Uzasadnienie
Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z 14 lipca 2020 r. Nr [...], wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm. – dalej kpa), w związku z art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 roku o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t. j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1505), utrzymująca w mocy decyzję nr [...] z 25 maja 2020 r. Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Kędzierzynie-Koźlu z siedzibą w Polskiej Cerekwi o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2018.
Powyższą decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 16 maja 2018 r. A. W. (dalej także jako strona, skarżący, wnioskodawca) zwrócił się, za pośrednictwem aplikacji eWniosekPlus, do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Kędzierzynie - Koźlu z siedzibą w Polskiej Cerekwi z wnioskiem o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, płatności za zielenienie, płatności dodatkowej oraz płatności do bydła.
Następnie 9 lipca 2018 r. skarżący dokonał zmiany wniosku, deklarując jedenaście działek ewidencyjnych, a w sekcji VIII. Oświadczenie o sposobie wykorzystywania działek rolnych zgłosił działki rolne o łącznym areale 2,60 ha oraz zadeklarował 7 sztuk bydła.
Na konto bankowe skarżącego przelano 8 listopada 2018 r. kwotę 2832,52 zł tytułem zaliczki na poczet przyszłych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2018.
Następnie inspektorzy Powiatowego Lekarza Weterynarii w [...] podejmowali próby przeprowadzenia w gospodarstwie A. W. kontroli na miejscu w zakresie wzajemnej zgodności, w tym w dniu 19 grudnia 2018 r. Czynności utrwalono w formie protokołu z czynności kontrolnych nr [...]. Do czynności kontrolnych nie doszło z uwagi odmowę kontroli w proponowanych terminach. W protokole w rubryce "Ustalenia końcowe" osoby wykonujące kontrolę wskazały: "Kontrola IRZ/CC nie została przeprowadzona ze względu na odmowę kontroli w ustalonych kilkukrotnie terminach, o których właściciel był skutecznie informowany kolejno: 26.10.2018 r. i 03.12.2018 r. Pierwszą próbę kontroli po skutecznym powiadomieniu podjęto 31.10.2018 r. Właściciela nie zastano w miejscu siedziby stada. W piśmie otrzymanym dnia 02.11.2018 r. właściciel prosi o wyznaczenie nowego terminu kontroli. Nowy termin kontroli wyznaczono na 19.12.2018 r. o czym właściciel został skutecznie poinformowany dnia 03.12.2018 r. W piśmie zawarto informację, że w kontakcie osobistym lub telefonicznym można ustalić inny, dogodny dla właściciela, termin kontroli, jednak nie później niż we wskazanej w piśmie dacie z uwagi na harmonogram prac inspektoratu.
Dnia 19.12.2018 r. właściciel skontaktował się telefonicznie z Powiatowym Inspektoratem Weterynarii w [...] w celu poinformowania, że nie jest już właścicielem zwierząt i że w związku z tym wg niego nasza kontrola będzie bezcelowa. W trakcie tej rozmowy właściciel uzyskał informacje, że nawet po zbyciu zwierząt przez okres trzech lat gospodarstwo może być kontrolowane w zakresie dokumentacji związanej z prowadzoną wcześniej działalnością chowu/hodowli zwierząt gospodarskich. Przekazano, że odmowa kontroli skutkować będzie odebraniem przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa płatności bezpośrednich. Pomimo próby podjęcia kontroli właściciel stanowczo stał przy swoim twierdzeniu o bezzasadności kontroli".
W konsekwencji Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Kędzierzynie - Koźlu z siedzibą w Polskiej Cerekwi decyzją nr [...] z dnia 29 stycznia 2019 r. odmówił A. W. przyznania płatności na rok 2018. wskazując w jej uzasadnieniu, że zgodnie z art. 59 ust. 7 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013, jeżeli rolnik lub jego przedstawiciel uniemożliwia przeprowadzenie kontroli na miejscu, z wyjątkiem przypadków siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, wnioski o przyznanie pomocy, których kontrola dotyczy, są odrzucane, co skutkuje odmową przyznania wszystkich płatności, o które rolnik ubiegał się we wniosku o przyznanie płatności.
Stanowisko organu I instancji podzielił Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu, który po uzupełnieniu postępowania decyzją z 7 maja 2019 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Strona nie godząc się z tą decyzją wywiodła skargę do WSA w Opolu, który wyrokiem z 22 listopada 2019 r., sygn. akt I SA/Op 343/19 podzielając stanowisko organów - oddalił skargę. Orzeczenie jest prawomocne.
