Wyrok WSA w Opolu z 18 kwietnia 2018 r., I SA/Op 75/18

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu

Rozpoznanie

w trybie uproszczonym w dniu 18 kwietnia 2018 r.

Sprawa

sprawy ze skargi A S.A. w [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 30 czerwca 2017 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania

Skład

Sędzia WSA Anna Wójcik przewodniczący
Sędzia NSA Gerard Czech
Sędzia WSA Grzegorz Gocki sprawozdawca

Od orzeczenia

od decyzji stwierdzającej nadpłatę w podatku od nieruchomości za 2010 r. I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza na rzecz strony skarżącej od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu kwotę 597,00 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 30 czerwca 2017 r., wydanym na podstawie art. 1 i art. 18 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1659 z późn. zm.) oraz art. 228 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201 z późn. zm.- dalej O.p.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu (dalej wskazywane także jako Kolegium) stwierdziło uchybienie terminowi do wniesienia odwołania przez A S.A. z siedzibą w [...] (dalej Spółka, skarżąca) na decyzję Burmistrza Byczyny z dnia 23.08.2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty podatku od nieruchomości za 2010 r. w kwocie 61 774 zł.

Jak wynikało z uzasadnienia powyższego postanowienia ww. decyzja organu I instancji stwierdzająca nadpłatę podatku została doręczona zarówno samej Spółce, co nastąpiło w dniu 25.08.2016 r., jak i doradcy podatkowemu A. L., jako jej pełnomocnikowi w dniu 8.09.2016 r (zwrotne potwierdzenia odbioru decyzji w aktach sprawy).

Dnia 12.09.2016 r. do Urzędu Miejskiego w Byczynie wpłynął wniosek (nadany w polskiej placówce pocztowej w dniu 7.09.2016 r.) złożony przez doradcę podatkowego A. L., który oznaczył się jako pełnomocnik A S.A. z siedzibą w [...], o uzupełnienie decyzji Burmistrza Byczyny z dnia 23.08.2016 r. Tożsamy wniosek został złożony Burmistrzowi Byczyny ponownie w dniu 28.09.2016 r. (data nadania 22.09.2016 r.).

Postanowieniem z dnia 19.09.2016 r. nr [...] Burmistrz Byczyny odmówił uzupełnienia własnej decyzji z 23.08.2016 r., ponownie doręczając je w dniu 26.09.2016 r. A S.A. z siedzibą w [...] oraz A. L., opisanemu jako reprezentującemu spółkę, w dniu 11.10.2016 r. (zwrotne potwierdzenia odbioru postanowienia w aktach sprawy).

Od decyzji Burmistrza Byczyny z dnia 23.08.2016 r. nr [...], doradca podatkowy A. L. wniósł odwołanie, które zostało nadane w polskiej placówce pocztowej dnia 17.10.2016 r., przedkładając następnie na wezwanie Kolegium do akt sprawy stosowne umocowanie do reprezentowania Spółki w niniejszej sprawie

Z kolei Burmistrz Byczyny, odpowiadając na wezwanie Kolegium, poinformował, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nadpłaty podatku od nieruchomości za 2010 r. zostało zainicjowane z urzędu, a reprezentujący stronę pełnomocnik A. L. nie złożył do akt przedmiotowej sprawy stosownego umocowania. Organ wyjaśnił, że posiada jedynie pełnomocnictwo udzielone A. L., nadesłane w dniu 2 grudnia 2014 r.

W tak przyjętym przez Kolegium za podstawę swojego rozstrzygnięcia, stanie faktycznym uznało ono, że w toku postępowania przed organem I instancji Spółka nie była reprezentowana przez A. L., skoro nie złożył on do akt toczącego się wówczas postępowania podatkowego w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty podatku od nieruchomości za 2010 r. stosownego pełnomocnictwa.

