanego aktu administracyjnego. Decyzja organu odwoławczego, utrzymująca w mocy decyzję administracyjną organu I instancji, mimo błędnego w części uzasadnienia, w pozostałej zasadniczej części jest prawidłowa, w tym co do rozstrzygnięcia. Słusznie utrzymuje w mocy decyzję nakładającą na skarżącego administracyjną karę pieniężną.
Sąd podziela pogląd, że nie ma podstaw do uchylenia decyzji administracyjnej w sytuacji, gdy organ wprawdzie błędnie umotywował swoją decyzję, jednak kierunek rozstrzygnięcia sprawy jest zgodny z prawem (podobnie NSA w motywach wyroku z dnia 24 października 2018 r., sygn. akt II OSK 2776/16).
Sąd nie podziela, przedstawionego w skardze, poglądu prawnego WSA w Krakowie z dnia 11 lutego 2022 r., sygn. akt III SA/Kr 1360/21.
Sąd za trafne uznaje przeciwne poglądy prawne wyrażone w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 28 stycznia 2022 r. (sygn. akt III SA/Po 1149/21) i przytoczył je w uzasadnieniu wyroku własnego. Sąd podziela w szczególności ten pogląd prawny, że nawet nieprawidłowo wpisana do dowodu rejestracyjnego data kolejnego badania technicznego nie zwalnia przedsiębiorcy z odpowiedzialności administracyjnej za stwierdzone naruszenie prawa (ibidem).
Prawidłowo podnosi się w judykaturze, że profesjonalny przedsiębiorca zobowiązany jest znać podstawowy zakres prawa obejmującego zakres jego działalności. Elementarnym obowiązkiem przedsiębiorcy transportowego było wykonywanie zadań przewozowych przy użyciu pojazdów posiadających aktualne badania techniczne, a co za tym idzie także znajomość regulujących tę kwestię przepisów prawa. Podnoszone przez skarżącego zaufanie do organu rejestrującego pojazd nie zwalniało z odpowiedzialności za wykonywane przez niego czynności, zwłaszcza gdy zaniedbania w tym zakresie mogą nieść za sobą negatywne konsekwencje dla strony, ale także dla innych uczestników ruchu drogowego.
Stwierdzone w toku przedmiotowego postępowania naruszenie miało charakter obiektywny na które strona miała wpływ. Jak trafnie zaznaczył organ odwoławczy: to skarżący powinien pamiętać, że brak aktualnego okresowego badania technicznego pojazdu skutkuje karą pieniężną. To skarżący podejmuje decyzję o pojeździe, który zostanie użyty do wykonania zadania przewozowego, a co za tym idzie ponosi bezpośrednią odpowiedzialność za wykonanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego.
Sąd podkreśla, że skarżący nie został ukarany za niepoddanie pojazdu okresowemu badaniu technicznemu w wymaganym terminie, ale za wykonanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego. Wbrew ocenie skarżącego w sprawie nie ma zatem znaczenia prawnego, kto miał obowiązek poddać pojazd badaniu (właściciel, leasingodawca). Istotne jest, że skarżący posłużył się pojazdem bez takich badań.
W obliczu wskazywanego wcześniej obiektywnego charakteru odpowiedzialności za naruszenia określone w u.t.d. organ odwoławczy nie miał możliwości odstąpienia od wymierzenia sankcji administracyjnej.
Odrębnego rozważenia wymaga natomiast kwestia zaistnienia okoliczności zwalniających skarżącego z odpowiedzialności za stwierdzone naruszenia.
Odpowiedzialność przewidziana w art. 92a ust. 1 u.t.d. nie jest uzależniona od winy i dla jej ustalenia wystarczające jest stwierdzenie samego faktu naruszenia obowiązków i warunków przewozu drogowego. Określona w tym przepisie kara nie jest zatem konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz jest następstwem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem. Istotą kary, o której mowa we wskazanej regulacji, jest przymuszenie podmiotu wykonującego przewóz drogowy do respektowania nakazów i zakazów wynikających z przepisów prawa. Omawiana kara jest niezależna także od winy kierowcy oraz jego ewentualnej odpowiedzialności wynikającej z innych przepisów prawa. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego i przypisanych im wysokości kar pieniężnych zawarty został w załączniku do ustawy, do którego odsyła art. 92a ust. 7 u.t.d. Określone w tym załączniku kary pieniężne zostały ustalone w sposób sztywny, co powoduje, że ich wysokość nie została pozostawiona uznaniu organów i kara nie może być nałożona w innej wysokości niż podana w załączniku.
W związku z zarzutem nieuwzględnienia w sprawie przesłanek egzoneracyjnych określonych w art. 92c u.t.d., wskazać należy, że zgodnie z tym przepisem nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć (ust. 1). Ciężar dowodu w zakresie wykazania, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, spoczywa na przedsiębiorcy, który chcąc uniknąć kary za stwierdzone naruszenia powinien przedstawić takie dowody, które w sposób jednoznaczny będą świadczyć o prawidłowej organizacji pracy i dochowaniu należytej staranności w zakresie szkolenia kierowców, reagowania na stwierdzone nieprawidłowości, podejmowania środków zaradczych, aby do nieprawidłowości nie dochodziło (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 1 września 2016 r., sygn. akt II SA/Ke 464/16).
W ocenie Sądu organ odwoławczy trafnie przyjął, że nie wystąpiły w sprawie okoliczności uwalniające stronę od odpowiedzialności za powstałe naruszenie prawa. Skarżący, przy dochowaniu należytej staranności w prowadzeniu spraw własnego przedsiębiorstwa, miał bowiem możliwość zweryfikowania wpisanego w dowodzie rejestracyjnym terminu badania technicznego w kontekście obowiązujących go przepisów prawa i faktycznego sposobu wykorzystania tego pojazdu do zarobkowego transportu drogowego osób.
Sąd zaznacza, że kwestie przesłanek wymiaru kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym, jak i odstąpienia od jej nałożenia, zostały kompleksowo uregulowane w przepisach ustawy o transporcie drogowym (art. 92 – 92c u.t.d.). Z tego powodu w sprawie nie mogły znaleźć zastosowania – jak słusznie stwierdził organ odwoławczy – wskazane w zaskarżonej decyzji regulacje: art. 189a § 2, art. 189d, art. 189e i art. 189f k.p.a. Zgodnie bowiem z art. 189a § 2 k.p.a. w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych: 1) przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej, 2) odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia, 3) terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej, 4) terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej, 5) odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej, 6) udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej - przepisów działu IVa k.p.a. w tym zakresie nie stosuje się.
Oznacza to, że uregulowanie w przepisach odrębnych zagadnień określonych w ww. przepisach k.p.a. powoduje, że przepisy działu IVa k.p.a. w tym zakresie nie mają zastosowania, przy czym dotyczy to również sytuacji, gdy zagadnienia te zostaną uregulowane w odmienny sposób. Wobec powyższego przepisy działu IVa k.p.a. mają zastosowanie jedynie wówczas, gdy dana kwestia w przepisach odrębnych w ogóle nie została uregulowana (por. wyroki NSA: z 19 października 2023 r., sygn. akt II GSK 847/20; 19 października 2023 r., sygn. akt II GSK 866/20; z 28 września 2023 r., sygn. akt II GSK 1769/22; z 29 czerwca 2023 r., sygn. akt II GSK 624/20; z 15 września 2022 r., sygn. akt II GSK 689/21; z 28 września 2021 r., sygn. akt II GSK 248/21; z 28 września 2021 r., sygn. akt II GSK 375/21). Taka sytuacja w niniejszej sprawie natomiast nie występuje.
Sąd nie znalazł podstaw, aby zakwestionować czynności organu odwoławczego podejmowane w toku niniejszej sprawy, a zmierzające do jej wyjaśnienia. W szczególności Sąd uznał, że zostały wyczerpująco zbadane wszelkie istotne w sprawie okoliczności, które poprzedzono przeprowadzeniem stosownych dowodów służących ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej (art. 7, art. 80 i art. 77 § 1 k.p.a.). Zdaniem Sądu, w szczególności utrwalone w protokole kontroli okoliczności stanowiły wystarczającą podstawę dla wykazania naruszeń, o których mowa w treści spornej decyzji.
Nie naruszono również art. 8 § 1 i 2 k.p.a. Nie można bowiem powołać się na naruszenie zasady z art. 8 § 1 i 2 k.p.a. w sytuacji, kiedy wydana w sprawie decyzja, choćby była odmienna od innej decyzji, wydanej w analogicznym stanie faktycznym i prawnym, jest jednak prawidłowa i zgodna z prawem. Wzgląd na zachowanie zasady praworządności ma w tej sytuacji priorytet nad oczekiwaniem strony do otrzymania decyzji takiej samej jak decyzje uprzednio wydawane w analogicznych stanach faktycznych i prawnych, bowiem oczekiwanie takie nie jest "słuszne" i "uzasadnione", jako naruszające zasadę praworządności z art. 6 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 23 sierpnia 2023 r., sygn. akt II OSK 2964/20).
Organ odwoławczy uzasadnił swoje stanowisko co do istoty sprawy w sposób prawidłowy, zgodnie z zasadami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. i zgodnie z zasadą przekonywania sformułowaną w art. 11 k.p.a., nie naruszając przy tym zasady dwuinstancyjności postępowania.
Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącego o włączenie decyzji organu odwoławczego z dnia 7 listopada 2023 r. (jako wydanej w innej sprawie administracyjnej) i wydruku dowodu rejestracyjnego (jako dotyczącego innego pojazdu), do akt obecnej sprawy, bo nie są one niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości (art. 106 § 3 p.p.s.a.).
Mając to na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.
Wyżej powołane wyroki są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na internetowej stronie pod adresem: www.nsa.gov.pl.