W konsekwencji Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Kędzierzynie - Koźlu z siedzibą w Polskiej Cerekwi po wszczęciu z urzędu i przeprowadzeniu postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności przyznanych w formie zaliczki na poczet płatności bezpośrednich na rok 2018, decyzją nr [...] z dnia 23 grudnia 2019 r. ustalił A. W. nienależnie pobrane płatności w wysokości 2832,52 zł. W uzasadnieniu organ wskazał, że w sprawie została wydana decyzja o odmowie przyznania płatności, w związku z czym wypłacona zaliczka stanowi kwotę nienależnie pobranych płatności i powinna podlegać zwrotowi.
Nie godząc się z tą decyzją strona wniosła odwołanie zarzucając organowi I instancji wydanie rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, pomimo tego, że wyrok z dnia 22.11.2019 r. nie uzyskał waloru ostateczności.
Decyzją z 3 lutego 2020 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, bowiem stronie nie zapewniono czynnego udziału w sprawie.
Następnie organ I instancji decyzją nr [...] z 25 maja 2020 r. ponownie ustalił A. W. kwotę nienależnie pobranych płatności w wysokości 2832,52 zł. Uzasadniając decyzję wskazał, że w sprawie została wydana decyzja o odmowie przyznania płatności, w związku z czym wypłacona zaliczka stanowi kwotę nienależnie pobranych płatności i powinna podlegać zwrotowi.
Nie godząc się również z tą decyzją strona wniosła odwołanie, po rozpatrzeniu którego Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu decyzją przywołaną na wstępie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazując na stan prawny przywołał przepisy mające zastosowanie w sprawie w tym art.29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t. j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1505), art. 3 ust. 1-3, art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 roku o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t. j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1312 ze zm. - zwanej w dalszej części ustawą), art. 54 ust. 3 lit. b rozporządzenia nr 1306/2013, do art. 7 ust. 1-3 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 roku ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. U. UE z dnia 31.07.2014 r., L 227, s. 69).
W ocenie organu odwoławczego, w sytuacji gdy stronie prawomocnie odmówiono przyznania płatności na rok 2018, co wynika z wydanych stronie decyzji i gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza, że 8 listopada 2018 r. na konto bankowe A. W. wpłynęła kwota 2832,52 zł, stanowiąca zaliczkę na poczet przyszłych płatności, organ I instancji prawidłowo ustalił stronie kwotę nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
Fakt przekazania środków finansowych na konto bankowe wnioskodawcy przed wydaniem decyzji w sprawie, nie stanowi błędu organu, bowiem taka możliwość przewidziana jest w § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 października 2018 roku w sprawie zaliczek na poczet płatności bezpośrednich za 2018 rok (Dz. U. z 2018 poz. 1956). Dlatego działanie organu Agencji traktować należy jako zgodne z obowiązującymi przepisami. W przedmiotowej sprawie argumentację organu niższego stopnia, twierdzącego, że nie zaistniał błąd, wzmacnia sekwencja zdarzeń, które miały miejsce w trakcie obsługi wniosku strony. Otóż w dniu dokonania płatności zaliczkowej (8 listopada 2018 r.) organ nie miał wiedzy o ustaleniach kontroli na miejscu, ponieważ czynności sprawdzające zostały przeprowadzone w późniejszym terminie (19.12.2018 r.).
W konsekwencji, w ocenie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu, prawidłowo stwierdził organ I instancji, że wypłacona kwota stanowi sumę nienależnie pobranych płatności, gdyż została przekazana bez podstawy prawnej, a więc powinna podlegać zwrotowi. Zgodnie z art. 7 ust 1 rozporządzenia wykonawczego Komisji (WE) Nr 809/2014, w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zobowiązany jest do jej zwrotu.
Odnosząc się do kwestii odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, organ wskazał, że zgodnie z art. 49 ust. 1 ustawy, kierownik biura powiatowego Agencji odstępuje od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu, o którym mowa w art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, w przypadku określonym w art. 54 ust. 3 lit. a pkt i rozporządzenia nr 1306/2013, który stanowi, że w należycie uzasadnionych przypadkach państwa członkowskie mogą zadecydować o zaprzestaniu odzyskiwania między innymi jeżeli kwota do odzyskania od beneficjenta w kontekście płatności indywidualnej w ramach programu pomocy lub środka wsparcia nie przekracza 100 EUR, nie licząc odsetek. Właściwym kursem jest data określona wart. 45 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz. Urz.
UE L 209 z 11.08.2005 r. str. 1 z późn. zm.), zgodnie z którym, państwa członkowskie dokonują przeliczenia na walutę krajową kwoty pomocy wyrażonej w euro na podstawie ostatniego kursu wymiany walut ustalonego przez Europejski Bank Centralny przed dniem 1 października roku, dla którego pomoc została przyznana. Ważne jest, że pułap 100 euro jest ustalany oddzielnie dla każdego schematu pomocowego.
