Uzasadnienie
Na skutek wniosku złożonego przez M. S. (dalej określany jako: "Skarżący", "Strona") - który ubiegał się o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2022 - Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Namysłowie decyzją z 2 stycznia 2023 r. nr 0161-6400-0161-00000236/22 przyznał M. S. płatności jednolitą płatność obszarową, redystrybucyjną, za zielenienie oraz uzupełniającą płatność podstawową z pomniejszeniem jednolitej płatności obszarowej i płatności redystrybucyjnej ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności
Decyzją z 3 kwietnia 2023 r. nr 117/2023 skierowaną do M. S. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu utrzymał w mocy zakwestionowaną przez Skarżącego decyzję organu pierwszej instancji.
Skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu na wskazaną wyżej decyzję organu odwoławczego została wniesiona przez M. S. i E. S. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
Skarga E. S. nie mogła zostać rozpoznana i podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna.
Przed merytorycznym rozpoznaniem skargi sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada z urzędu jej dopuszczalność. Jednym z warunków dopuszczalności skargi jest jej wniesienie przez uprawniony (legitymowany) do tego podmiot.
Zgodnie z art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako: "p.p.s.a.") uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym (ust. 1). Uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi (art. 50 § 2 p.p.s.a.).
Pod pojęciem interesu prawnego, o którym mowa w art. 50 § 1 p.p.s.a., rozumie się istnienie związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków wnoszącego skargę a zaskarżonym aktem. Postępowanie sądowoadministracyjne może być prowadzone, jako postępowanie bezwzględnie oparte na zasadzie skargowości, tylko na podstawie skargi wniesionej przez legitymowany do tego podmiot. Istnienie legitymacji skargowej podlega badaniu przez sąd administracyjny. Podmioty mają legitymację do złożenia skargi w zakresie określonym przepisami prawa. Ustalenie zatem zakresu tej legitymacji musi nastąpić w postępowaniu wstępnym, natomiast brak legitymacji jest podstawą do odrzucenia skargi.
W świetle wskazanych regulacji prawnych o możliwości żądania wszczęcia postępowania przed sądem administracyjnym decyduje ustalenie istnienia związku o charakterze materialnym pomiędzy sytuacją faktyczną danego podmiotu, a normą lub normami prawa materialnego kształtującymi sprawę administracyjną. Istotą legitymacji skargowej jest bowiem uprawnienie do żądania przeprowadzenia kontroli określonego aktu organu administracji publicznej przez sąd administracyjny.W przypadku E. S. taki związek nie istnieje, gdyż zaskarżona decyzja, jak też poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie dotyczy jej indywidualnych praw i obowiązków. E. S. nie była stroną postępowania toczącego się przed organami Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Osobą, która wnioskowała o przyznanie płatności był M. S. i to wobec niego wydano obie wskazane wyżej decyzje, dwukrotnie rozpatrując w ten sposób zasadność złożonego przez niego wniosku o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, płatności redystrybucyjnej, płatności za zazielenienie i uzupełniającej płatności podstawowej.
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że E. S. nie była stroną ani uczestnikiem postępowania toczącego się przed Dyrektorem Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu zakończonego decyzją z 3 kwietnia 2023 r., a w konsekwencji nie jest także uprawniona do zaskarżenia tego rozstrzygnięcia. Podkreślić przy tym należy, że postępowanie w przedmiocie płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego prowadzone jest na wniosek podmiotu, który rzeczywiście zajmuje się uprawą danych gruntów rolnych. W rozpoznawanej sprawie wniosek taki został złożony wyłącznie przez M. S. i to do niego jako wnioskodawcy organy obu instancji skierowały decyzje w przedmiocie płatności, zaś celem prowadzonego przez organy postępowania było ustalenie, czy wnioskodawca spełniał wymogi przyznania mu wnioskowanych płatności. E. S. nie ubiegała się natomiast o przyznanie jej płatności w zakresie wynikającym z zaskarżonej decyzji.
Zgodnie z art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o systemie wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2022 r. poz.1775 ze zm.), w przypadku gdy działka rolna jest przedmiotem współposiadania w dniu 31 maja danego roku lub płatności bezpośrednie przysługują temu współposiadaczowi, na którego pozostali współposiadacze wyrazili zgodę. Zgoda ta nie jest wymagana, jeżeli miałaby pochodzić od współposiadacza będącego małżonkiem wnioskodawcy. W tym przypadku, jak wynika z akt sprawy płatności przysługują M. S., jako składającemu wniosek o płatność, przy czym zgoda E. S. – żony M. S. na przyznanie płatności M. S. nie była wymagana. Uprawnienia E. S. w zakresie płatności bezpośrednich z tytułu współposiadania nieruchomości zostały przeniesione na M. S. i to on w świetle art. 18 ust. 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich pozostaje wyłączoną stroną prowadzonego postępowania.
W świetle powyższego interes prawny w zbadaniu przez Sąd, czy decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z 3 kwietnia 2023 r. jest zgodna z prawem, posiada wyłącznie M. S. W tym miejscu należy wyjaśnić, że interes prawny strony postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. powinien wynikać z konkretnej i zindywidualizowanej normy prawa materialnego wpływającej na sytuację prawną wnoszącego dany wniosek, żądanie czy środek zaskarżenia, tj. na jego uprawnienia lub obowiązki. Nie wystarczy wykazać jakikolwiek interes, ale musi mieć on charakter prawny, a więc musi istnieć norma prawna przewidująca w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do określonego podmiotu możliwości wydania określonej decyzji lub podjęcia czynności. Nie wystarczy także wskazanie konkretnej normy prawa materialnego, z której podmiot ten wywodzi swoje uprawnienia lub obowiązki, ale niezbędne jest wskazanie, w jaki sposób decyzja w konkretnej sprawie narusza lub ogranicza prawa tego podmiotu chronione tą normą.
O posiadaniu przez dany podmiot przymiotu strony można zatem mówić jedynie w przypadku istnienia indywidualnego, konkretnego, aktualnego i obiektywnie sprawdzalnego interesu prawnego, który musi znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych danej sprawy i przesłankach zastosowania w niej określonego przepisu prawa materialnego. Taki interes w świetle art. 18 ust. 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich, przy uwzględnieniu okoliczności faktycznych rozpoznawanej sprawy, posiada M. S., natomiast takiego interesu nie posiada E. S. W tym stanie rzeczy, skargę E. S. jako niedopuszczalną należało, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 50 § 1 p.p.s.a., odrzucić z powodu braku legitymacji do jej wniesienia do sądu administracyjnego.
Jednocześnie Sąd wyjaśnia, że przedmiotowe rozstrzygnięcie odnosi się wyłącznie do E. S. i pozostaje bez wpływu na sytuację procesową M. S. Skarga wniesiona przez M. S. będzie dalej procedowana.