Uzasadnienie
Skargą wniesioną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu J. M. (dalej jako: skarżąca, strona) zaskarżyła decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Opolu (dalej jako: Zakład, ZUS) z 10 maja 2018 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi podnosząc, że przedmiotowa sprawa nie należy do właściwości sądów administracyjnych. Uzupełniająco organ wskazał, że skarżąca zaskarżyła w/w decyzję ZUS do Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w [...]. Sąd ten wyrokiem z 10 grudnia 2019 r. sygn. Akt [...] oddalił odwołanie. Wyrok stał się prawomocny. Skarżąca wyczerpała zatem dostępna drogę odwoławczą, jaką stanowi odwołanie od decyzji ZUS, złożone do sądu powszechnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje.
Na wstępie należy wskazać, że Sąd z urzędu bada w pierwszej kolejności dopuszczalność skargi, ustalając czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), - zwanej dalej "ppsa". Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 ppsa, sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. W pierwszym rzędzie Sąd badał zatem, czy ze względu na przedmiot zaskarżenia skarga może zostać rozpoznana merytorycznie, czy też w niniejszej sprawie sądowa kontrola jest niedopuszczalna.
Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest decyzja ZUS Oddział w Opolu z 10 maja 2018 r., którą odmówiono skarżącej prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Decyzję tę wydano na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1383, ze. zm.), zwanej dalej ustawą emerytalną. Stosownie do art. 118 ust. 7 ustawy emerytalnej, od decyzji organu rentowego przysługują osobie zainteresowanej środki odwoławcze określone w odrębnych przepisach. Zgodnie zaś z art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j Dz. U. z 2019 r. nr 300 ze zm.), od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego (dalej: kpc).
Z kolei w myśl art. 2 § 1 w związku z art. 1 i art. 476 § 2 pkt 2 kpc, do rozpoznawania spraw, w których wniesiono odwołanie od decyzji organów rentowych, tj. spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych, powołane są sądy powszechne. Natomiast na podstawie art. art. 4779 § 1 kpc, odwołania od decyzji organów rentowych lub orzeczeń wojewódzkich zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności wnosi się na piśmie do organu lub zespołu, który wydał decyzję lub orzeczenie, lub do protokołu sporządzonego przez ten organ lub zespół, w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji lub orzeczenia.
Uwzględniając powyższe regulacje prawne Sąd stwierdził, że kwestionowana przez skarżącą decyzja w przedmiocie odmowy przyznania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy nie należy do właściwości sądów administracyjnych, w związku z czym skarga jest niedopuszczalna i jako taka podlega odrzuceniu. Wyjaśnić przy tym należy, że stosownie do art. 3 § 2 ppsa, kontrola działalności administracji publicznej przez sąd obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4a. Ponadto sądy administracyjne orzekają w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują kontrolę sądową, i stosują środki określone w tych przepisach, co wynika z art. 3 § 3 ppsa.
W tak określonym katalogu działań organów administracji publicznej lub ich bezczynności, które podlegają kognicji sądów administracyjnych, nie mieści się sprawa stanowiąca przedmiot zaskarżenia. Sąd podziela pogląd wyrażony m.in. w postanowieniach Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 października 2012 r., sygn. akt II GSK 1571/11, oraz z 12 grudnia 2011 r., sygn. akt II GSK 1110/11, a także w postanowieniu WSA we Wrocławiu z 29 sierpnia 2012 r., sygn. akt III SA/Wr 375/12 (orzeczenia dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl), że sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych stanowią sprawy cywilne podlegające postępowaniu sądowemu według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego (art. 1 kpc). W sprawach tych właściwy jest zatem sąd powszechny, z wyjątkiem spraw o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku oraz o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne - a to zgodnie z art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Tylko decyzje podjęte w sprawach wskazanych w tym przepisie podlegają kognicji sądów administracyjnych, a do takich spraw nie należy kwestionowana przez skarżącą decyzja.
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że przedmiot postępowania objęty skargą J. M. nie podlegał kognicji sądów administracyjnych. Problematyka ta jest bowiem rozstrzygana na gruncie prawa cywilnego, w zakresie czego wyłącznie właściwymi są sądy powszechne, a kognicja sądów administracyjnych została wyłączona.
Stąd też skarga, jako niepodlegająca właściwości sądu administracyjnego została odrzucona, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i art. 58 § 3 ppsa.