Uzasadnienie
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 17 stycznia 2008r. o sygn. I SA/Po 870/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę "A" SA w P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P., którą uchylono w całości decyzję organu I instancji i określono wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2001 rok w kwocie [...].
Wyrokiem z 4 listopada 2009r. o sygn. II FSK 925/08 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił w/w wyrok WSA w Poznaniu i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że spośród kilku zarzutów skargi kasacyjnej na uwzględnienie zasługuje tylko jeden, tj. zarzut naruszenia prawa materialnego – art.15 ust.1 zdanie pierwsze ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.
Za naruszające w/w przepis uznał Sąd niezaliczenie w poczet kosztów uzyskania przychodu wynagrodzenia wypłaconego na podstawie umowy o zarządzenie z dnia 31 października 2000r. zawartej pomiędzy Spółką a M. P.. Ten ostatni zarządzał Spółką w objętym decyzją roku podatkowym. Należało uznać, że wypłacone z tego tytułu wynagrodzenie stanowiło dla Spółki wydatek mający obiektywną cechę celowości, poniesiony z zamiarem uzyskania przychodu. Bliższe wyjaśnienie tej kwestii zamieszczono w uzasadnieniu wyroku wydanym w sprawie o sygn. akt II FSK 924/08 na skutek skargi kasacyjnej spółki dotyczącego określenia straty w kolejnym (2002) roku podatkowym. Wyrok ten został wydany tego samego dnia i w tym samym składzie orzekającym, a jego odpis z uzasadnieniem doręczono stronom.
W uzasadnieniu orzeczenia o sygn. II FSK 924/08 wskazano, że punktem wyjścia do analizy przedstawionego problemu jest sama treść art.15 ust.1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 15 lutego 1992r. o podatku dochodowym od osób prawnych, który stanowił, że kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art.16 ust.1. Przepis ten odnosi się do celowości poniesienia wydatku, nie wiąże go natomiast z kwestią ważności umowy, na podstawie której powstał. Wnioskować więc należy, że fakt zawarcia prawnie skutecznej umowy cywilnoprawnej nie ma wpływu na możliwość zaliczenia wydatku do kosztów uzyskania przychodów. Pogląd taki zawarto w wyroku z dnia 15 listopada 2004r. sygn. akt I SA/Wr 2408/02, wskazując, że: "W przypadku (...) gdy przepis podatkowy nie uzależnia możliwości zaliczenia wydatku do kosztów uzyskania przychodów od skutku wywołanego przez określoną czynność prawną, a poniesienie tego wydatku spełnia przewidziane w art.15 ust.1 ustawy z dnia 15 lutego 1992r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. z 2000r.
Nr 54, poz.654 ze zm.) kryteria zaliczenia go do kosztów uzyskania przychodów (przy braku przesłanek negatywnych wynikających z art.16 u.p.d.o.p.) – nie ma podstawy prawnej do niezaliczenia wydatku poniesionego w wyniku nieważnej na gruncie prawa cywilnego umowy, do kosztów uzyskania przychodów podatnika, Uwagi te należy również odpowiednio odnieść do przychodów podatnika uzyskanych w wyniku nieważnej czynności prawnej" (źródło Centralna Baza Orzeczeń i Informacji o Sprawach, www.cbois.nsa.gov.pl).
Jak wskazano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 stycznia 2003r. sygn. akt I SA/Łd 731/01, "Nawet w wyniku nieważnej umowy może dojść między stronami do zachowań polegających na spełnieniu świadczeń wzajemnych (...). Czynności te należy traktować jako jedynie czynności faktyczne. Jednakże w prawie podatkowym pojęcie kosztu podatkowego, tak samo jak i przychodu, powinno być związane nie tylko z czynnościami prawnymi, ale również z czynnościami faktycznymi." (publ. ONSA 2004 Nr 2 poz.56). Kwestię pojęcia "świadczenia" na gruncie prawa podatkowego omawiała szeroko uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2002 r. sygn. FPS 9/02, w której przyjęto, że pojęcie świadczenia obejmuje nie tylko świadczenie w pojęciu cywilistycznym, ale także inne zjawiska gospodarcze i zdarzenia prawne (publ. ONSA 2003 Nr 2 poz.47).
Wojewódzki Sąd Administracyjny, rozpoznając ponownie sprawę zważył, co następuje
Stosownie do przepisu art.190 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2002, Nr 153, poz.1270 z późn. zm.), sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Skarga jest zasadna.
Organy podatkowe naruszyły bowiem przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, poprzez nieprawidłową wykładnię przepisu art.15 ust.1 zdanie pierwsze ustawy z 15 lutego 1992r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. 2000, Nr 54, poz.654 z późn. zm.).
Według powyższego przepisu w brzmieniu obowiązującym w roku 2001, kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art.16 ust.1. Możliwość zaliczenia konkretnego wydatku do kategorii kosztów uzyskania przychodów uzależniona jest zatem od powiązania go z działalnością gospodarczą podatnika, który zalicza ten wydatek do kosztów istnienia bezpośredniego lub nawet tylko potencjalnego związku przyczynowego między wydatkiem a uzyskanym przychodem oraz właściwego udokumentowania, przy czym wszystkie te przesłanki muszą być spełnione łącznie. Z treści przepisu art.15 ust.1 ustawy nie wynika natomiast, ażeby możliwość ta związana była w jakikolwiek sposób z ważnością umowy cywilnoprawnej, na podstawie której powstał. Wbrew twierdzeniu organów podatkowych uznanie takiej umowy za sprzecznej z przepisami prawa (art.374 kodeksu handlowego w zw. z art.58 K.c.) nie wystarczy jeszcze do odmowy zaliczenia wydatków z niej wynikających do kosztów uzyskania przychodów.
Rozpoznając ponownie sprawę, organ odwoławczy obowiązany będzie ocenić, uwzględniając przedstawiona wykładnię przepisu art.15 ust.1 zdanie pierwsze w/w ustawy podatkowej, czy wydatki wynikające z umowy o zarządzanie spółką "A" przez M. P. mogą zostać zaliczone do kosztów uzyskania przychodów, a w szczególności, czy wydatki te pozostają w związku przyczynowym z prowadzoną działalnością i których poniesienie miało bądź mogło mieć wpływ na wysokość osiągniętego przychodu.
W tych okolicznościach Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku na podstawie art.145 §1 pkt 1 lit.a Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
O kosztach orzeczono na podstawie art.200 i 206 w/w ustawy, biorąc pod uwagę, że skarga Spółki została uwzględniona w części.
O wykonalności zaskarżonego aktu Sąd orzekł na podstawie art.152 w/w ustawy.
/-/ K.Nikodem /-/ K.Pawlicki /-/ M.Skwierzyńska
L.S.