Płatność za rok 2018 - kurs wymiany euro wynosi 4,2774 zł (ustalony na dzień 28 września 2018 r.). Zatem równowartość kwoty 100 euro przeliczonej na złote według ww. kursu euro wynosi 427,74 zł. Wypłacona zaliczka odpowiada wartości 2832,52 zł, w związku z czym znacznie przekraczała przywołany pułap i nie kwalifikuje się do odstąpienia.
W odniesieniu do płatności finansowanych w całości lub w części ze środków unijnych przedawnienie obowiązku zwrotu płatności zgodnie z art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95, następuje po 4 latach od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości lub najpóźniej 8 lat od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości uwzględniając przerwanie okresu przedawnienia. W przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. W przedmiotowej sprawie termin przedawnienia należy liczyć od dnia 19 grudnia 2018 r. (daty odmowy wpuszczenia osób usiłujących przeprowadzić kontrolę na miejscu). Nie doszło zatem do przedawnienia obowiązku zwrotu kwoty nienależnie pobranych płatności, gdyż nie upłynął okres czterech lat od wskazanego dnia.
Nie godząc się z wydaną decyzją strona wniosła skargę do WSA w Opolu domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi wskazała, że płatność została dokonana na skutek pomyłki organu i błąd ten nie mógł być wykryty w zwykłych okolicznościach przez rolnika. Błąd ten dotyczy elementów stanu faktycznego danej płatności co skutkuje obowiązkiem zaprzestania domagania się zwrotu wypłaconych środków, gdyż od daty przekazania zaliczki do dnia doręczenia decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranej płatności minęło ponad 18 miesięcy, zatem przekroczony został termin 12 miesięcy uprawniający do domagania się zwrotu.
Nadto strona wskazała również na okoliczności związane z pomyłką weterynarii i zakwestionowała treść protokołu kontroli.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasową argumentację i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.2019.2325 t.j. ze zm. - dalej wskazywanej jako ppsa), rozstrzygnięcie organu podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, jak też w razie stwierdzenia okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji (pkt 2). Podkreślić przy tym należy, że stosownie do art. 134 ppsa, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem niemającym tu zastosowania).
Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych wyżej kryteriów, kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że nie narusza ona prawa, zatem brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji.
Tryb i warunki ustalania oraz odzyskiwania kwot nienależnie pobranych płatności rolnych reguluje ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Zgodnie z art. 29 ust. 1 tej ustawy, ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: 1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej, 2) krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej - następuje w drodze decyzji administracyjnej. Właściwy w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1 (art. 29 ust. 2).
Postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, na podstawie którego organ ustala - w drodze decyzji administracyjnej - kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych. Przedmiotem badania w tym postępowaniu jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Celem postępowania prowadzonego na podstawie powyższego przepisu jest zatem zbadanie: 1) czy doszło do ustalenia i wypłaty rolnikowi środków pochodzących z wymienionych funduszy unijnych lub krajowych nienależnie lub w nadmiernej wysokości, 2) czy istnieje obowiązek ich zwrotu, 3) czy nie wystąpiły przesłanki wykluczające taki zwrot. Podkreślenia przy tym wymaga, że sytuacja, w której dochodzi do nienależytego pobrania płatności ma miejsce również wówczas, gdy wspomniane środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej (oraz nastąpi ich wypłata), po czym decyzja, na podstawie której przyznano pomoc, zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego (por. wyrok NSA z 27 września 2017 r., sygn. akt II GSK 1302/17, dostępne są na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Wskazać również należy, że w art. 49 ust. 1 ustawy z 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2018 r. poz. 1312) zawarte zostały przesłanki odstąpienia od ustalania kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności. W myśl tego przepisu Kierownik BP ARiMR odstępuje od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu, o których mowa w art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, w przypadku określonym w art. 54 ust. 3 lit. a pkt i rozporządzenia nr 1306/2013, tj. w przypadku gdy kwota każdej z tych płatności nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 106 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1306/2013.
Z kolei na gruncie prawa unijnego obowiązek zwrotu pobranej nienależnie lub w nadmiernej wysokości pomocy wynika z przepisu art. 7 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014, stanowiącego, że w przypadku dokonania nienależnej płatności beneficjent zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust.
2. Z kolei zgodnie z ustępem 3 tego przepisu, obowiązek zwrotu, o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. Jednak w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego istotnych dla obliczania przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności. W przypadku płatności finansowanych w całości lub w części ze środków unijnych, przedawnienie obowiązku zwrotu płatności zgodnie z art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95, następuje po 4 latach od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości lub najpóźniej 8 lat od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości uwzględniając przerwanie okresu przedawnienia. Pod pojęciem dopuszczenia się nieprawidłowości należy rozumieć dzień złożenia wniosku o przyznanie płatności.
W ocenie Sądu, poczynione w sprawie ustalenia dawały organom Agencji wystarczającą podstawę do przyjęcia, że środki otrzymane przez skarżącego w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2018 r. w postaci zaliczki w kwocie 2832,52 zostały nienależnie wypłacone, zatem musiały podlegać zwrotowi w trybie art. 29 ust 1 i 2 ustawy o Agencji.
Zaakcentować przy tym należy, że kwestia przyznania A. W. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2018 r. była przedmiotem oceny organów i WSA w Opolu w odrębnym postępowaniu, w którym odmówiono mu przyznania płatności na ten rok. Wyrokiem z dnia 22 listopada 2019 r., sygn. akt I SA/Op 343/19, WSA w Opolu oddalił skargę A. W. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Rozwoju i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia 23 kwietnia 2019 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Kędzierzynie-Koźlu z/s w Polskiej Cerekwi z dnia 29.01.2019 r. nr [...] w sprawie odmowy przyznania A. W. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2018.
W uzasadnieniu w/w wyroku Sąd wskazał m.in., że kontrolujący nie mieli możliwości skutecznej kontroli zwierząt i do takiej sytuacji doprowadziła strona. Jak podkreślił Sąd, skarżący niewątpliwie będąc powiadomiony o kontroli, znając zasady przyznawania płatności, zupełnie zignorował kontrolę i uniemożliwił jej przeprowadzenie. Skarżący nie wykazał się też podstawową starannością, jakiej można oczekiwać od osoby kontrolowanej znającej datę kontroli, tj. nie zapewnił dla kontrolujących w miejscu kontroli. pełnej dostępności do zwierząt. Za takie udostępnienie nie można uznać wskazanie kontrolującym na możliwość obejrzenia sobie stada za ogrodzenia.
Skarżący powinien był liczyć się z konsekwencjami uniemożliwienia przeprowadzenia kontroli, gdyż został o tym prawidłowo pouczony i jak wynika z treści wniosku o płatności, był też świadomy ciążących na nim obowiązków. W konsekwencji, Sąd w wyroku tym stwierdził, że zasadnie uznały organy, że to strona uniemożliwiła przeprowadzenie kontroli na miejscu, a to musiało w świetle prawidłowo przywołanych w decyzji regulacji unijnych i krajowych, skutkować odmową przyznania całości wnioskowanych na rok 2018 płatności.
Wyrok ten jest prawomocny i stosownie do art. 170 ppsa, wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych, także inne osoby.
Dlatego też polemika strony z ustaleniami, które były poddane ocenie i kontroli sądu w tamtym postępowaniu, odnosząca się m.in. do kwestii ustaleń kontroli przez Powiatowego Lekarza Weterynarii w [...], nie może odnieść skutku w tym postępowaniu.
W sprawie nie budzi wątpliwości, że w związku z wnioskiem strony o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie, płatności dodatkowej do bydła złożonym 16 maja 2018 r., a następnie zmienionym w dniu 9 lipca 2018 r., organ stosownie do § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 października 2018 r. w sprawie zaliczek na poczet płatności bezpośrednich za 2018 rok (Dz. U. z 2018 poz. 1956), uprawniony był do przekazania zaliczki na poczet płatności. Z pewnością takie działanie organu było zgodne z przepisami i nie stanowi błędu. Podkreślić przy tym należy, że w dniu dokonania płatności zaliczkowej (8 listopada 2018 r.) organ nie miał wiedzy o ustaleniach kontroli na miejscu, ponieważ czynności sprawdzające zostały przeprowadzone w późniejszym terminie (19 grudnia 2018 r.).
Nie można zatem zarzucić organowi, że przekazał zaliczkę wiedząc o nieprawidłowościach. Jak wynika natomiast z uzasadnienia przywołanego wyroku, to strona uniemożliwiła przeprowadzenie kontroli na miejscu, co w efekcie skutkowało odmową przyznania całości wnioskowanych na rok 2018 płatności. W tych okolicznościach próba przerzucenia przez skarżącego na organy Agencji winy za błąd, nie może odnieść skutku.
