Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opoluz 8 lipca 2020 r., sygn. akt I SA/Op 29/20

Uzasadnienie

Przedmiotem skargi A sp. z o.o. w [...] (dalej też: spółka A, Spółka, Strona) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu (dalej też: SKO, organ odwoławczy) z 13 listopada 2019 r. nr [...] uchylająca w całości decyzję Burmistrza Prudnika z 9 sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie określenia spółce A zobowiązania w podatku od nieruchomości na rok 2019 w wysokości 124.831 zł i przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.

Z akt sprawy wynika, iż na podstawie umowy zawartej w formie aktu notarialnego z 23 sierpnia 2018 r. rep. A – [...] spółka A nabyła prawo użytkowania wieczystego działek gruntu nr a i nr b z arkusza mapy [...] położonych w [...] oraz prawo własności posadowionych na tych działkach budynków przemysłowych i budowli.

Postanowieniem z 4 lipca 2019 r. nr [...] Burmistrz Prudnika (dalej też: Organ I instancji) wszczął z urzędu postępowanie w stosunku do A sp. z o.o. w [...] w sprawie określenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości na rok 2018 i rok 2019. Organ I instancji wskazał, że Spółka jest właścicielem nieruchomości położonej na terenie gminy [...], jednakże nie złożyła deklaracji na podatek od nieruchomości oraz nie wpłaciła należnego podatku.

Decyzją z 9 sierpnia 2019 r. nr [...] Burmistrz Prudnika określił A sp. z o.o. w [...] zobowiązanie w podatku od nieruchomości na rok 2019 w wysokości 124.831 zł. Opodatkowaniu podlegały budynki pozostałe o powierzchni użytkowej 13.931 nr oraz grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o powierzchni 26.546 m2. Decyzję doręczono 14 sierpnia 2019 r. za zwrotnym potwierdzeniem odbioru.

W ustawowym terminie od wskazanej decyzji Spółka wniosła odwołanie, żądając jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia Burmistrzowi Prudnika. Strona podniosła zarzuty:

1. - naruszenia art. 201 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2019 r. poz. 900 ze zm.; dalej też: op, O.p., Ordynacja Podatkowa), poprzez niezawieszenie postępowania, pomimo, iż rozstrzygnięcie sprawy i wydanie decyzji uzależnione jest od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd powszechny, w ramach toczących się już postępowań sądowych;
2. - naruszenie art. 122 w zw. z art. 187 § 1 w zw. z art. 191 op, poprzez niezabranie niezbędnego materiału dowodowego i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, a tym samym dokonanie dowolnej i niepełnej, a nie swobodnej oceny dowodów, w szczególności poprzez pominięcie następujących okoliczności faktycznych, które spowodowały wydanie wadliwej decyzji:
3. a) wytoczenia Spółce powództwa przez uprzedniego użytkownika wieczystego nieruchomości, tj. spółkę B sp. z o.o. o ustalenie treści księgi wieczystej nieruchomości, poprzez stwierdzenie nieważności umowy przeniesienia użytkowania wieczystego nieruchomości na rzecz Spółki oraz wpisaniapowoda do księgi wieczystej jako użytkownika wieczystego nieruchomości, które to postępowanie toczy się obecnie przed Sądem Rejonowym w [...] do sygn. akt: [...], która to okoliczność wynika między innymi z zakazu zbywania i rozporządzania nieruchomością, ujawnionego w dziale Iii księgi wieczystej nieruchomości, a tym samym istnienia uzasadnionej wątpliwości, co do podmiotu będącego użytkownikiem wieczystym nieruchomości, a tym samym podatnikiem podatku od nieruchomości;

b)wytoczenia Spółce powództwa przez M. B. o uznanie za bezskuteczną umowy przeniesienia użytkowania wieczystego przez B sp. z o.o. na rzecz Spółki, które to postępowanie toczy się obecnie przed Sądem Okręgowym [...] w [...] do sygn. akt: [...], a która to okoliczność również wynika z zakazu zbywania i rozporządzania nieruchomością ujawnionego w dziale III księgi wieczystej nieruchomości, a tym samym istnienia uzasadnionej wątpliwości, co do podmiotu będącego użytkownikiem wieczystym nieruchomości, a tym samym podatnikiem podatku od nieruchomości;

c)posiadania nieruchomości przez B sp. z o.o. oraz istnienia umownego zobowiązania do uiszczania wszelkich zobowiązań podatkowych przez B Sp. z o.o. do czasu wydania nieruchomości, a tym samym wadliwego ustalenia podatnika podatku od nieruchomości;

1. - naruszenie art. 122 w zw. z art. 187 § 1 w zw. z art. 191 w zw. z art. 210 § 4 op niezabranie niezbędnego materiału dowodowego i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, a tym samym dokonanie dowolnej i niepełnej, a nie swobodnej oceny dowodów, w szczególności poprzez wadliwe ustalenie, iż Spółka jest właścicielem nieruchomości, podczas gdy Spółka jest użytkownikiem wieczystym nieruchomości, przy jednoczesnym braku wskazania na jakich dowodach organ I instancji oparł się ustalając, iż Spółka powinna być uznana za właściciela nieruchomości i podatnika podatku od nieruchomości, a tym samym braku w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazania dowodów na podstawie których organ I instancji ustalił powyższe okoliczności;
2. - naruszenie art. 3 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 1170 z późn. zm.; dalej zwanej: upol), poprzez jego niezastosowanie, tj. niezakwalifikowanie jako podatnika podatku od nieruchomości spółki B sp. z o.o., która znajduje się w nieprzerwanym posiadaniu nieruchomości, a w konsekwencji bezpodstawne zastosowanie art. 3 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy poprzez uznanie za podatnika podatku od nieruchomości obecnego użytkownika wieczystego nieruchomości;
3. - naruszenie art. 207 w zw. z art. 210 § 1 pkt 5 op, poprzez wydanie decyzji zawierającej wadliwe rozstrzygnięcie sprawy, tj. określającej niewłaściwy podmiot jako podatnika podatku od nieruchomości.

SKO w Opolu decyzją z 13 listopada 2019 r. nr [...] uchyliło w całości decyzję Burmistrza Prudnika z 9 sierpnia 2019 r. nr [...] i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.

Organ odwoławczy wskazał w uzasadnieniu, iż na podstawie aktu notarialnego spółka A nabyła prawo użytkowania wieczystego działek gruntu oraz prawo własności posadowionych na tych działkach budynków przemysłowych i budowli. Spółka została wpisana w księdze wieczystej jako użytkownik wieczysty gruntów zabudowanych. Dane z ewidencji gruntów i budynków potwierdzają, że opodatkowane działki zostały zaliczone do terenów przemysłowych (Ba), ich łączna powierzchnia wynosi 2,6546 ha, na działkach posadowione są budynki przemysłowe oraz zbiorniki, silosy i budynki magazynowe.

SKO w Opolu stwierdziło, że w aktach sprawy brak jest jednak dowodów, z których wynikałaby powierzchnia użytkowa budynków ustalona zgodnie z art. 1a ust. 1 pkt 5 upol. W toku postępowania wyjaśniającego organ I instancji nie zbadał również, czy na nieruchomościach wzniesione zostały budowle, czy podlegają one opodatkowaniu podatkiem oraz jaka jest ich wartość ustalona zgodnie z przepisami art. 4 upol. Z tego powodu niewyjaśnione pozostały istotne kwestie dotyczące przedmiotów i podstaw opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Rozstrzygnięcie sprawy wymagało zatem uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części.

W zakresie ustalenia osoby podatnika (art. 3 ust. 1 upol) i strony postępowania podatkowego (art. 133 § 1 op) SKO wskazało, iż wg stanu na dzień wydania decyzji, zgromadzone dowody potwierdzały, że podatnikiem pozostawała A sp. z o.o. w [...] jako użytkownik wieczysty gruntów oraz właściciel obiektów budowlanych stanowiących odrębne od gruntu przedmioty własności. Okoliczności takie jak: nabycie praw majątkowych w celu zabezpieczenia spłaty pożyczki, posiadanie nieruchomości przez B sp. z o.o. oraz istnienie umownego zobowiązania do uiszczania wszelkich zobowiązań podatkowych przez B sp. z o.o. do czasu wydania nieruchomości, pozostają obojętne w świetle regulacji podatkowych. Istotne znaczenie miałoby natomiast ujawnienie okoliczności skutkujących nieważnością czynności prawnej przenoszącej na A sp. z o.o. prawo użytkowania wieczystego gruntów oraz prawo własności budynków i budowli, zagadnienie to wymagało jednak wyjaśnienia w postępowaniu prowadzonym przez organ I instancji.

