Uzasadnienie
Przedmiotem skargi Z. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu jest decyzja Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 8 grudnia 2008 r. Nr [...] w sprawie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności wspólnika spółki cywilnej za zobowiązania podatkowe oraz określenia zobowiązania w podatku akcyzowym za miesiące od czerwca do grudnia 2003 r. w łącznej kwocie 514.434 zł. W związku z tym skarżący na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zobowiązany był - zgodnie z postanowieniami § 2 ust. 3 pkt 12 i § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, 2193) – do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 5.645 zł. Na dalsze koszty jakie mogą mieć miejsce w przedmiotowej sprawie składają się opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku – stosownie do zapisów § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192) - w kwocie 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 2.823 zł (§ 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Skarżący na złożonym w dniu 23 marca 2009 r. urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270) - zwanej dalej ustawą, zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości.
Odnośnie swojej sytuacji rodzinnej, majątkowej i finansowej skarżący oświadczył, iż gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z matką, nie posiada żadnego majątku, zaś dochody uzyskiwane w tym gospodarstwie wynoszą 960 zł netto (dochody matki z tytułu emerytury). W załączeniu do wniosku skarżący przedłożył dodatkowo kserokopie zaświadczenia z Powiatowego Urzędu Pracy w Częstochowie z dnia 15 stycznia 2009 r. potwierdzający jego status jako osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku.
Wskutek wezwania skarżący złożył pismo, w którym oświadczył, że mieszka wyłącznie matką, dom nie stanowi ich własności, miesięczne koszty jego utrzymania wynoszą 90 zł (energia elektryczna - 25 zł, woda – 15 zł, zakup opału na zimę w kwocie 600 zł, co średnio miesięcznie stanowi kwotę 50 zł), uzyskuje w skali miesiąca dochody " z prac dorywczych" w wysokości 300 zł oraz że oboje nie posiadają kont bankowych. Jednocześnie do pisma skarżący załączył potwierdzenia zapłaty za wodę i energię elektryczną oraz odcinek przekazu pocztowego.
Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 ustawy wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył, co następuje:
Stosownie bowiem do art. 245 ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków.
Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków (art. 211 ustawy).Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna (art. 212 § 1 ustawy).
Zatem wniosek skarżącego dotyczący częściowego prawa pomocy należy rozpatrywać w kontekście przesłanki zawartej w art. 246 § 1, pkt.2 ustawy.
Zgodnie z tym przepisem przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Treść powołanego wyżej przepisu art. 246 § 1, pkt.2 ustawy wskazuje, iż prawo pomocy w tym zakresie stanowi instytucję wyjątkową i dlatego udzielenie tego prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach szczególnych. Do takich sytuacji zliczyć należy przypadek osób charakteryzujących się ubóstwem w takim stopniu, że zapłata kosztów sądowych w określonej wysokości mogłaby spowodować utratę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb egzystencji tych osób oraz ich rodzin. Oznacza to, że przy rozpatrywaniu wniosku o prawo pomocy winno się uwzględniać, z jednej strony wysokość obciążeń finansowych jakie strona jest zobowiązana ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony jej możliwości finansowe. Jak bowiem zostało stwierdzone w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r. (GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8),, udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe ".
Mając na względzie informacje zwarte, zarówno we wniosku o prawo pomocy, jak i w przekazanym piśmie należało stwierdzić, iż zapłata całości kosztów sądowych wymaganych zarówno na etapie skargi do WSA w Opolu jak i mogące mieć miejsce na kolejnych etapach postępowania sądowego w łącznej kwocie 8.568 zł wprawdzie przekracza możliwości finansowe gospodarstwa domowego, w którym skarżący pozostaje, nie mniej jednak nie można było uznać, że przy uwzględnieniu miesięcznych wydatków na utrzymanie domu wskazanych w powołanym piśmie oraz kosztów związanych z zakupem żywności nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych w kwocie 300 zł.
Z oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz z przedłożonego pisma wynika, że miesięczne dochody netto uzyskiwane w gospodarstwie domowym skarżącego wynoszą 1.260 zł (960 zł z tytułu emerytury pobieranej przez matkę wynoszą, 300 zł "z prac dorywczych" wykonywanych przez skarżącego). Oznacza to bowiem, iż przy uwzględnieniu kosztów utrzymania domu w wysokości 90 zł (wskazane przez skarżącego koszty 600 zł dotyczące zakupu opału na zimę obecnie nie obciążają dochodów jego gospodarstwa domowego, gdyż związane są ściśle z tą porą roku i obecnej chwili skarżący nie jest zmuszony do ich poniesienia; dlatego też dla tych wydatków przyjęto kwotę 50 zł jako kwotę mogącą w skali miesiąca obciążać wskazane dochody) w gospodarstwie domowym skarżącego znajdują się miesięcznie środki finansowe w wysokości 1.170 zł, z których w ocenie referendarza, skarżący jest w stanie, po poniesieniu innych wydatków niezbędnych dla utrzymania dwuosobowej rodziny, wygenerować środki pieniężne na zapłatę części kosztów sądowych w wysokości 300 zł.
Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 w/w ustawy, orzeczono jak w sentencji.