W konsekwencji, w ocenie Sądu trafnie uznały organy w niniejszej sprawie, że wypłacona kwota stanowi sumę nienależnie pobranych płatności, gdyż została przekazana bez podstawy prawnej, a więc powinna podlegać zwrotowi. Zgodnie z art. 7 ust 1 rozporządzenia wykonawczego Komisji (WE) Nr 809/2014, w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zobowiązany jest do jej zwrotu.
W myśl art. 7 ust 3 w/w rozporządzenia wynika, że obowiązek zwrotu nienależnych płatności jest wyłączony w przypadku, gdy dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz gdy błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. W ocenie Sądu, organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przedstawił okoliczności faktyczne i prawne, przemawiające za uznaniem, że w/w przepis nie miał w sprawie zastosowania. Zgodzić się należy z organem, że w sprawie nie doszło do pomyłki ze strony organów Agencji, za taką pomyłkę nie można bowiem uznać w sytuacji prawidłowo złożonego wniosku – wypłaty zaliczki na poczet wnioskowanych płatności.
Nie budzi wątpliwości stanowisko organu odwoławczego w kwestii odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Zgodnie z art. 49 ust. 1 ustawy, kierownik biura powiatowego Agencji odstępuje od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu, o którym mowa w art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, w przypadku określonym w art. 54 ust. 3 lit. a pkt i rozporządzenia nr 1306/2013, który stanowi że w należycie uzasadnionych przypadkach państwa członkowskie mogą zadecydować o zaprzestaniu odzyskiwania między innymi jeżeli kwota do odzyskania od beneficjenta w kontekście płatności indywidualnej w ramach programu pomocy lub środka wsparcia nie przekracza 100 EUR, nie licząc odsetek. Właściwym kursem jest data określona wart. 45 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz. Urz.
UE L 209 z 11.08.2005 r. str. 1 z późn. zm.), zgodnie z którym, państwa członkowskie dokonują przeliczenia na walutę krajową kwoty pomocy wyrażonej w euro na podstawie ostatniego kursu wymiany walut ustalonego przez Europejski Bank Centralny przed dniem 1 października roku, dla którego pomoc została przyznana.
Płatność za rok 2018 - kurs wymiany euro wynosi 4,2774 zł (ustalony na dzień 28.09.2018 roku). Zatem równowartość kwoty 100 euro przeliczonej na złote według ww. kursu euro wynosi 427,74 zł. Wypłacona zaliczka odpowiada wartości 2832,52 zł, w związku z czym znacznie przekraczała przywołany pułap i nie kwalifikuje się do odstąpienia
Nie ma również racji skarżący zarzucając, że błąd dotyczy elementów stanu faktycznego i nie mógł być wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach. Jak wynika z poczynionych ustaleń, to właśnie zachowanie rolnika prawidłowo pouczonego o konsekwencjach ciążących na nim obowiązków w związku z próbą przeprowadzenia kontroli na miejscu, uniemożliwiło przeprowadzenie kontroli, a w efekcie doprowadziło do odmowy przyznania całości wnioskowanych na rok 2018 płatności. To z kolei skutkuje koniecznością zwrotu wypłaconej zaliczki. Bezpodstawny, w tym kontekście jest również argument skargi wskazujący, że decyzja o odzyskaniu została przekazana w terminie 18, a nie 12 miesięcy od dokonania płatności.
Prawidłowo ocenił również organ w zaskarżonej decyzji, że nie doszło do przedawnienia roszczeń z tytułu obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności. Zgodnie z treścią art. 3 ust 1 rozporządzenia Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. UE. L. z 1995 r. nr 312), okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości (...). Przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo. Upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary (...).
W niniejszej sprawie termin przedawnienia należy liczyć od dnia 19.12.2018 roku (daty wydania odmowy wpuszczenia osób usiłujących przeprowadzić kontrolę na miejscu). Zatem, nie doszło do przedawnienia obowiązku zwrotu kwoty nienależnie pobranych płatności, gdyż nie upłynął okres czterech lat od wskazanego dnia. Reasumując, organy dokonały wystarczających dla podjęcia rozstrzygnięcia ustaleń co do stanu faktycznego oraz w sposób prawidłowy oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy. Nadto dokonały prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego pod powołane w decyzji przepisy i właściwie ustaliły skarżącej kwotę nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2018 r. w wysokości 2832,52 zł. W konsekwencji organ odwoławczy zasadnie orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji oraz stosownie do wymogów art. 107 § 3 kpa, wskazał podstawy faktyczne i prawne podjętego rozstrzygnięcia, a wyjaśniając jego motywy, prawidłowo odniósł się do zarzutów odwołania.
Z powyższych względów zarzuty skargi należało uznać za bezzasadne. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 ppsa, skargę oddalił.