Odnosząc się do zarzutów odwołania SKO wyjaśniło, iż zawieszenie postępowania podatkowego do czasu prawomocnego zakończenia sprawy sądowej o usunięcie niezgodności pomiędzy treścią ksiąg wieczystych a rzeczywistym stanem prawnym dotyczącym nieruchomości byłoby nieuzasadnione, gdyż w sprawie nie zachodzi zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 op. Istotą zagadnienia wstępnego jest bezpośrednia zależność pomiędzy uprzednim rozstrzygnięciem określonego zagadnienia procesowego lub prawnomaterialnego, a rozpatrzeniem danej sprawy i wydaniem decyzji. Wydanie wymiarowej decyzji podatkowej nie jest uzależnione od wydania wyroku sądowego, gdyż wyrok taki ma charakter konstytutywny i stanowi podstawę do dokonania odpowiednich zmian w księgach wieczystych i ewidencji gruntów, ale dopiero po dacie uprawomocnienia się tego wyroku, a zmiany tego rodzaju nie mają mocy wstecznej.

Ponadto SKO zauważyło, iż wyrok sądu powszechnego uznający bezskuteczność określonej czynności prawnej przenoszącej przedmiot lub prawo z majątku dłużnika do majątku osoby trzeciej nie powoduje ich powrotu do majątku dłużnika, lecz jedynie daje wierzycielowi prawo do zaspokojenia się z tego przedmiotu lub prawa, pozostających nadal w majątku osoby trzeciej, przed jej wierzycielami. Wyrok taki nie skutkuje więc w sferze prawa podatkowego zmianą podmiotu, któremu przysługuje status podatnika.

Spółka A wniosła na powyższą decyzję SKO w Opolu skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu podnosząc:

1. 1) naruszenie art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji Podatkowej poprzez nie zawieszenie postępowania przez Organ, pomimo, iż rozstrzygnięcie sprawy i wydanie decyzji uzależnione jest od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd powszechny, w ramach toczących się już postępowań sądowych;
2. 2) naruszenie art. 122 w zw. z art. 187 § 1 w zw. z art. 191 Ordynacji Podatkowej poprzez niezebranie niezbędnego materiału dowodowego i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, a tym samym dokonanie dowolnej i niepełnej, a nie swobodnej oceny dowodów, w szczególności poprzez pominięcie następujących okoliczności faktycznych, które spowodowały wydanie wadliwej decyzji:
3. a) wytoczenia Spółce powództwa przez uprzedniego użytkownika wieczystego nieruchomości, tj. spółkę B Sp. z o.o. o ustalenie treści księgi wieczystej nieruchomości, poprzez stwierdzenie nieważności umowy przeniesienia użytkowania wieczystego nieruchomości na rzecz Skarżącej oraz wpisania powoda do księgi wieczystej jako użytkownika wieczystego nieruchomości, które to postępowanie toczy się obecnie przed Sądem Rejonowym w [...] do sygn. akt: [...], która to okoliczność wynika między innymi z zakazu zbywania i rozporządzania nieruchomością, ujawnionego w dziale III księgi wieczystej nieruchomości, a tym samym istnienia uzasadnionej wątpliwości, co do podmiotu będącego użytkownikiem wieczystym nieruchomości, a tym samym podatnikiem podatku od nieruchomości;
4. b) wytoczenia Skarżącej powództwa przez M. B. o uznanie za bezskuteczną umowy przeniesienia użytkowania wieczystego przez B Sp. z o.o. na rzecz Skarżącej, które to postępowanie toczy się obecnie przed Sądem Okręgowym [...] w [...] do sygn. akt: [...], a która to okoliczność również wynika z zakazu zbywania i rozporządzania nieruchomością ujawnionego w dziale III księgi wieczystej nieruchomości, a tym samym istnienia uzasadnionej wątpliwości, co do podmiotu będącego użytkownikiem wieczystym nieruchomości, a tym samym podatnikiem podatku od nieruchomości;
5. c) posiadania nieruchomości przez B Sp. z o.o. oraz istnienia umownego zobowiązania do uiszczania wszelkich zobowiązań podatkowych przez B Sp. z o.o. do czasu wydania nieruchomości, a tym samym wadliwego ustalenia podatnika podatku od nieruchomości;
6. 3) naruszenie art. 3 ust. 1 pkt 4 upol poprzez jego niezastosowanie tj. niezakwalifikowanie jako podatnika podatku od nieruchomości spółki B Sp. z o.o., która znajduje się w nieprzerwanym posiadaniu nieruchomości, a w konsekwencji bezpodstawne zastosowanie art. 3 ust. 1 pkt 3 w/w ustawy poprzez uznanie za podatnika podatku od nieruchomości obecnego użytkownika wieczystego nieruchomości;
7. 4) naruszenie art. 207 w zw. z art. 210 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej poprzez wydanie decyzji zawierającej wadliwe rozstrzygnięcie, tj. określającej niewłaściwy podmiot jako podatnika podatku od nieruchomości;
8. 5) naruszenie art. 7 w zw. z art. 133 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez błędne ustalenie osoby podatnika podatku od nieruchomości jako A sp. z o.o., a w konsekwencji uznanie jej za stronę niniejszego postępowania, bez przeprowadzenia wnikliwej oceny zgromadzonego materiału dowodowego.

Po zapoznaniu się z opisaną wyżej skargą, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu nie znalazło podstaw do jej uwzględnienia w trybie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a., stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd dopatrzył się podnoszonych w skardze naruszeń prawa, które skutkowały koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie podatku od nieruchomości.

Z treści skargi wynika, że Strona w istocie kwestionuje przypisanie jej statusu podatnika podatku od nieruchomości. Zarzut ten opiera na twierdzeniu, że w sprawie zaistniało zagadnienie wstępne, dotyczące ustalenia osoby podatnika podatku od nieruchomości, tj. użytkownika wieczystego opodatkowanych gruntów i właściciela opodatkowanych budynków. Przed sądami powszechnymi toczą bowiem sprawy:

1. a) z powództwa poprzedniego użytkownika wieczystego nieruchomości - B sp. z o.o. w [...] przeciwko A sp. z o.o. w [...] o uzgodnienie treści księgi wieczystej KW nr [...] z rzeczywistym stanem prawnym, postępowanie to toczy się przed Sądem Rejonowym w [...] pod sygn. akt [...];
2. b) z powództwa M. B. przeciwko A sp. z o.o. w [...] o uznanie za bezskuteczną umowy przeniesienia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości (KW nr [...]) na zabezpieczenie przez B Sp. z o.o. na rzecz A sp. z o.o., postępowanie to toczy się obecnie przed Sądem Okręgowym [...] w [...] pod sygn. akt [...].

Według organu odwoławczego natomiast zgromadzone dowody potwierdzają, że podatnikiem pozostaje A sp. z o.o. w [...] jako użytkownik wieczysty gruntów oraz właściciel obiektów budowlanych stanowiących odrębne od gruntu przedmioty własności. Okoliczności takie jak: nabycie praw majątkowych w celu zabezpieczenia spłaty pożyczki, posiadanie nieruchomości przez B sp. z o.o. oraz istnienie umownego zobowiązania do uiszczania wszelkich zobowiązań podatkowych przez B sp. z o.o. do czasu wydania nieruchomości, pozostają obojętne w świetle regulacji podatkowych. Istotne znaczenie - wg organu - miałoby natomiast ujawnienie okoliczności skutkujących nieważnością czynności prawnej przenoszącej na A sp. z o.o. prawo użytkowania wieczystego gruntów oraz prawo własności budynków i budowli, zagadnienie to wymaga jednak wyjaśnienia w postępowaniu prowadzonym przez organ I instancji.

