Uzasadnienie
Skarżący D. G. za pośrednictwem pełnomocnika L. G. na urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270) - zwanej dalej ustawą, zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania, tj. na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zobowiązany jest - zgodnie z postanowieniami § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, 2193) – uiścić w kwocie 100 zł.
Na dalsze koszty jakie mogą mieć miejsce w przedmiotowej sprawie składają się opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku – stosownie do zapisów § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192) - w kwocie 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł (§ 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, iż prowadzi gospodarstwo rolne o powierzchni 9,66 ha, przejęte po ojcu przebywającemu obecnie na rencie i podlegającemu stałemu leczeniu, które – jak twierdzi – jest na granicy upadłości. Ponadto oświadczył, że w 2007 r. uległ spaleniu budynek gospodarczy wraz znajdującymi się w nim maszynami i sprzętem rolniczym oraz że zamieszkuje w starym domu nadającym się do rozbiórki.
W części wniosku dotyczącej oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący wskazał, iż sam prowadzi gospodarstwo domowe i jest właścicielem domu jednorodzinnego o powierzchni 120 m² oraz gospodarstwa rolnego 9,66 ha, zaś dochody uzyskuje z prowadzenia gospodarstwa rolnego.
Stosownie do art. 245 ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków.
Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków (art. 211 ustawy). Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna (art. 212 § 1 ustawy).
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 1, pkt 1 ustawy, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania.
Natomiast przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1, pkt 2 ustawy, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Zatem działając na podstawie 258 § 2 pkt 7 ustawy należy rozważyć czy w świetle okoliczności wynikających z materiału dowodowego skarżący spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym.
Treść powołanych wyżej przepisów art. 246 § 1 ustawy wskazuje, iż prawo pomocy zarówno w pełnym w zakresie jak i w częściowym stanowi instytucję wyjątkową i dlatego udzielenie tego prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach szczególnych. Jak zostało stwierdzone w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r. (GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8) "udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe ".
Mając na względzie chociażby elementarne koszty utrzymania domu jednorodzinnego i wyżywienia nie sposób uznać za wyjaśniające trudną sytuację skarżącego jedynie ogólne stwierdzenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy odnośnie jego stanu cywilnego, pożaru budynku gospodarczego mającego miejsce w marcu 2007 r. oraz stanu budynku mieszkalnego. Zatem dążąc do wyjaśnienia rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącego pismem z dnia 17 czerwca 2008 r. (doręczonym 24 czerwca 2008 r.) – stosownie do art. 255 ustawy – wezwano go, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, do udzielenia szczegółowej informacji na temat ponanoszonych kosztów na bieżące utrzymanie (z wyodrębnieniem na poszczególne pozycje łącznie z kosztami utrzymania domu) oraz źródeł finansowych umożliwiających pokrycie tych kosztów (tj. wysokości dochodów, źródeł ich pochodzenia i ewentualnych obciążeń tych dochodów), a także do przedłożenia zaświadczenia o dochodowości rocznej z gospodarstwa rolnego osiąganej z upraw, wysokości płatności bezpośrednich do gruntów rolnych i dacie ich otrzymania wraz z odpowiednimi dokumentami oraz wyciągów i odpisów z kont i lokat bankowych za ostanie trzy miesiące bieżącego roku.
Jednakże skarżący w wyznaczonym terminie (jak też do dnia sporządzenia niniejszego postanowienia) w ogóle nie zastosował się do wezwania.
Zatem w sytuacji gdy skarżący nie przedłożył żądanych informacji mogących obrazować jego sytuację finansową i majątkową należało uznać, iż nie wykazał, że spełnia przesłanki określone w art. 246 § 1 ustawy. W tym względzie należałoby powołać stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w postanowieniu z dnia 18 czerwca 2004 r. podkreślił, iż ciężar dowodu co do okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na składającym wniosek (FZ 165/04, niepubl.). Również w szeregu innych orzeczeniach NSA podkreśla się, iż na osobie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek wykazania trudnej sytuacji, albowiem do uwzględnienia wniosku nie wystarczy ogólnikowe stwierdzenie o trudnej sytuacji tej osoby (Sygn. akt: II FZ470/05, II FZ 834/05, II FZ 875/05, II OZ 348/05, II OZ 412/05.
Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji.