Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia [...], sygn. akt [...] odrzucił skargę BM na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia.
Skarżący BM złożył sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że jest osobą ubogą, jedynym jego źródłem utrzymania jest emerytura otrzymywana z ZUS w wysokości [...]. Po opłaceniu czynszu za mieszkanie w wysokości [...], raty kredytu w A w wysokości [...], raty zobowiązania podatkowego w wysokości [...], pozostaje mu na utrzymanie i leki niewiele ponad [...] na miesiąc. Skarżący podał, że nie posiada żadnych oszczędności ani majątku i nie stać go na ponoszenie kosztów sądowych, jak i wynagrodzenia adwokata, który jest niezbędny do napisania skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wnioskodawca podał, że od [...] jest wdowcem i nie ma żadnego wsparcia.
Skarżący oświadczył, że nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z innymi osobami, nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Skarżący z tytułu emerytury otrzymuje [...] netto. Do pisma załączył kserokopie: decyzji ZUS z dnia [...] o waloryzacji emerytury, wyciągów z rachunku bankowego prowadzonego przez B za okres [...], decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...], Nr [...] o rozłożeniu na raty zapłaty zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za [...], harmonogramu spłat kredytu zaciągniętego w A w dniu [...] na okres [...] miesięcy w kwocie [...], rata w wysokości [...].
Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący w odpowiedzi z dnia [...] przedłożył kserokopie: rocznych obliczeń podatku przez organ rentowy za [...], Aneksu nr 1 zawartego w dniu [...] do umowy ugody z dnia [...] określającej warunki spłaty zadłużenia z tytułu pożyczki zawartej w dniu [...], wyciągu z rachunku bankowego, informacji o wysokości dochodu (straty) z pozarolniczej działalności gospodarczej w roku podatkowym [...], decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej, wyciągów z rachunku bankowego.
Skarżący wyjaśnił, że kredyt zaciągnął po śmierci żony i przeniesieniu się na ul. Ż [...], gdzie pomagał budować dom z zaangażowaniem środków finansowych KF. Skarżący oświadczył, że nie posiada żadnych udziałów w spółkach ani też w nich nie działa. Jedynym źródłem utrzymania wnioskodawcy jest emerytura z ZUS. Skarżący nie ma żadnych innych dochodów ani też oszczędności. Nie posiada również żadnego majątku. Wnioskodawca mieszka w wynajętym mieszkaniu, za które płaci [...] miesięcznie.
W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej jako "P.p.s.a.") zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 P.p.s.a.). Art. 246 § 1 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:
- 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;
- 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że z argumentacji skarżącego wynika, iż zasadnym jest zwolnienie go od kosztów sądowych oraz ustanowienie dla niego adwokata, gdyż wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wnioskodawca nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z innymi osobami. Skarżący utrzymuje się z emerytury. Po opłaceniu czynszu za najem mieszkania, raty pożyczki oraz raty w Urzędzie Skarbowym, na wyżywienie i lekarstwa pozostaje mu ok. [...]. Z oświadczeń skarżącego wynika zatem, że nie ma on środków pieniężnych na opłacenie kosztów sądowych i kosztów zastępstwa procesowego w niniejszej sprawie. Wnioskodawca nie posiada nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych oraz przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Skarżący nie ma zatem żadnego majątku, który mógłby stanowić źródło finansowania kosztów postępowania sądowego w niniejszej sprawie.
Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 2, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.