Odnosząc się do tak zakreślonego przedmiotu sporu, w pierwszej kolejności Sąd podkreśla, że organy podatkowe zobowiązane są do działania na podstawie przepisów postępowania i zasad w nich ustanowionych. Organy winny działać m.in. z poszanowaniem wyrażonej w art. 122 O.p. zasady prawdy obiektywnej. Oznacza to, że obowiązkiem organu podatkowego jest ustalenie stanu faktycznego zgodnie ze stanem rzeczywistym. Zasada prawdy obiektywnej została skonkretyzowana w art. 187 § 1 O.p., który nakłada na organ podatkowy obowiązek zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

Tym samym organ prowadzący postępowanie obowiązany jest zebrać materiał dowodowy dotyczący wszystkich okoliczności, z którymi na gruncie obowiązujących przepisów wiążą się skutki prawne. Obowiązek zebrania całego materiału dowodowego ma kluczowe znaczenie dla stosowania przepisów prawa podatkowego materialnego. Podstawą prawidłowego zastosowania prawa materialnego jest bowiem wcześniejsze, prawidłowe i dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych w sprawie okoliczności faktycznych odpowiadających prawdzie, czyli zgodnych z rzeczywistym stanem rzeczy.

Sąd podkreśla, że przez wyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego należy rozumieć z kolei ustosunkowanie się przez organ podatkowy do każdego z dowodów i dokonanie ich oceny we wzajemnym ze sobą powiązaniu. Obowiązkiem organu jest nie tylko wskazanie, na podstawie jakich dowodów ustalono stan faktyczny sprawy, ale także odniesienie się do dowodów, którym odmówiono wiarygodności, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji zgodnie z art. 210 § 1 pkt 6 O.p. Obowiązek ten przekłada się na zasadę przekonywania strony adresata decyzji do podjętego rozstrzygnięcia w celu zapewnienia dobrowolnego jej wykonania (art. 124 O.p.). Realizacja powyższych zasad postępowania przez organy podatkowe wpływa na ocenę przestrzegania przez organy kolejnej z zasad, tj. wyrażonej w art. 121 O.p. zasady prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.

Zasada ta jest nie tylko postulatem ustawodawcy wobec organów, ale także przesłanką oceny ich działania, w wyniku której może dojść do uchylenia decyzji administracyjnej, nawet jeśli w toku postępowania nie naruszono innych jej przepisów. Postępowanie budzące zaufanie to postępowanie staranne i merytorycznie poprawne, gdzie traktuje się równo interesy strony i organów, nie zmienia się ocen tych interesów, a materialnoprawnych wątpliwości nie rozstrzyga się na niekorzyść strony.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd wskazuje, że w jego ocenie, w rozpoznawanej sprawie organy nie sprostały powyższym wymogom. Bowiem nie ustaliły podmiotu zobowiązanego do uiszczenia podatku od nieruchomości.

Sąd zauważa bowiem, że istotą rozpoznawanej sprawy było ustalenie, czy Strona w 2019 r. posiadała status podatnika w odniesieniu do przedmiotu opodatkowania.

W rozpoznawanej sprawie Strona od początku postępowania powoływała się na okoliczność, że w związku z wytoczeniem Spółce powództwa przez uprzedniego użytkownika wieczystego nieruchomości, tj. spółkę B Sp. z o.o. o ustalenie treści księgi wieczystej nieruchomości, poprzez stwierdzenie nieważności umowy przeniesienia użytkowania wieczystego nieruchomości na rzecz Strony istnieje uzasadniona wątpliwość, co do podmiotu będącego użytkownikiem wieczystym nieruchomości, a tym samym podatnikiem podatku od nieruchomości. Strona wskazywała również na fakt posiadania nieruchomości przez B Sp. z o.o.

W ocenie Sądu, wbrew twierdzeniom organu odwoławczego, w związku w toczącym się przed Sądem Rejonowym postępowaniem w przedmiocie uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, zachodziła konieczność postępowania administracyjnego na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 op. W orzecznictwie wskazuje się, bowiem, że przez "zagadnienie wstępne" należy rozumieć przeszkodę powstającą lub ujawnioną w toku postępowania, której usunięcie jest istotne z punktu widzenia możliwości realizacji celu tego postępowania i ma bezpośredni wpływ na jego wynik. Jest to zagadnienie odrębne od sprawy administracyjnej, na tle której wystąpiło, a właściwym do jego rozstrzygnięcia jest inny organ lub sąd (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 kwietnia 2017 r., sygn. II OSK 1985/15). Podobnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia z dnia 12 kwietnia 2013 r., sygn. I OSK 2108/11 przyjmując, że przez pojęcie "zagadnienia wstępnego" należy rozumieć kwestie prawne, które albo ujawniły się w toku postępowania i dotyczą istotnej dla sprawy przesłanki decyzji lub postanowienia albo z przepisów prawa materialnego wynika wprost konieczność rozstrzygnięcia danej kwestii prawnej.

