Uzasadnienie
E. i S. Ś. (dalej też jako: "skarżący", "strona skarżąca") wnieśli skargę na skierowane do nich przez Burmistrza Brzegu upomnienia z dnia 18 lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie wezwania do uiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi
W odpowiedzi na skargę Burmistrz Brzegu wniósł o jej odrzucenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje
Skarga podlega odrzuceniu na mocy art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019r., poz. 2325), dalej "p.p.s.a.", gdyż dotyczy sprawy nienależącej do właściwości sądu administracyjnego, którego kognicję ustawodawca określił w art. 3 § 2 tej ustawy.
Stosownie do tego przepisu sąd administracyjny sprawuje kontrolę nad działalnością administracji publicznej w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
- 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Nadto zgodnie z § 2a tego przepisu sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, a także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę (§ 3) i stosują środki określone w tych przepisach.
Powyższy katalog aktów lub czynności podlegających kontroli sądów administracyjnych został przez ustawodawcę ukształtowany jako zamknięty i nie można go dowolnie rozszerzać na inne nieobjęte nim działania organów.
Zgodnie z art. 6b ustawy z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r. poz. 1439 ze zm.), opłaty nieuiszczone w wyznaczonym terminie podlegają przymusowemu ściągnięciu w trybie określonym w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Z kolei w myśl art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U.2020, poz. 1427 ze zm.) dalej: u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego oraz inne dane niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia.
Celem upomnienia – doręczanego przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego – jest skłonienie zobowiązanego do dobrowolnego wykonania obowiązku, dzięki czemu nie ma konieczności późniejszego wszczynania egzekucji.
Brak dochowania temu ustawowemu obowiązkowi - co do doręczenia upomnienia przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego - skutkuje niedopuszczalnością wszczęcia postępowania egzekucyjnego, a w przypadku jego prowadzenia bez wcześniejszego doręczenia upomnienia - zachodzi konieczność jego umorzenia na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a.
Skoro wydanie upomnienia poprzedza wszczęcie egzekucji, to znaczy, że nie zawiera się w nim i nie należy do niego. Biorąc pod uwagę powyższe - sąd nie jest właściwy do rozpatrzenia skargi na upomnienie gdyż nie jest ono postanowieniem wydanym w postępowaniu egzekucyjnym na które przysługuje zażalenie.
Ustawodawca jednocześnie nie pozostawia wierzycielowi wyboru i nakłada na niego obowiązek podjęcia określonych działań zmierzających do wszczęcia egzekucji w razie wystąpienia przesłanek określonych w art. 6 § 1 u.p.e.a. W orzecznictwie sądowym zwraca się jednak uwagę, że "na podstawie całokształtu przepisów regulujących instytucje administracyjnego postępowania egzekucyjnego można uznać, że organ przystępuje do podjęcia czynności mających na celu przymusowe wykonanie obowiązku ciążącego na zobowiązanym w każdym przypadku, gdy obowiązek jest wymagalny, a zobowiązany powstrzymuje się od jego wykonania" (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 24 listopada 2010 r., I SA/Bd 880/10, LEX nr 747167; wyrok WSA w Łodzi z dnia 22 grudnia 2008 r., III SA/Łd 417/08, LEX nr 541755), "rozmyślnie nie wykonuje ciążącego na nim obowiązku" (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 29 listopada 2011 r., I SA/Gd 873/11, LEX nr 1101162; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 22 marca 2011 r., I SA/Wr 25/11, LEX nr 991868).
Podjęcie tych czynności przez wierzyciela powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki aby nie doprowadzić do naruszenia interesu prawnego lub faktycznego zobowiązanego lub innego podmiotu. W art. 6 § 1a u.p.e.a. przyznano bowiem prawo do złożenia skargi na bezczynność wierzyciela podmiotowi, którego interes prawny lub faktyczny został naruszony w wyniku niewykonania obowiązku przez wierzyciela oraz organowi zainteresowanemu wykonaniem obowiązku (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 9 czerwca 2009 r., I SA/Sz 275/09, LEX nr 563377).
Z przytoczonych powyżej argumentów wynika, że skarga na upomnienie nie należy do właściwości sądów administracyjnych, co nie oznacza, że w przypadku gdy w sytuacji nieuiszczenia przez dłużnika dobrowolnie ujętej w nim kwoty zalęgłości dojdzie do wszczęcia postępowania egzekucyjnego będzie on pozbawiony możliwości obrony swoich interesów.
W przypadku wszczętego postępowania egzekucyjnego będą mu przysługiwały przewidziane w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji środki prawne, a także po ich wyczerpaniu prawo do skargi do sądu administracyjnego (na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie - art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a.)
Tym samym skarżącym w trakcie ewentualnego postępowania egzekucyjnego będą przysługiwały środki prawne, za pomocą których będą mogli zwalczać od samego początku prawidłowość wszczęcia postępowania egzekucyjnego, gdy do tego dojdzie.
W związku z tym, że na obecnym etapie przedegzekucyjnym skarżącym nie przysługuje skarga do sądu na skierowane do nich upomnienia podlega ona odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.