W dalszych swoich rozważaniach, Kolegium szczegółowo omówiło przepisy Ordynacji podatkowej regulujące instytucję pełnomocnictwa procesowego w sprawach podatkowych. Następnie uznając, że skoro ustanowienie pełnomocnika, dla swej skuteczności wymaga złożenia dokumentu pełnomocnictwa do akt sprawy (art. 138e § 3 O.p.), za wyjątkiem przypadku ustanowienia pełnomocnictwa ogólnego w rozumieniu art. 138d O.p., co nie miało w sprawie miejsca, to 14-dniowy termin do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Byczyny z dnia 23.08.2016 r. w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty podatku od nieruchomości za 2010 r. należało obliczyć od daty doręczenia A S.A. (a nie doradcy podatkowemu A. L.) postanowienia Burmistrza Byczyny z dnia 19.09.2016 r., odmawiającego uzupełnienia własnej decyzji z 23.08.2016 r. To zaś zostało doręczone A S.A. w dniu 26.09.2016 r. Zatem ponieważ w tym stanie rzeczy termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 10.10.2016 r. (poniedziałek), pełnomocnik Spółki wnosząc odwołanie w dniu 17.10.2016 r. uchybił temu terminowi.

Z tych względów według Kolegium odwołanie nie mogło być merytorycznie rozpatrzone, gdyż decyzja organu I instancji stała się ostateczna.

Nie godząc się z takim rozstrzygnięciem skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika adwokata-K. S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, zarzucając w niej naruszenie art. 228 § 1 pkt 2 w związku z art. 213 § 4 i § 5 O.p. poprzez błędne przyjęcie, że odwołanie z dnia 17 października 2016r. zostało złożone po terminie

W uzasadnieniu zarzutów skargi pełnomocnik zarzucił Kolegium wadliwe uznanie, iż nadesłane w dniu 2 grudnia 2014 r. do akt do toczącego się wówczas postępowania w przedmiocie określenia Spółce zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2010 r. pełnomocnictwo udzielone A. L., nie było równoznaczne z jego umocowaniem do reprezentowania strony w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nadpłaty podatku za ten sam rok podatkowy.

Tym bardziej, że sam organ I instancji nie kwestionował udziału w tym ostatnim postępowaniu udziału pełnomocnika Spółki, doręczając zarówno samą decyzję jak i postanowienie o odmowie jej uzupełnienia, zarówno Spółce, jak i ustanowionemu przez nią pełnomocnikowi. Nie uruchomiono też wówczas procedury, ewentualnego uzupełnienia braków pełnomocnictwa, o ile takowe według organu miałyby miejsce.

Stawiając te zarzuty pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Jednocześnie z ostrożności procesowej w sytuacji, gdyby skarga okazała się zasadna, zwrócono się o rozważenie przez Sąd możliwości częściowego odstąpienia od zasądzenia kosztów postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargę jako uzasadnioną należało uwzględnić..

Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, - dalej jako ppsa), postanowienie podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak też w razie stwierdzenia okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia (pkt 2). Równocześnie w myśl art. 134 § 1 ppsa, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem niemającym tu zastosowania).

Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczyła postanowienia. Stosownie do art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ppsa sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym może być rozpoznana w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia Sąd stwierdził naruszenie prawa w stopniu skutkujących koniecznością wyeliminowania go z obrotu prawnego.

Zasadnicze znaczenie dla oceny zaskarżonego postanowienia, a więc tego, czy odwołanie zostało wniesione w ustawowym terminie, jest ustalenie, czy w sprawie doszło do skutecznego doręczenia decyzji wymiarowej organu I instancji (postanowienie o odmowie uzupełnienia decyzji) oraz ustalenie daty tego doręczenia. Nieskuteczne doręczenie decyzji powoduje, że nie weszła ona do obrotu prawnego, co z mocy art. 228 § 1 pkt 1 O.p. skutkuje niedopuszczalnością odwołania. Natomiast jeśli doręczenie decyzji było prawidłowe, a odwołanie złożono po terminie, organ odwoławczy zobligowany jest do wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania (art. 228 § 1 pkt 2 O.p.).

W niniejszej sprawie, obie strony postępowania sądowego, istotą sporu uczyniły kwestę prawidłowości i skuteczności doręczenia doradcy podatkowemu A. L. zarówno samej decyzji Burmistrza Byczyny z dnia 23.08.2016 r. nr [...] stwierdzającej nadpłatę w podatku od nieruchomości za 2010 r. w kwocie 61 774 zł jak i postanowienia z dnia 19.09.2016 r. nr [...] o odmowie jej uzupełnienia.

