Wyrok WSA w Opolu z 30 listopada 2005 r., I SA/Op 252/05

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu

Rozpoznanie

na rozprawie w dniu 30 listopada 2005 r.

Sprawa

sprawy ze skargi B. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane, III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu na rzecz skarżącego B. B. kwotę 100 (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Skład

Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kuczyńska Sędziowie: Sędzia WSA Tomasz Zborzyński Asesor sądowy Marta Wojciechowska (spr.)
referent Maria Żymańczyk protokolant

Uzasadnienie

Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia [...] nr [...], wydane na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Opolu z dnia [...] nr [...].

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu wskazał, iż Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Opolu wszczął postępowanie egzekucyjne w stosunku do B. B., na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 14 marca 2005 r. nr [...], obejmującego należności z tytułu składek ubezpieczeniowych.

Pismem z dnia 24 marca 2005 r. B. B. wniósł zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne, w których wskazał na przedawnienie zaległych składek oraz określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Opolu z dnia 15 kwietnia 1996 r.

Po zajęciu przez wierzyciela stanowiska w niniejszej sprawie, które zostało wyrażone w postanowieniu z dnia 1 kwietnia 2005 r. nr [...], Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Opolu jako organ egzekucyjny postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2005 r. oddalił zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne.

Postanowienie to zostało zaskarżone przez B. B., który wniósł zażalenie.

Rozpatrując zażalenie Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu postanowieniem z dnia 18 maja 2005 r. nr [...] uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

W motywach rozstrzygnięcia Dyrektor Izby wskazał, iż zaskarżone postanowienie nie zawiera uzasadnienia faktycznego i prawnego, czym naruszono art. 107 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Wydając ponownie postanowienie w dniu [...] Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Opolu oddalił zarzuty B. B. na postępowanie egzekucyjne.

Uzasadniając postanowienie Dyrektor Oddziału wskazał, iż B. B. prowadził działalność gospodarczą w zakresie usług informatycznych. W dniu 15 kwietnia 1996r. Oddział Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Opolu wydał decyzję określającą wymiar składek z urzędu za zatrudnionych pracowników. W dniu wydania decyzji wymierzającej składki, na koncie B. B. jako pracodawcy, figurowało już zadłużenie i zostało ono wykazane w protokole pokontrolnym. B. B. poza składkami wynikającymi ze złożonych deklaracji zobowiązany był również, zgodnie z przypisem pokontrolnym, do uregulowania różnic ustalonych podczas kontroli. Jednocześnie Dyrektor Oddziału wskazał, iż działania podjęte przez B. B. i zmierzające do wzruszenia przed sądem decyzji dotyczącej wymiaru składek oraz pismo płatnika z dnia 23 listopada 1995 r. dotyczące uregulowania składek i przeprowadzona przez Oddział Zakładu Ubezpieczeń Społecznych kontrola wykonania obowiązku ubezpieczenia społecznego, doprowadziły do przerwania biegu przedawnienia zgodnie z art. 35 ust. 3 i 4 oraz 36 ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych.

Z tych powodów wierzyciel oddalił zarzuty B. B., a w następstwie wydanego przez wierzyciela postanowienia, organ egzekucyjny również oddalił zarzuty zobowiązanego.

Nie godząc się z takim rozstrzygnięciem B. B. wniósł zażalenie, w którym zakwestionował ustalenia dotyczące przerwy biegu przedawnienia egzekwowanej należności oraz podniósł brak ustosunkowania się przez organ do zarzutu dotyczącego różnicy pomiędzy kwotą wskazaną w decyzji, a kwotą wynikającą z tytułu wykonawczego i wskazał na zastosowanie błędnej podstawy prawnej w postaci art. 35 ust. 4 ustawy o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych, a także niezastosowanie art. 29, 45 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W motywach rozstrzygnięcia zaskarżonego postanowienia, Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu wskazał, że wypowiedź wierzyciela odnośnie zarzutów jest dla organu egzekucyjnego wiążąca.

W tej sytuacji nie można mówić o wygaśnięciu egzekwowanego obowiązku, gdyż zgodnie ze stanowiskiem wierzyciela nie nastąpiło jego przedawnienie.

Dyrektor Izby podkreślił, że także bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, bowiem organ egzekucyjny w myśl tego artykułu bada jedynie dopuszczalność egzekucji administracyjnej, a nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.

Nadto Dyrektor Izby wskazał, iż nie jest organem nadzoru nad wierzycielem, a zatem nie może wypowiadać się odnośnie treści postanowienia wydanego w niniejszej sprawie przez wierzyciela.

Od postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu B. B. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu. W skardze B. B. zarzucił wydanie zaskarżonego postanowienia z naruszeniem przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a w szczególności art. 34 § 5 i wskazał, że organ egzekucyjny z urzędu, zgodnie z art. 29 § 1 wskazanej ustawy powinien zbadać dopuszczalność prowadzenia egzekucji w sytuacji gdy zaległość określona w decyzji wynosi 91,27 zł, a kwota wymieniona w tytule wykonawczym wynosi 965,60 zł.

