Uzasadnienie
Przedmiotem skargi M. K. jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 21 maja 2009 r. Nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Prudniku z 25 lutego 2009 r. [...], ustalającą na kwotę 8.085 zł podatek od spadków i darowizn. Kwota ta stanowi jednocześnie wartość przedmiotu sporu w niniejszej sprawie. W związku z tym skarżący na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zobowiązany jest - zgodnie z postanowieniami § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, 2193) – do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 324 zł. Na dalsze koszty jakie mogą mieć miejsce w przedmiotowej sprawie składają się opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku – stosownie do zapisów § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192) - w kwocie 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 162 zł (§ 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Skarżący M. K. na złożonym 5 sierpnia 2009 r. (data stempla pocztowego) w tut. Sądzie urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270) – zwanej dalej ustawą, zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości.
Uzasadniając wniosek skarżący podniósł, iż wydatki związane z utrzymaniem mieszkania i dwóch synów w wieku szkolnych pochłaniają dochody rodziny. Ponadto oświadczył, że nie posiada oszczędności ani majątku nadającego się do spieniężenia.
W części wniosku dotyczącej oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący wykazał, iż w gospodarstwie domowym pozostają również żona i dwóch synów oraz że dochody miesięczne uzyskiwane w ramach gospodarstwa domowego wynoszą 2.607,50 zł brutto (skarżącego ze stosunku pracy w wysokości 1.276 zł, jego żony również ze stosunku pracy w kwocie 1.331,50 zł).
Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 ustawy wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył, co następuje:
Stosownie bowiem do art. 245 ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków.
Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków (art. 211 ustawy). Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna (art. 212 § 1 ustawy).
Zatem wniosek skarżącego dotyczący częściowego prawa pomocy należy rozpatrywać w kontekście przesłanki zawartej w art. 246 § 1, pkt 2 ustawy.
Zgodnie z tym przepisem przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Treść powołanego wyżej przepisu art. 246 § 1, pkt 2 ustawy wskazuje, iż prawo pomocy w tym zakresie stanowi instytucję wyjątkową i dlatego udzielenie tego prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach szczególnych. Do takich sytuacji zliczyć należy przypadek osób charakteryzujących się ubóstwem w takim stopniu, że zapłata kosztów sądowych w określonej wysokości mogłaby spowodować utratę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb egzystencji tych osób oraz ich rodzin. Oznacza to, że przy rozpatrywaniu wniosku o prawo pomocy winno się uwzględniać, z jednej strony wysokość obciążeń finansowych jakie strona jest zobowiązana ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony jej możliwości finansowe. Jak bowiem zostało stwierdzone w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r. (GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8),, udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe ".
Ocenę sytuacji rodzinnej, majątkowej i finansowej skarżącego dokonano w oparciu o informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy z 5 sierpnia 2009 r. oraz w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania załączonym do pisma z 6 lipca 2009 r. zawierającego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Zatem mając na względzie informacje o stanie rodzinnym, majątkowym i finansowym tam zawarte uznano, że pokrycie wymaganych kosztów postępowania wynoszących w przedmiotowej sprawie 100 zł nie nastąpi z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla niego i rodziny (art. 246 § 1, pkt 2).
W ocenie referendarza dochody uzyskiwane łącznie z żoną w wysokości 2.607,50 zł (około 2.000 zł) ze stosunku pracy (a więc dochodów pozyskiwanych w sposób stały, co również nie jest bez znaczenia dla oceny sytuacji finansowej skarżącego), przy obciążeniu kosztami czynszu w kwocie 468,09 zł oraz wydatkami, które należało uznać za konieczne do bieżącego utrzymania jego i rodziny, wskazanymi w oświadczeniu (energia elektryczna – 105,51 zł, gaz – 100 zł, telefon i abonament RTV - 87 zł), pozwalają bowiem na wygenerowanie dodatkowych środków pieniężnych w celu pokrycia nie tylko kosztów sądowych w kwocie 100 zł, ale również kosztów sądowych w innej sprawie zawisłej przed tut. Sądem o sygn. Akt I SA/Op 300/09 (wpis od skargi w tej sprawie wynosi 100 zł); co tym samym oznacza, że na obecnym etapie, tj. na etapie skargi, wymagane koszty sądowe ograniczają się w obu sprawach do 200 zł.
Powyższej oceny dokonanej w kontekście zaprezentowanych okoliczności nie zmieni fakt powoływania się przez skarżącego na posiadane zobowiązań wobec innych podmiotów funkcjonujących w obiegu gospodarczym w postaci zaciągniętych kredytów, albowiem w strukturze wydatków nie sposób uznać za niezbędne i mające priorytet przed kosztami sądowymi koszty związane z uregulowaniem zobowiązań cywilno-prawnych. W tej sytuacji należy bowiem stwierdzić, iż niedopuszczalnym jest by strona skarżąca w ramach posiadanych środków finansowych (jak wskazano wyżej wielokrotnie przekraczających wielkość kosztów sądowych) preferencyjnie traktowała zobowiązania cywilno-prawne uznając, że koszty sądowe powinien kredytować Skarb Państwa.
Pomijając nawet powyższy aspekt należy stwierdzić, iż spłata raty kredytu w kwocie 202,09 zł miesięcznie nie ograniczy dochodów gospodarstwa domowego skarżącego na tyle, że nie będzie w stanie wygospodarować jednorazowo środki finansowe na pokrycie wpisu od skargi w niniejszej sprawie jak też w innej zawisłej przed tut. Sądem w łącznej kwocie 200 zł.
Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 w/w ustawy, orzeczono o częściowym zwolnieniu od kosztów sądowych.