Pełnomocnik skarżącej uważa, iż doręczenie tych rozstrzygnięć prawidłowo umocowanemu pełnomocnikowi Spółki, wywołało określone prawem skutki prawne.

Z kolei Kolegium stanęło na stanowisku, iż z uwagi na brak stosownego umocowania pełnomocnika w ramach obecnie prowadzonego z urzędu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty, będącego postępowaniem odrębnym w stosunku do wcześniej prowadzonego postępowania w przedmiocie określenia podatku od nieruchomości za ten sam rok podatkowy, w ramach którego faktycznie sporne pełnomocnictwo zostało skutecznie złożone, jako prawidłowe i wywołujące przewidziane prawem skutki prawne, należało uznać wyłącznie doręczenia dokonywane bezpośrednio do samej Spółki.

Dlatego też, z uwagi na to stanowisko Kolegium uznało, że skoro postanowienie Burmistrza Byczyny z dnia 19.09.2016 r., odmawiające uzupełnienia własnej decyzji z 23.08.2016 r., zostało doręczone A S.A. w dniu 26.09.2016 r., to od tej też daty należy liczyć termin do wniesienia odwołania od samej decyzji Burmistrza Byczyny z dnia 23.08.2016 r. A zatem jak dalej zauważył sam organ odwoławczy, termin do złożenia odwołania, w tej sytuacji, zgodnie z art. 223 § 2 pkt 1 O.p., upływał w dniu 10.10.2016 r. (poniedziałek).

Skoro zatem, samo Kolegium za datę upływu 14-dniowego terminu do wniesienia odwołania, przyjęło dzień 10.10.2016 r., to znajdujące się w przedstawionych Sądowi aktach administracyjnych sprawy (karta 1) odwołanie Spółki z dnia 3.10.2016 r. (data wpływu do organu I instancji 6.10.2016 r.) spełniało ten wymóg. Odwołanie to zostało również przekazane przez Burmistrza Byczyny, Kolegium pismem z dnia 18.10.2016 r. (data wpływu 24.10.2016r.), a zatem organ odwoławczy dysponował już nim w dacie wydania zaskarżonego obecnie postanowienia.

Tymczasem, nie tylko stwierdził on uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Byczyny z dnia 23.08.2016 r., ale wręcz końcowo w czynionych swoich rozważaniach stwierdził, że decyzja ta jest już ostateczna.

Opisana wyżej sytuacja, dwukrotnego składania odwołań przez tą samą stronę, w różnych datach (podobnie jak wcześniej wniosków o uzupełnienie decyzji organu I instancji), jest skutkiem wadliwego doręczania przez organ I instancji zarówno decyzji jak i postanowienia o odmowie jej uzupełnienia, zarówno na adres samej Spółki, jak i adres doradcy podatkowego A. L., uznawanego za jej pełnomocnika.

Trudno zatem, dziwić się, że w takiej sytuacji, skarżąca z ostrożności procesowej, składając przewidziane prawem środki prawne, czyniła to dwukrotnie, zachowując ustawowe terminy, liczone od dat każdego z tych doręczeń.

W tej sytuacji oczywistym jest, iż zaskarżone postanowienie stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania przez A S.A. z siedzibą w [...] na decyzję Burmistrza Byczyny, jako wydane z naruszeniem art. 228 § 1 pkt 1 O.p., musiało stosownie do art. 145 § 1 pkt 1lit "c" ppsa, zostać wyeliminowane z obrotu prawnego, poprzez jego uchylenie.

Równocześnie, Sąd mając na uwadze charakter stwierdzonego naruszenia prawa, nie znalazł w realiach niniejszej sprawy podstaw do zastosowania art. 206 ppsa, i na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ppsa., zasądził na rzecz strony skarżącej kwotę 597 zł obejmującą uiszczony wpis sądowy od skargi (100 zł), koszt opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa (17 zł) oraz koszty zastępstwa procesowego (480 zł) określone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.).