Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z dnia 6 października 2009 r. sygn. akt I SA/Op 373/09 oddalił skargę S. B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 29 kwietnia 2009r., nr 13/UM/2009 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy.
Wnioskiem z dnia 6 października 2009 r. Skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego oraz zwolnienia od kosztów sądowych w całości. W uzasadnieniu wniosku na druku PPF skarżący wskazał, iż od dnia 22 września 2008 r. jest osobą bezrobotną (zarejestrowaną w urzędzie pracy od grudnia 2008 r.). Nadto z poprzednio prowadzonej działalności gospodarczej i nie wyjaśnionych do dziś rozliczeń posiada zajęcia komornicze, nie spłaconą część kredytów, pożyczek i innych zobowiązań za dom. W części wniosku dotyczącej oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący wskazał, iż we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z żoną B. B., pasierbem M. J. oraz szwagrem T. Z. Podając stan majątkowy wskazał na dom o powierzchni 105 m2 stanowiący własność żony oraz niesprawny samochód osobowy Volkswagen Passat z 1986 r. Z oświadczenia o dochodach wynika, iż żona skarżącego otrzymuje wynagrodzenie za pracę w wysokości 2.400 zł brutto, zaś pasierb otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 1.600 zł brutto.
Ponadto skarżący wskazał, iż z uwagi na stan zdrowia (zaawansowana prostata, choroba alkoholowa), na utrzymaniu żony pozostaje także szwagier T. Z., któremu przysługuje dożywotnia służebność części domu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Przesłanki przyznania prawa pomocy osobie fizycznej wskazano w art. 246 § 1 p.p.s.a. W świetle unormowania zawartego w punkcie 1 tego przepisu zasadność wniosku o przyznanie całkowitego zwolnienia z kosztów sądowych winna być rozpatrywana w aspekcie braku możliwości finansowych strony do poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania w sprawie. Natomiast, zgodnie z regulacją art. 246 § 1, pkt 2 p.p.s.a. przyznanie pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Generalną zasadą postępowania sądowego jest podnoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Zatem zwolnienie od kosztów sądowych stanowi instytucję wyjątkową, w której zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest obiektywnie i rzeczywiście niemożliwe. Podkreślić przy tym należy, iż ustawodawca przewidział w niektórych rodzajach spraw zwolnienie ustawowe od kosztów sądowych.
Stosownie do art. 239 § 1 pkt e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270)-/dalej p.p.s.a./- nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach m.in. z zakresu ubezpieczeń społecznych. Ustawowemu zwolnieniu podlegać również będzie, jako stanowiąca element kosztów sądowych, opłata kancelaryjna z tytułu doręczenia uzasadnienia wyroku, od której zwolnienia domagał się skarżący.
Zatem, skoro Skarżący podlega ustawowemu zwolnieniu od kosztów sądowych i nie ponosi opłat sądowych, w tym wpisu i opłat kancelaryjnych, wniosek o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie należało na podstawie art. 161§1 pkt 3 p.p.s.a. uznać za bezprzedmiotowy. Natomiast rozpoznano wniosek strony w zakresie żądania ustanowienia radcy prawnego.
Dokonując oceny przedstawionych przez skarżącego okoliczności dotyczących jego aktualnej sytuacji finansowej i majątkowej, Sąd doszedł do przekonania, iż zasadnym jest przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. Analizy sytuacji finansowej Skarżącego Sąd dokonał także w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania przed organami ZUS. Z danych tych wynika, iż średnie niezbędne koszty utrzymania gospodarstwa domowego skarżącego wynoszą miesięcznie kwotę ok. 576 zł. Nadto, na Skarżącym ciążą liczne zobowiązania z tytułu spłaty kredytów (ok. 1600 zł) oraz trzy zajęcia komornicze spłacane po 50 zł miesięcznie.
Jedynymi dochodami rodziny skarżącego są niewysokie dochody żony (w wysokości ok. 1700 zł netto) i pasierba (ok. 1100 zł netto). Skarżący nie posiada zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych, co przy konieczności ponoszenia kosztów prowadzonych postępowań egzekucyjnych i obciążeń z pożyczek i kredytów powoduje, iż nie jest w stanie wygenerować dodatkowych środków pieniężnych na pokrycie kosztów zastępstwa przez profesjonalnego pełnomocnika. Zaznaczyć należy, iż na obecnym etapie postępowania sądowego (wniesienie skargi kasacyjnej), udział zawodowego pełnomocnika jest niezbędny z uwagi na regulację art.175 p.p.s.a stanowiącego, iż skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego.
W tej sytuacji uznano, że kondycja finansowa Skarżącego oraz fakt, iż jest aktualnie osobą bezrobotną i nie posiada zasobów finansowych, nie pozwala na poniesienie wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika bez uszczerbku w wydatkach koniecznego utrzymania.
Dlatego też, na podstawie art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji.