Uzasadnienie
Przedmiotem skargi K. W. jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z 15 czerwca 2011 r. Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za lipiec 2005 r. Wartość przedmiotu sporu opiewa na kwotę 122.660 zł. W związku z tym skarżący na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zobowiązany jest - zgodnie z postanowieniami § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, 2193) – do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 2.000 zł. Na dalsze koszty jakie mogą mieć miejsce w przedmiotowej sprawie składają się opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku – stosownie do zapisów § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192) - w kwocie 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 1.000 zł (§ 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Skarżący na złożonym 12 września 2011 r. (data wpływu do tut. Sądu 15 września 2011 r.), za pośrednictwem pełnomocnika, urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270) - zwanej dalej p.p.s.a., zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości.
Odnośnie swojej sytuacji rodzinnej, majątku i dochodach skarżący oświadczył, iż korzysta z pomocy rodziców i teściów w zakresie zakupu żywności. Zgonie z jego oświadczeniem nie uzyskuje bowiem jakichkolwiek dochodów jak też nie posiada żadnego majątku.
Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył, co następuje:
Stosownie bowiem do art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków.
Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków (art. 211 p.p.s.a.). Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna (art. 212 § 1 p.p.s.a.).
Zatem wniosek skarżącego dotyczący częściowego prawa pomocy należy rozpatrywać w kontekście przesłanki zawartej w art. 246 § 1, pkt 2 p.p.s.a.
Zgodnie z tym przepisem przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Treść powołanego wyżej przepisu art. 246 § 1, pkt 2 p.p.s.a. wskazuje, iż prawo pomocy w tym zakresie stanowi instytucję wyjątkową i dlatego udzielenie tego prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach szczególnych. Do takich sytuacji zliczyć należy przypadek osób charakteryzujących się ubóstwem w takim stopniu, że zapłata kosztów sądowych w określonej wysokości mogłaby spowodować utratę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb egzystencji tych osób oraz ich rodzin. Oznacza to, że przy rozpatrywaniu wniosku o prawo pomocy winno się uwzględniać, z jednej strony wysokość obciążeń finansowych jakie strona jest zobowiązana ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony jej możliwości finansowe. Jak bowiem zostało stwierdzone w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r. (GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8) "udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe ".
W ocenie referendarza przedstawione przez skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy informacje były niewystarczające do oceny jego sytuacji rodzinnej, majątkowej i finansowej, w związku z czym, działając na podstawie art. 255 p.p.s.a., pismem z 22 września 2011 r. (w związku zarządzeniem referendarza z dnia 21 września 2011 r.) został wezwany, za pośrednictwem pełnomocnika, do przekazania:
- - szczegółowej informacji na temat swojego stanu rodzinnego i ponoszonych przez siebie i rodzinę kosztów na bieżące utrzymanie, łącznie z kosztami utrzymania mieszkania (tj. wyodrębniając te koszty na poszczególne pozycje i wskazując ich wielkość) oraz informacji dotyczących innych kosztów niż koszty bieżącego utrzymania,
- - szczegółowej informacji na temat kosztów na bieżące utrzymanie ponoszonych przez osoby wspomagającego go w bieżącym utrzymaniu,
- - dokumentów potwierdzających powyższą informację w zakresie ponoszonych kosztów,
- - szczegółowej informacji odnośnie dochodów umożliwiających pokrycie kosztów utrzymania wraz z dowodami potwierdzającymi zarówno ich uzyskiwanie jak i ich wielkość,
- - stosownych zaświadczeń z urzędu pracy odnośnie aktualnego statusu bezrobotnego,
- - szczegółowej informacji odnośnie otrzymywania przez skarżącego pomocy od osób trzecich i instytucji (należy podać zakres i częstotliwość w jakiej ta pomoc jest przekazywana) wraz z przekazaniem stosownych oświadczeń tych osób i instytucji,
- - wyjaśnienia czy, jakie i z jakim skutkiem podejmowane są przez skarżącego działania w celu uzyskania pracy czy też pomocy finansowej z instytucji zajmującej się pomocą społeczną wraz z dowodami, że takie działania były bądź są przez niego podejmowane,
- - wyciągów i odpisów z kont i lokat bankowych skarżącego za ostatnie trzy miesiące bieżącego roku.
