Uzasadnienie
W toku postępowania ze skargi [...] sp. z o.o. w [...] na wskazaną w sentencji decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu, skarżąca Spółka złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu wniosku Spółka podała, że posiada zablokowane rachunki bankowe i nie może prowadzić działalności gospodarczej. W uzasadnieniu wskazała, że nie posiada jakichkolwiek środków pozwalających jej na poniesienie kosztów postępowania. Prowadzone są przeciwko niej liczne postępowania egzekucyjne. Wszelkie środki, które Spółka posiadała na swoich rachunkach i które mogłyby posłużyć do opłacenia skargi zostały zajęte w toku postępowań egzekucyjnych, a tym samym spółka nie jest w stanie w chwili obecnej pokryć wpisu od skargi. Skarżąca oświadczyła, że wysokość kapitału zakładowego wynosi [...],- zł, wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok obrotowy [...]zł, zysk za ostatni rok obrotowy według bilansu [...] zł (wstępny rachunek wyników). Do wniosku załączyła wykaz kont bankowych na dzień [...] grudnia 2012 r., z którego wynika, że posiada trzynaście rachunków bankowych, w tym trzy w Banku [...], dwa w Banku [...], dwa w [...], pięć w [...], jeden w [...], wszystkie konta są zablokowane. Podała, że miała również konto w [...], które zostało zamknięte.
W piśmie z dnia [...] lutego 2013 r. oświadczyła, że nie prowadzi działalności gospodarczej i nie zatrudnia pracowników. W związku z tym, że nie prowadzi żadnej aktywności gospodarczej, koszt utrzymania jej biura wynosi [...],- zł netto na rok. Podała, że adres spółki jest adresem do odbioru korespondencji, zatem nie ponosi kosztów ogrzewania, wody, energii elektrycznej, telefonów. Skarżąca wyjaśniła, że raporty kasowe sporządzane są, jeśli wystąpi jakaś operacja. Spółka wykazała wprawdzie przychód w kwocie [...] jednak transakcja ta odbyła się z jej wierzycielem, a należność została potrącona z długiem; skarżącą nie otrzymała zatem gotówki, gdyż transakcja ta została przeprowadzona bezgotówkowo. Natomiast w przychodach finansowych kwota [...] zł stanowi różnice kursowe, zatem również nie ma to odzwierciedlenia w faktycznej gotówce.
Jako załączniki wnioskodawczyni spółka przedłożyła kserokopie następujących dokumentów: zestawienia stanów kont 2012, rachunku zysków i strat za okres od [...] stycznia 2011 r. do [...] grudnia 2011 r., zestawienia zmian w kapitale własnym za okres od [...] stycznia 2011 r. do [...] grudnia 2011 r., bilansu na dzień [...] grudnia 2011 r., rachunku zysków i strat (wstępny) za okres od [...] stycznia 2012 r. do [...] grudnia 2012 r., deklaracji VAT-7 za miesiące od lipca do grudnia 2012 r., wprowadzenia do sprawozdania finansowego za 2011 r., informacji dodatkowej za rok obrotowy 2011, sprawozdania zarządu za 2011r., raportów kasowych, zeznań o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych za rok podatkowy od [...] stycznia 2011 do [...] grudnia 2011, informacji o odliczeniach od dochodu i od podatku oraz o dochodach wolnych i zwolnionych od podatku za rok podatkowy od [...] stycznia 2011r. do [...] grudnia 2011r., bilansu (wstępnego) sporządzonego na dzień [...] grudnia 2012r., zestawienia obrotów - 2009, tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] listopada 2009r. wystawionego przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...], zawiadomień o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem wystawionych przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...] w dniu [...] grudnia 2009 r. i skierowanych do [...] Banku w [...], [...] w [...], [...] we [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – w skrócie: "P.p.s.a."), prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie prawnej, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Należy mieć na względzie fakt, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie. Odstępstwo od tej zasady ma na celu zagwarantowanie prawa do sądu podmiotom, których obiektywnie nie stać na poniesienie kosztów postępowania.
Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku podmiotów prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia.
Z treści art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. Należy w związku z tym zwrócić uwagę, iż zgodnie z tym przepisem podstawą do przyznania prawa pomocy jest wykazanie braku dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania. A zatem ustawodawca nie wprowadza wymogu braku jakiegokolwiek majątku, ale warunek braku środków, gdyż tylko za pomocą środków pieniężnych ponoszone są koszty postępowania. Co więcej, w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, iż osoba prawna obowiązana jest do wykazania nie tylko tego, że nie posiada niezbędnych środków, ale również tego, iż podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem (vide: postanowienie NSA z 1 kwietnia 2008 r., II OZ 266/08; postanowienie NSA z 4 kwietnia 2008 r., I GZ 62/08; postanowienie NSA z 11 kwietnia 2012 r., II GZ 123/12 – http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Należy zwrócić uwagę na możliwość pozyskania przez spółkę z o.o. środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat (art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych, Dz.U. z 2000 r., Nr 94, poz. 1037 ze zm.). Z uwagi na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, należy stwierdzić, że może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę (por. wyrok NSA z 12 stycznia 2012 r., II FZ 796/11; postanowienie z 11 kwietnia 2012 r., II GZ 12 /12 – http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W przedmiotowej sprawie Spółka podniosła w toku niniejszego postępowania, iż jakiekolwiek środki, które byłaby w stanie uzyskać ze sprzedaży majątku, podlegałyby egzekucji i nie mogłyby zostać przeznaczone na pokrycie kosztów wpisu od skargi. Jednocześnie wnioskodawczyni wskazała, że przychód osiągnięty przez nią w 2012 r. (w wysokości [...] zł) nie wpłynął fizycznie do Spółki z uwagi na potrącenie należności ze jej zobowiązaniami wobec jej wierzyciela – [...] sp. z o.o. W związku z tym godzi się zauważyć, że środki przekazane temu podmiotowi nie zostały jednak zajęte w trybie wspomnianych przez skarżącą postępowań egzekucyjnych.
W powyższej perspektywie należy również zwrócić uwagę na sytuację prawno-majątkową skarżącej, która faktycznie nie prowadzi żadnej działalności, lecz mimo tego w dalszym ciągu funkcjonuje w przestrzeni prawno-gospodarczej (z akt sprawy nie wynika, by kiedykolwiek zgłosiła wniosek o ogłoszenie upadłości), pozostając w powiązaniu kapitałowym z [...] sp. z o.o. – nota bene posiadającą siedzibę pod tym samym adresem (ul. [...], [...]). Okazuje się zatem, że obie wskazane spółki – skarżąca oraz [...] sp. z o.o. – dokonują wzajemnych przesunięć finansowych, mimo iż formalnie rzecz biorąc względem [...] sp. z o.o. prowadzone jest egzekucja, która uniemożliwia jej dokonywanie jakichkolwiek czynności w tym zakresie.
W konkluzji Sąd zważył, że wnioskodawczyni nie wykazała, by konieczność uiszczenia przez nią wpisu sądowego odbiegała od innych ciężarów finansowych, jakie w ostatnich okresach spółka była w stanie ponieść w związku z prowadzonymi względem niej postępowaniami. Jednocześnie skarżąca spółka nie wykazała, by podjęła niezbędne kroki w celu zdobycia funduszy na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem. Należy podkreślić, że ubieganie się przez stronę skarżącą o prawo pomocy nie może prowadzić do redystrybucji jej środków w kierunku wykonywania umów cywilnoprawnych bądź regulowania innych należności, kosztem opłat sądowych należnych względem Skarbu Państwa.
W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 2 pkt 2, art. 254 § 1 oraz art. 260 P.p.s.a. Sąd postanowił jak w sentencji niniejszego orzeczenia.