Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z [...] stycznia 2018 r., sygn. akt I SA/Po [...], starszy referendarz sądowy na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7, art. 245 § 1, art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, dalej: "P.p.s.a.") zwolnił skarżącego od wpisu sądowego od skargi i odmówił zwolnienia od kosztów sądowych w pozostałym zakresie, w sprawie z jego skargi na wskazane w sentencji postanowienie.
W motywach rozstrzygnięcia podniósł, że z informacji przedstawionych przez skarżącego wynika, że pozostaje w trzyosobowym gospodarstwie domowym, które jest utrzymywane z miesięcznych dochodów wnioskodawcy i jego rodziców w wysokości [...] zł. W takiej sytuacji uznał, że skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznych kosztach swojego utrzymania. Aby zapewnić skarżącemu prawo do sądu za zasadny uznał więc wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi. Jednocześnie podkreślił, że wnioskodawca posiada dom o znacznej wartości, który może podlegać obciążeniu choćby w niewielkim zakresie, aby uzyskać dodatkowe środki na pokrycie kosztów prowadzonego postępowania sądowo-administracyjnego. Z tego względu oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w pozostałym zakresie.
W ustawowym terminie strona skarżąca złożyła sprzeciw od opisanego wyżej orzeczenia, wnosząc o jego zmianę i przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu sprzeciwu skarżący wskazał, że w jego ocenie wykazał w sposób dostateczny i przekonujący, że nie jest w stanie ponieść żadnych kosztów sądowych. Natomiast to, że skarżący posiada nieruchomość, nie może przesądzać, że z tytułu posiadanego majątku uzyska dodatkowe dochody, bowiem chodzi o sytuacje, które mogą lub nie zdarzyć się w przyszłości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Sprzeciw nie zasługiwał na uwzględnienie, tym samym postanowienie referendarza sądowego pozostaje w mocy.
Zgodnie z art. 260 § 1 P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zadaniem sądu jest merytoryczne rozpoznanie sprzeciwu, a więc ostateczne rozstrzygnięcie sporu z zakresu prawa pomocy objętego sprzeciwem.
W świetle art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. osobie fizycznej przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym miejscu, należy zauważyć, że instytucja prawa pomocy na którą to składa się także zwolnienie strony od kosztów sądowych jest wyjątkiem od zasady wynikającej z postanowień art. 199 P.p.s.a., gdzie mowa o tym, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.
Prawo pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Z przepisów regulujących prawo pomocy wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów sądowych spoczywa na stronie ubiegającej się o przyznanie tego prawa.
W opinii sądu skarżący w sposób wystarczający wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z rodzicami. Nie pozostaje w związku małżeńskim. Pobiera rentę w wysokości [...] zł oraz zasiłek pielęgnacyjny w wysokości [...] zł. Matka wnioskodawcy pozostaje na utrzymaniu męża. Ojciec skarżącego uzyskuje emeryturę w wysokości [...] zł. Zarówno skarżący jak i jego rodzice nie mają żadnego innego źródła dochodu i nie posiadają rachunków bankowych, lokat bankowych i kart kredytowych, ani nie posiadają udziałów w spółkach, nie pełnią też żadnych funkcji w spółkach.
Skarżący ani jego rodzice nie składają rocznych zeznań podatkowych, nie posiadają kredytów, a także żadnych pojazdów mechanicznych i nie użytkują żadnych pojazdów. Wnioskodawca posiada dom w budowie o powierzchni [...] m˛ (wartość szacunkowa ok. [...] zł). Rodzice skarżącego posiadają nieruchomość zabudowaną wraz ze skarżącym w K., ul. [...], w której zamieszkują wraz ze skarżącym. Zobowiązania i stałe wydatki skarżącego wynoszą: partycypowanie w kosztach utrzymania mieszkania – [...] zł, leczenie ok. [...] zł, wyżywienie – ok. [...] zł. Natomiast w ramach uzupełniania wniosku o przyznanie prawa pomocy w ramach opłat mieszkaniowych wyszczególniono: energię elektryczną – ok. [...] zł, gaz – [...] zł, wodę – ok. [...] zł, telefon – [...] zł, koszty wyżywienia ok. [...] zł, środki czystości – ok. [...] zł, koszty leczenia i zakupu lekarstw – łącznie ok. [...] zł (skarżący i jego ojciec).
Sąd rozpatrując wniosek obowiązany jest określić właściwą proporcję między interesem państwa w pobieraniu opłat za rozstrzygnięcie sprawy, a interesem strony w dochodzeniu swych praw przed sądem. Uznał więc, że zachodzą dostateczne podstawy dla zwolnienia skarżącego od koszów wpisu od skargi. Ewentualne, co do przyszłych kosztów sądowych, może zaistnieć taka sytuacja, że skarżący będzie posiadał środki na ich poniesienie, czy to w całości, czy chociażby w części. Gdyby natomiast nie miał takich środków będzie mógł ponownie zwrócić się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy.
Dlatego sąd podstawie art. 260 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.