W odpowiedzi pełnomocnik skarżącego przekazał:
- - pismo z 12 września 2011 r., w którym oświadczył, że skarżący w wyniku wypadku któremu uległ w marcu 2011 r. podczas pracy na dachu poddany jest długotrwałemu leczeniu ograniczającemu samodzielne funkcjonowanie (leczenie odbywa się w klinice ortopedycznej w Maastricht w Holandii), w tym uniemożliwiającemu podejmowanie pracy zarobkowej.(jak oświadczono w celu poruszania się skarżący zmuszony jest używać wózka inwalidzkiego i kul),
- - kserokopie zaświadczenia z 9 października 2011 r. o odbywaniu konsultacji psychologicznych (wskazano w nim, iż skarżący skarży się na bóle głowy, zaburzone samopoczucie, stany lękowe i depresyjne),
- - kserokopię potwierdzenia pobytu w klinice ortopedycznej w Maastricht,
- - kserokopię dokumentacji leczenia,
- - kserokopię zaświadczenia o zarobkach M. W.,
- - kserokopie zaświadczenia o zasiłku chorobowym skarżącego,
- - wyciągi z rachunku bankowego,
- - oświadczenie skarżącego, w którym wskazał, że w chwili obecnej w jego gospodarstwie domowym pozostają żona i dwoje dzieci w wieku 7 miesięcy i 10 lat, że mieszkają w wynajmowanym mieszkaniu, którego koszty utrzymania stanowią łącznie około 755 euro (czynsz – 455 euro, gaz, prąd i woda – 300 euro), że dochody gospodarstwa domowego opiewają na kwotę 1.587 euro (zasiłek chorobowy skarżącego – 1.500 euro, zasiłek uzyskiwany przez żonę skarżącego - 87 euro),
- - kserokopię oświadczenia R. G. matki skarżącego o udzielaniu wsparcia materialnego rodzinie skarżącego w zakresie zakupu odzieży i żywności.
Dodatkowo pełnomocnik skarżącego przedłożył kserokopię zaświadczenia o pobycie skarżącego w klinice ortopedyczno-traumatologicznej w Holandii, wskazując jednocześnie, że jego pobyt w tej klinice będzie przebiegać do 31 grudnia 2011 r.
Mając na względzie przedstawione wyżej informacje odnośnie sytuacji rodzinnej, majątkowej i finansowej skarżącego należało stwierdzić, że zapłata kosztów sądowych wymaganych zarówno w przedmiotowej sprawie jak też w innych zawisłych w tym samym okresie przed WSA w Opolu przekracza jego możliwości finansowe. Uznano bowiem, iż z dochodów uzyskiwanych w ramach gospodarstwa domowego w wysokości 1.587 euro, obciążonych stałymi kosztami utrzymania mieszkania w kwocie 755 euro, wydatkami niezbędnymi dla zaspokojenia podstawowych potrzeb egzystencji jego i rodziny (m.in. zakup żywności, ubrania, obuwia, środków czystości i higieny) oraz dodatkowo kosztami związanymi z leczeniem skarżącego i spłatą kredytu na umeblowanie mieszkania (w kserokopii wyciągu bankowego wskazano, że w przypadku raty kredytu jest to kwota około 260 euro), skarżący nie jest w stanie wygenerować dodatkowych środków pieniężnych, które umożliwiłyby mu uiszczenie wymienionych na wstępie uzasadnienia kosztów sądowych. W ocenie referendarza stan zdrowia uniemożliwiający skarżącemu podjęcie pracy stanowi kolejną okoliczność wskazującą na wyjątkową sytuacje w rozumieniu art. 246 § 1, pkt 2 p.p.s.a.
Powyższej oceny co do braku możliwości wywiązania się z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych przez skarżącego nie zmienia wskazana przez niego okoliczność pozyskiwania od teściów i rodziców wsparcia w zakresie zakupu żywności dla jego rodziny.
Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a., orzeczono o przyznaniu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.