Wskazując na te nieprawidłowości skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia Dyrektora Oddziału Ubezpieczeń Społecznych w Opolu i zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy a dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl art. 3 § 2 pkt 3 wskazanej ustawy, kontroli tej zostały poddane postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Wśród tych postanowień są m.in. postanowienia o zarzutach w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień lub aktów sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowo - administracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafności wykładni tych przepisów.

Skarga jak i podniesione na rozprawie przez skarżącego zarzuty dotyczące uchybień i błędów znajdujących się w tytule wykonawczym zasługują na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 29 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tekst jednolity z dnia 1 lipca 2002 r. (Dz. U. Nr 110, poz. 968 ze zmianami), organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.

W myśl § 2 cytowanego artykułu, jeżeli obowiązek, którego dotyczy tytuł wykonawczy, nie podlega egzekucji administracyjnej lub tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2 wskazanej ustawy, organ nie przystępuje do egzekucji, zwracając tytuł wierzycielowi.

Wymogi dotyczące tytułu wykonawczego zostały określone w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Wśród elementów, które powinien zawierać tytuł wykonawczy wymieniono w § 1 pkt 3 treść podlegającego egzekucji obowiązku z podaniem podstawy prawnej, a w przypadku należności pieniężnej także określenie jej wysokości i terminu, od którego nalicza się odsetki za zwłokę oraz rodzaj i stawki tych odsetek.

Z kolei w § 1 pkt 6 nakazano wskazać w tytule wykonawczym podstawę prawną prowadzenia egzekucji.

Z treści przytoczonych przepisów wynika, że przed podjęciem egzekucji organ egzekucyjny obowiązany jest zbadać z urzędu dopuszczalność prowadzenia egzekucji poprzez ustalenie, czy egzekucja jest dopuszczalna i czy tytuł wykonawczy jest prawidłowo wystawiony.

Znajdujący się w aktach sprawy tytuł wykonawczy w pozycji 29 jako akt normatywny stanowiący podstawę do wydania orzeczenia wskazuje art. 83 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 109 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Natomiast w pozycji 30 tytułu, jako podstawę prawną wskazano orzeczenie z dnia 15 kwietnia 1996 r., bez wymienienia innych cech identyfikacyjnych tego orzeczenia takich jak organ, który wydał decyzję, numer decyzji.

Badając z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej organ egzekucyjny powinien zwrócić uwagę na to, czy wystawiony tytuł wykonawczy zawiera wszystkie elementy wymienione w art. 27 § 1 powołanej wyżej ustawy.

Jak już wielokrotnie wyjaśniano w orzecznictwie przez wskazanie podstawy prawnej egzekwowanego obowiązku należy rozumieć wskazanie aktu prawnego, gdy podstawą egzekucji jest przepis, z którego wynikają określone obowiązki lub gdy egzekwowany obowiązek wynika z decyzji administracyjnej, koniecznym jest powołanie tej decyzji w tytule wykonawczym (porównaj wyrok NSA z dnia 7 listopada 2000 r. sygn. akt I SA/Ka 1187/99, wybór LEX nr 45538, wyrok NSA w Warszawie z dnia 12 listopada 2002 r. sygn. akt III SA 3457/00, M. Podatkowy 2003/5/47).

Zatem organ egzekucyjny badając z urzędu dopuszczalność egzekucji winien dysponować wiedzą na temat decyzji. Dlatego też w poz. 30 tytułu wykonawczego dotyczącej podstawy prawnej powinny być sprecyzowane dane identyfikujące decyzję administracyjną. W sytuacji, gdy w tytule wykonawczym wskazano, iż podstawą prawną jest orzeczenie z dnia 15.04.1996 r., nie można przyjąć, że organ egzekucyjny dysponował danymi identyfikującymi wskazaną podstawę prawną, bowiem nie określono kto wydał decyzję i jaki jest jej numer.

Nadto godzi się zauważyć, że w przypadku różnych podstaw prawnych dochodzonej należności, wierzyciel winien wykazać to w tytule wykonawczym poprzez powołanie wszystkich podstaw prawnych w stosowanej pozycji tytułu wykonawczego. Wierzyciel w niniejszej sprawie tego nie uczynił.

Bez sprecyzowania danych identyfikujących decyzję jako podstawę prawną dochodzonego obowiązku, oraz wskazania, iż podstawa prawna wynika również z aktu prawnego (w sytuacji gdy podstawą jest przepis, z którego wprost wynikają określone obowiązki), wystawiony tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W sytuacji gdy wystawiony tytuł wykonawczy nie spełniał ustawowych wymogów przedwczesne, zdaniem Sądu, byłoby rozpatrywanie pozostałych zarzutów, albowiem tylko prawidłowo wystawiony tytuł wykonawczy stanowi podstawę do prowadzenia egzekucji. W przypadku braku, któregoś z elementów wymienionych w artykule 27 wskazanej ustawy, organ egzekucyjny powinien zgodnie z treścią art. 29 § 2 tejże ustawy zwrócić tytuł wierzycielowi.

Wobec powyższych ustaleń, w związku z naruszeniem przepisów postępowania Sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Orzeczenie o kosztach wydano na podstawie art. 200 wskazanej ustawy.