Uzasadnienie
Skarżący J. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 27 października 2008r. Nr PF-II/41170-0016/08/GK, w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003r. Wyrokiem z dnia 18 lutego 2009 r., Sąd skargę oddalił.
W dniu 23 lutego 2009 r. skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego.
Ze złożonego na urzędowym formularzu wniosku, który skarżący uzupełnił nadesłanym na wezwanie Sądu pismem z dnia 7 marca 2009 r. oraz dokumentami źródłowymi wynika, że prowadzi on gospodarstwo domowe wspólnie z żoną, oraz dwojgiem pełnoletnich dzieci (23 i 20 lat). Skarżący od dnia 1 stycznia 2008 r. pozostaje bez pracy, sporadycznie uzyskując dochody z tytułu umowy zlecenia w kwocie 370,77 zł netto (w miesiącu wrześniu i listopadzie 2008 r.). Jedynym stałym źródłem dochodu czteroosobowej rodziny są dochody żony ze stosunku pracy w kwocie 1500 zł brutto (ok. 940 zł netto). Rodzina ponosi miesięcznie wydatki w kwocie łącznej 632,57 zł, w tym: z tytułu czynszu 390,44 zł, gazu - 80,65 zł; opłat za telefon – 56,45 zł oraz energii 105,03 zł. Majątek skarżącego i członków jego rodziny pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym stanowi mieszkanie o pow. 52 m² i dwa samochody osobowe o wartości 7.000 zł każdy. Sądowi nie przedstawiono informacji dotyczących kosztów utrzymania związanych z wyżywieniem rodziny skarżącego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wniosek strony skarżącej zasługuje na uwzględnienie.
Na podstawie art. 245 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Jak wynika zatem z treści powołanego przepisu, prawo pomocy w tym zakresie stanowi instytucję wyjątkową i dlatego udzielenie tego prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach szczególnych. Prawo to służy tym osobom, które ze względu na niskie dochody i szczególną sytuację życiową, mimo poczynionych oszczędności w wydatkach i przy największej staranności nie mogą ponieść kosztów postępowania. Oznacza to, że przy rozpatrywaniu wniosku o prawo pomocy winno się uwzględniać, z jednej strony wysokość obciążeń finansowych jakie strona jest zobowiązana ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony jej możliwości finansowe. Jak bowiem zostało stwierdzone w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r. (GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8), udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe ".
Zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy winna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. W niniejszej sprawie na tym etapie postępowania na skarżącym ciąży obowiązek uiszczenia opłaty kancelaryjnej w związku ze złożonym wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyroku oraz ewentualnie obowiązek wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 100zł. Nadto w przypadku wniesienia skargi kasacyjnej skarżący zobowiązany jest uczynić to korzystając z pomocy fachowego pełnomocnika.
W oparciu o informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak też o wynikające z dodatkowo przedłożonych dokumentów i pisma skarżącego, Sąd doszedł do przekonania, że spełnione zostały przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Jak ustalono bowiem, dochody netto skarżącego i jego rodziny netto uzyskiwane w skali miesiąca wynoszą ok. 940 zł, natomiast wykazane koszty utrzymania lokalu mieszkalnego, gazu, energii telefonu wynoszą ok. 632 zł. Wprawdzie skarżący nie przedstawił innych niezbędnych dla zapewnienia prawidłowej egzystencji czteroosobowej rodziny wydatków, jednak niewątpliwie takie koszty związane z koniecznymi wydatkami związanymi z utrzymaniem rodziny jak np. koszty żywności, środków higienicznych i sanitarnych, leków itp. muszą być ponoszone. Jeżeli zatem osiągane dochody wynoszą ok. 940 zł, a wykazane wydatki bez kosztów żywności, środków sanitarnych i leków wynoszą 632 zł, to uznać należy, iż skarżący nie jest w stanie wygenerować jakichkolwiek środków finansowych niezbędnych do poniesienia wymaganych kosztów sądowych i sfinansowania wynagrodzenia fachowego pełnomocnika.
Dodatkowo podkreślić należy, iż skarżący nie posiada żadnego majątku, który mógłby przysporzyć mu określone pożytki i tym samym powiększyć potencjał finansowy jego gospodarstwa domowego, a od stycznia 2009r. pozostaje bez pracy.
Dlatego tez zasadnym było przyznanie skarżącemu, na podstawie art. 245 §1 i 2 oraz art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a., prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.