Uzasadnienie
Przedmiotem skargi A.S. jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20 października 2011 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne.
Skarżąca, na sporządzonym w dniu 15 stycznia 2012 r., urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270) –zwanej dalej p.p.s.a., zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienia adwokata.
Z informacji skarżącej odnośnie sytuacji rodzinnej, majątkowej i finansowej podanych przez nią we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z mężem, uzyskując razem miesięcznie dochody w wysokości 2.180,13 zł brutto, zaś bieżące koszty związane z utrzymaniem mieszkania oraz zakupem leków, usług telekomunikacyjnych i biletów na dojazdy do pracy transportem publicznym stanowią kwotę 1.245 zł (czynsz za wynajem mieszkania – 800 zł, energia elektryczna, gaz, woda – 150 zł, telefon z internetem – 120 zł, bilety na dojazd do pracy – 90 zł, leki – 85 zł). Na zakup żywności, środków czystości i ubrania na 2 osoby – jak wskazano we wniosku – pozostają środki finansowe w kwocie 456 zł. Ponadto z oświadczenia skarżącej wynika, że posiadane przez nią mieszkanie zostało zajęte na poczet egzekwowanych długów w wysokości około 100.000 zł.
Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył, co następuje:
Przepisy ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wyróżniają dwa rodzaje zwolnień od kosztów sądowych (zgodnie art. 211 – 213 p.p.s.a. opłat sądowych – wpisu i opłaty kancelaryjnej oraz zwrotu wydatków) – zwolnienie z mocy ustawy i zwolnienie przyznane przez sąd.
W art. 239 p.p.s.a. ustawodawca wprowadził podmiotowe i przedmiotowe zwolnienia od kosztów sądowych. Wśród zwolnień przedmiotowych w art. 239 pkt 1 lit. e) p.p.s.a. znajdują się sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych, do których należą m.in. szeroko rozumiane sprawy związane z płatnością składek na ubezpieczenie społeczne.
Zatem złożenie przez skarżącą wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, gdzie przedmiotem sprawy sądowoadministracyjnej jest skarga na decyzję w sprawie płatności składek na ubezpieczenie społeczne, sprawia, iż postępowanie zakresie zwolnienia od kosztów sądowych stało się bezprzedmiotowe. Skarżąca została bowiem z nich już zwolniona na podstawie powołanego wyżej przepisu prawa. W związku z tym zasadnym jest prowadzenie postępowania wobec wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy jedynie w zakresie częściowym, tj. w zakresie ustanowienia adwokata.
Zgodnie z treścią art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Powyższe wskazuje, iż przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 1, pkt 2 p.p.s.a.) dotyczyć będzie osób charakteryzujących się ubóstwem w takim stopniu, że zapłata kosztów sądowych w określonej wysokości mogłaby spowodować utratę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb egzystencji tych osób oraz ich rodzin. Oznacza to w tym przypadku, że przy rozpatrywaniu wniosku o prawo pomocy winno się uwzględniać, z jednej strony wysokość obciążeń finansowych jakie strona jest zobowiązana ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony jej możliwości finansowe. Jak bowiem zostało stwierdzone w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r. (GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8) "udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe".
W ocenie referendarza wskazane przez skarżącą we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności uzasadniają przyznanie jej prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Referendarz uznał bowiem, że z miesięcznych dochodów brutto uzyskiwanych przez skarżącą i jej męża w wysokości 2.180,13 zł, obciążonych kosztami utrzymania mieszkania, zakupu leków, usług telekomunikacyjnych i biletów na dojazdy do pracy transportem publicznym opiewających na kwotę 1.245 zł oraz innymi niezbędnymi dla podtrzymania egzystencji dwóch osób (m. in. zakup żywności, ubrań i środków higienicznych) nie sposób wygenerować środki finansowe związane z ustanowieniem zawodowego pełnomocnika.
Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.