Uzasadnienie
Przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia [...] Nr [...] którą uchylono części decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w O. z dnia [...] Nr [...] w sprawie ustalenia P.K. zobowiązania w podatku dochodowym od dochodów ze źródeł nieujawnionych za 2004 r. w kwocie 55.893 zł i orzeczono obniżenie wymiaru tego zobowiązania do kwoty 41.858 zł. Kwota obniżonego zobowiązania stanowi jednocześnie wartość przedmiotu zaskarżenia. W związku z tym skarżący na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zobowiązany jest - zgodnie z postanowieniami § 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, 2193) – do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 1.256 zł. Na dalsze koszty jakie mogą zaistnieć w przedmiotowej sprawie składają się opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku – stosownie do zapisów § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192) - w kwocie 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 628 zł (§ 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Skarżący P. K. na urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270) - zwanej dalej ustawą, zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości.
W uzasadnieniu wniosku skarżący oświadczył, iż suma wydatków ponoszonych w prowadzonym przez niego gospodarstwie domowym wynosi 1.729,50 zł (dostawa gazu i wody odpowiednio – 250 i 71 zł, energia elektryczna – 120 zł, opał – 210 zł, wywóz śmieci – 25,50 zł, usługi telekomunikacyjne – 55 zł, opłata RTV – 17 zł, podatek od nieruchomości – 22 zł, składka PZU Życie – 74 zł, rata kredytu – 435 zł, zakup leków – 150 zł, eksploatacja samochodu – 250 zł, środki czystości – 50 zł), zaś osiąganych dochodów z działalności gospodarczej 2.351,22 zł.
Natomiast w części wniosku dotyczącej oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący wykazał, iż prowadząc wspólnie z żoną gospodarstwo domowe osiągają dochody w kwocie 2.978,45 zł (z czego dochody skarżącego z działalności gospodarczej stanowią kwotę 2.351,22 zł, zaś małżonki z tytułu emerytury kwotę 627,23 zł) oraz że posiadają majątek w postaci domu jednorodzinnego o powierzchni mieszkalnej 110 m² i lokalu przeznaczonego na działalność gospodarczą o powierzchni 127 m².
Jednocześnie dążąc do wyjaśnienia kwestii możliwości płatniczych skarżącego w sposób nie budzący wątpliwości - zgodnie z art. 255 ustawy – pismem z dnia 20 marca 2008 r. wezwano go do przedłożenia, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, dokumentów potwierdzających zobowiązanie do ponoszenia kosztów wykazanych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, deklaracji podatkowych dla celów opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. oraz styczeń i luty 2008 r., deklaracji podatkowych VAT-7 za październik, listopad i grudzień 2007 r. oraz za styczeń i luty 2008 r. Ponadto wezwano skarżącego do złożenia wyciągów i odpisów z kont i lokat bankowych z okres 1 grudnia 2007 r. do 19 marca 2008 r.
Stosownie do art. 245 ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków.
Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków (art. 211 ustawy). Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna (art. 212 § 1 ustawy).
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 1, pkt 1 ustawy, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania.
Natomiast przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1, pkt 2 ustawy, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Zatem działając na podstawie 258 § 2 pkt 7 ustawy należy rozważyć czy w świetle okoliczności wynikających z materiału dowodowego skarżący spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym.
Treść powołanych wyżej przepisów art. 246 § 1 ustawy wskazuje bowiem, iż prawo pomocy zarówno w pełnym w zakresie jak i w częściowym stanowi instytucję wyjątkową i dlatego udzielenie tego prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach szczególnych. Do takich sytuacji zliczyć należy przypadek osób charakteryzujących się ubóstwem w takim stopniu, że zapłata kosztów sądowych w określonej wysokości mogłaby spowodować utratę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb egzystencji tych osób oraz ich rodzin. Jak zostało bowiem stwierdzone w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r. (GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8),, udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe ".
Z żądanych dokumentów skarżący nie przedłożył wyciągów i odpisów z kont i lokat bankowych z okres 1 grudnia 2007 r. do 19 marca 2008 r. Zatem w sytuacji gdy skarżący nie zastosował się w pełni do wezwania i nie przedłożył żądanych wyciągów i odpisów z kont i lokat bankowych oceny jego sytuacji dokonano w oparciu o dane zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz o informacje wynikające z dokumentów załączonych do pisma z dnia 28 marca 2008 r. W wyniku analizy informacji i danych pochodzących z tych źródeł należało uznać, że zapłata przez skarżącego całości kosztów sądowych wymaganych w przedmiotowej sprawie przekracza obecnie jego możliwości finansowe. Tego rodzaju ocena jest wynikiem uznania, iż sytuację majątkową i finansową skarżącego i jego rodziny należy rozpatrywać również w kontekście obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w kwocie 1.256 zł jaki ciąży na jego żonie w sprawie objętej sygnaturą I SA/Op 57/08.
Jednocześnie w stanie faktycznym istniejącym w rozpatrywanej sprawie nie można było uznać, że skarżący przy ograniczeniu się do niezbędnych wydatków nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych w kwocie 600 zł bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Powyższe stwierdzenie, przy jednoczesnym uwzględnieniu koniecznych kosztów ponoszonych na bieżące utrzymanie rodziny skarżącego, uzasadnia skala pozyskiwanych miesięcznie w ramach gospodarstwa domowego dochodów zawierająca się w kwocie 2.978,45 zł. Przy tym należy zaznaczyć, iż skarżący posiada znaczny potencjał do pozyskiwania środków finansowych przejawiający się w generowaniu przychodów w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Otóż jak wynika z deklaracji podatkowych za miesiące styczeń i luty 2008 r. wartość sprzedanych towarów i usług za ten okres wyniosła 65.401 zł. Jednocześnie pomimo zajęcia w drodze egzekucji administracyjnej składników majątku ruchomego nie przedstawiono dowodów mogących świadczyć o zaprzestaniu przez skarżącego prowadzenia działalności gospodarczej.
Natomiast odnośnie kosztów uznano, że wykazana przez skarżącego suma kosztów utrzymania jego i rodziny w wysokości 1.729,50 zł zawiera również wydatki, które nie sposób uznać za koszty utrzymania koniecznego dla niego i rodziny w rozumieniu art. 246 § 1, pkt 2 ustawy. Do takich kosztów niewątpliwie nie można zaliczyć wydatków związanych ze spłatą kredytu w wysokości 435 zł czy też z eksploatacją samochodu w kwocie 250 zł.
W przypadku kosztów związanych z zapłatą raty kredytu bankowego należy bowiem stwierdzić, iż niedopuszczalnym jest by strona skarżąca w ramach posiadanych środków finansowych preferencyjnie traktowała zobowiązania cywilno-prawne (w tym wobec instytucji bankowych), uznając, że koszty sądowe powinien kredytować Skarb Państwa. Natomiast odnośnie wydatków związanych z eksploatacją samochodu należy wskazać, że skarżący ma możliwość ujęcia ich w kosztach prowadzonej działalności gospodarczej, które obciążają nie dochód lecz przychód.
Zatem z wykazanych skarżącego wydatków ponoszonych w ramach prowadzonego wspólnie z żoną gospodarstwa domowego za niezbędne do utrzymania koniecznego należy uznać wydatki w kwocie 1.044,50 zł.
Mając powyższe na względzie orzeczono jak w sentencji.