Zagadnienie wstępne musi wpływać na rozstrzygnięcie sprawy, w której toczy się postępowanie "główne", ponadto musi zachodzić bezpośredni związek pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy, będącej przedmiotem postępowania administracyjnego, a zagadnieniem wstępnym.

Taki związek zachodzi pomiędzy wytoczoną przed sądem powszechnym sprawą o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym a rozstrzyganą przez organy sprawą.

SKO w zaskarżonej decyzji przyznało, iż istotne znaczenie dla sprawy miałoby ujawnienie okoliczności skutkujących nieważnością czynności prawnej przenoszącej na A sp. z o.o. prawo użytkowania wieczystego gruntów oraz prawo własności budynków i budowli. Jednak mimo to nie zawiesiło postępowania. Organ winien był zawiesić postępowanie podatkowe w trybie art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Jak słusznie wywiedziono w skardze, nie zawieszenie postępowania podatkowego przez organ wprowadza uzasadnione ryzyko, że na skutek prowadzonych postępowań sądowych może dojść do sytuacji, w której okaże się, że Skarżąca nie była w ogóle użytkownikiem wieczystym nieruchomości, a tym samym nie była zobowiązana do zapłaty podatku od nieruchomości. W przypadku bowiem uznania przez sąd powszechny, że umowa pożyczki i przewłaszczenia nieruchomości była nieważna, uzasadnione będzie twierdzenie, że prawo Strony do użytkowania wieczystego nieruchomości nigdy nie zaistniało. Tym samym Strona nie mogłaby zostać uznana za podatnika podatku od nieruchomości.

Należy w tym miejscu wskazać, iż nieważność bezwzględna oznacza, że czynność prawna nie wywołała i nie może wywołać żądnych skutków prawnych objętych wolą stron, poza powstaniem ubocznych skutków, które ustawa wiąże z czynnością prawną nieważną, jak np. obowiązek zwrotu świadczeń wzajemnych. Nieważność powstaje z mocy samego prawa i datuje się od samego początku, tzn. od chwili dokonania nieważnej czynności.

Nie ulega zaś żadnej wątpliwości, iż organ podatkowy nie jest uprawniony do dokonania ustaleń będących przedmiotem toczących się postępowań sądowych. Jednocześnie postępowanie o ustalenie treści księgi wieczystej rozstrzygnie zasadniczą kwestię, kto jest i kto był w latach 2018 i 2019 użytkownikiem wieczystym nieruchomości, a tym samym podatnikiem podatku od nieruchomości. Ta okoliczność warunkuje natomiast ustalenie stron postępowania podatkowego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 maja 2018 roku, sygn. akt: II FSK 1229/16).

Tym samym należy uznać, iż toczące się postępowanie sądowe o ustalenie treści księgi wieczystej stanowi zagadnienie prejudycjalne w niniejszej sprawie, co zobowiązywało organ do zawieszenia postępowania podatkowego w trybie art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej.

Ponadto istotnym w niniejszej sprawie jest, iż B nie wydało nieruchomości Stronie i jest w jej ciągłym posiadaniu. Nie ustalono przy tym, czy na obecnym etapie nieruchomość posiadana jest przez B na podstawie postanowień umownych, czy zachodzi już stan posiadania nieruchomości bez tytułu prawnego.

Podsumowując powyższe, wskazać należy, iż organ dopuścił się błędnego, bo przedwczesnego, przyjęcia, że stroną niniejszego postępowania jest A sp. z o.o., w zasadzie opierając się jedynie na wskazaniu użytkownika wieczystego wynikającym z księgi wieczystej. SKO nie wzięło pod uwagę zarówno kwestii toczących się postępowań przed sądami powszechnymi, jak również faktu, iż nieruchomość wciąż znajduje się w posiadaniu B. Obie kwestie mają znaczenie w niniejszej sprawie.

W tym stanie rzeczy, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem wymienionych powyżej przepisów. W konsekwencji mając na względzie zaprezentowane uwagi, Sąd - działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. - uwzględnił skargę uchylając zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ weźmie pod uwagę wyżej naprowadzone wskazania.