Uzasadnienie
Przedmiotem skargi A. F. była decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z 6 października 2010 r. oddalił skargę.
Skarżąca, na sporządzonym 11 października 2010 r. urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270) – zwanej dalej ustawą, zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata oraz zwolnienia od kosztów sądowych w całości.
Z informacji skarżącego odnośnie sytuacji rodzinnej i majątkowej podanych przez niego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z niepracującą żoną i dwojgiem dzieci (18 i 13 lat), posiada lokal mieszkalny o powierzchni 98 m², uzyskuje dochody ze stosunku pracy w wysokości 3.592,40 zł (brutto), ponosząc zarazem miesięczne koszty opłat za: lokal mieszkalny w kwocie 336,07, dostawę energii elektrycznej w kwocie 119,91, dostawę gazu w kwocie 115,32 zł (zimą 534,65 zł) i dostawę internetu w kwocie 143,10 zł. Ponadto skarżący oświadczył, że na egzystencje jego rodziny, po dokonaniu koniecznych opłat, pozostają środki pieniężne w wysokości 331,03 zł. W załączeniu do wniosku skarżący przedłożył kserokopie: dowodów zapłaty czynszu za mieszkanie i dostawę energii elektrycznej, dwóch faktur za dostawę gazu, faktury za dostawę internetu oraz wyciągu z listy płac dotyczącej wynagrodzenia skarżącego za czerwiec 2010 r., z którego wynika, że po dokonaniu szeregu potrąceń skarżący otrzymuje na konto wynagrodzenie w wysokości 1.045,43 zł.
Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 ustawy wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył, co następuje:
Przepisy ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wyróżniają dwa rodzaje zwolnień od kosztów sądowych (zgodnie art. 211 – 213 ustawy opłat sądowych – wpisu i opłaty kancelaryjnej oraz zwrotu wydatków) – zwolnienie z mocy ustawy i zwolnienie przyznane przez sąd.
W art. 239 ustawodawca wprowadził podmiotowe i przedmiotowe zwolnienia od kosztów sądowych. Wśród zwolnień przedmiotowych w art. 239 pkt 1 lit. e) ustawy znajdują się sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych, do których należą m.in. szeroko rozumiane sprawy związane z płatnością składek na ubezpieczenie społeczne.
Zatem złożenie przez skarżącego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, gdzie przedmiotem sprawy sądowoadministracyjnej jest skarga na decyzję w sprawie płatności składek na ubezpieczenie społeczne, sprawia, iż postępowanie zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, z uwagi na zwolnienie na mocy powołanego przepisu, stało się bezprzedmiotowe. Dotyczy to również pozostałych kosztów sądowych, takich jak opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku czy też wpis od skargi kasacyjnej.
W związku z tym należy, w kontekście przesłanek zawartych w art. 246 § 1 ustawy, rozpoznać wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata.
Stosownie do art. 245 ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków.
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 1, pkt 1 ustawy, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania.
Natomiast przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1, pkt 2 ustawy, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zatem wniosek skarżącego, który w niniejszej sprawie winien być traktowany jako przedmiotowy, należy rozpatrywać w kontekście przesłanki zawartej w art. 246 § 1, pkt 2 ustawy.
Treść powołanego wyżej przepisu art. 246 § 1, pkt 2 ustawy wskazuje, iż prawo pomocy w tym zakresie stanowi instytucję wyjątkową i dlatego udzielenie tego prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach szczególnych. Do takich sytuacji zliczyć należy przypadek osób charakteryzujących się ubóstwem w takim stopniu, że zapłata kosztów sądowych w określonej wysokości mogłaby spowodować utratę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb egzystencji tych osób oraz ich rodzin. Oznacza to, że przy rozpatrywaniu wniosku o prawo pomocy winno się uwzględniać, z jednej strony wysokość obciążeń finansowych jakie strona jest zobowiązana ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony jej możliwości finansowe. Jak bowiem zostało stwierdzone w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r. (GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8),, udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe ".
W wyniku analizy okoliczności podanych we wniosku o przyznanie prawa pomocy uznano, iż w przypadku skarżącego zachodzi ustawowa przesłanka uzasadniająca przyznanie wnioskowanego prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata.
W ocenie referendarza dochody netto w wysokości 1.045,43 zł uzyskiwane w gospodarstwie domowym skarżącego, przy stałych kosztach związanych z dostawą energii elektrycznej, gazu, Internetu i opłatą mieszkania w wysokości 714,40 zł i innych niezbędnych dla podtrzymania egzystencji czteroosobowej rodziny (m. In. kosztach zakupu żywności, ubrań, środków higienicznych itp.), są niewystarczające do uregulowania jakichkolwiek kosztów postępowania, w tym kosztów ustanowienia zawodowego pełnomocnika, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niego i rodziny.
Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 ustawy, orzeczono jak w sentencji.