Uzasadnienie
ISA/Po 106/06
Wyrokiem z dnia 25 października 2005 r. o sygnaturze akt FSK 2405/04 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 27 maja 2004 r. o sygnaturze ISA/ Po 1203/02 w sprawie ze skargi E. i S. K. na decyzję Izby Skarbowej w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1997 rok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez sąd I instancji. W orzeczeniu wskazano, że uzasadnione było stwierdzenie strony skarżącej, iż błędne zawiadomienie o terminie rozprawy uniemożliwiło stronie skorzystanie z przysługującego jej uprawnienia do uczestnictwa w posiedzeniu sądu.
Pismem procesowym z dnia [...] 2006 r., wniesionym w imieniu skarżących przez ustanowionego w sprawie pełnomocnika, strona podtrzymała zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 22 ust. 1 w związku z art. 25 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych przez nieuznanie za koszt uzyskania przychodu naliczonej za okres od [...] do [...] 1997 r. amortyzacji budynku wykorzystywanego do działalności gospodarczej.
Ponadto podtrzymano zarzut dotyczący nieuznania odliczenia od dochodu poniesionych trwałych ciężarów w postaci rent umownych.
W samej zaś skardze z dnia [...] 2002 r. skarżący podnieśli również zarzut błędnej interpretacji przez organy podatkowe art. 26 "a" ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w związku z niewłaściwym zakwalifikowaniem budynku do odpowiedniej grupy rodzajowej środków trwałych. Organ odwoławczy ustosunkował się do zarzutów skargi w odpowiedzi na nią z dnia [...] 2002 r., a do w/w pisma procesowego w swoim piśmie z dnia [...] 2006 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 2005 r. został wydany na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 183 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Ten ostatni przepis stanowi, że Sąd rozpoznający sprawę w granicach skargi kasacyjnej bierze z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, która zachodzi m.in. w sytuacji, gdy strona została pozbawiona możności obrony swych praw.
W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznał ponownie merytorycznie skargę E. i S. K. na decyzję Izby Skarbowej z dnia [...] 2002 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 1997.
Skarga okazała się zasadna.
Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd stwierdza, że organy podatkowe zgodnie z treścią art. 122 Ordynacji podatkowej obowiązane są dokładnie wyjaśnić stan faktyczny sprawy celem prawidłowego jej rozstrzygnięcia na podstawie przepisów prawa materialnego.
- 1. Odpisy amortyzacyjne.
Sąd uznał, że wydane w sprawie decyzje niedokładnie określają stan faktyczny sprawy w zakresie wykorzystywania budynku parterowego (lub części budynku rozbudowanego) wykorzystywanego do prowadzenia działalności gospodarczej. Z ustaleń organów wynika, że podatnicy od 1994 r. używali budynek parterowy, po dokonaniu jego odbioru, do celów prowadzonej działalności gospodarczej (dowód: zawiadomienie Urzędu Rejonowego w K. z dnia [...] 1994 r. o oddaniu obiektu budowlanego do użytku - k. 109 akt administracyjnych).
O tym, że obiekt był wykorzystywany w działalności gospodarczej świadczy operat szacunkowy w sprawie określenia wartości rynkowej środka trwałego, sporządzony w [...] 1997 r. przez rzeczoznawcę. W części wstępnej jako zakres opracowania podano wycenę środka trwałego - sklep z artykułami budowlanymi znajdujący się na parterze budynku (k. 137).
Wobec powyższego należy uznać, że organy podatkowe nie ustosunkowały się do treści przepisu § 5 ust. 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 17 stycznia 1997 r. w sprawie amortyzacji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych (Dz. U. Nr 6, poz. 35 ze zm.), z którego wynika, że przedmiot amortyzacji może także stanowić część budynku jeżeli wykorzystywana jest do prowadzenia działalności gospodarczej.
W związku z tym, skoro budynek parterowy, a od 1997 r. część parterowa nadbudowanego budynku piętrowego, była kompletnie wyposażona i zdatna do prowadzenia działalności gospodarczej, i jak należy sądzić, działalność ta była w nim prowadzona, to brak podstaw do uznania, że nie podlega ona amortyzacji.
Wobec powyższego organ powinien ustalić, czy w 1997 r. budynek (jego część) był wykorzystany dla celów działalności gospodarczej, a następnie rozważyć zasadność uznania odpisów amortyzacyjnych za koszt uzyskania przychodów.
- 2. Umowy renty.
Odnośnie umów renty i ich wpływu na opodatkowanie skarżących podatkiem dochodowym stwierdzić należy, że w świetle przepisu art.
26. ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji wydaje się być nieuzasadnione. Podkreślić należy, że przepisy w/w ustawy nie definiują pojęcia renty. Jest więc ona ciężarem trwałym, lecz brak podstaw by przyjąć, że nie może być ona świadczeniem okresowym i to ustanowionym na rzecz rodziców czy rodzeństwa (porów. wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2001 r., sygn. akt I SA/Gd 160/00, 27 września 2000 r. sygn. akt SA/Sz 1509/99, III SA 1404/00).
W przypadku renty nie ma natomiast żadnych ustawowych warunków ustanowienia tego świadczenia. Organ podatkowy winien bowiem ustalić, czy zawarte umowy renty były zasadne i czy zostały wykonane, a także czy w świetle uzyskiwanych przez podatników dochodów były realne. Zdaniem Sądu Izba Skarbowa dążąc do prawidłowego wyjaśnienia wszelkich istotnych okoliczności sprawy winna przesłuchać osoby, na rzecz których ustanowiono renty. Każdą sprawę, w której ustanowiono rentę należy traktować indywidualnie, odnosząc się jedynie do przepisów kodeksu cywilnego, które nie zawierają, żadnych ograniczeń czasowych dla umów renty. W świetle art. 903 kc świadczenia z tego tytułu winny być okresowe.
W świetle powyższego schematyczne i nie poparte ustaleniami faktycznymi stanowisko Izby Skarbowej jest nieprawidłowe.
- 3. Ulga inwestycyjna.
Powyższego zarzutu skargi Sąd nie podziela, uznając jednocześnie za prawidłowe ustalenie organów odnośnie zakwalifikowania wydatków skarżących poniesionych na budowę budynku.
Zgodnie z art. 26 a ust. 3 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w brzmieniu obowiązującym w 1997 r. - odliczeniu od podstawy opodatkowania podległy faktycznie poniesione wydatki na zakup, budowę i rozbudowę będących własnością podatnika budynków zaliczonych, zgodnie z Klasyfikacją rodzajową środków trwałych Głównego Urzędu Statystycznego, do grupy 1, podgrupa 10-13.
Według skarżących istniały podstawy do zakwalifikowania przedmiotowego budynku do grupy 1, podgrupa 12, rodzaj 121- budynki średnich i małych domów towarowych oraz sklepów i punktów usługowych (por. " Klasyfikacja rodzajowa środków trwałych" GUS Warszawa 1991 r., str. 27).
Nie sposób podzielić tego poglądu z poniższym powodów:
- - zgodnie z treścią § 1 aktu notarialnego z dnia 20 maja 1993 r. skarżący nabyli grunt przeznaczony pod budowę domu mieszkalnego, zaś częścią składową zakupionej działki był stan surowy zamknięty budynku mieszkalnego z zakładem usługowym. Tak więc akt notarialny przesądzał o przeznaczeniu obiektu.
- - według Klasyfikacji rodzajowej środków trwałych o zaliczeniu budynku do właściwej podgrupy i rodzaju decyduje jego przeznaczenie oraz związana z tym konstrukcja i wyposażenie, a nie sposób użytkowania, który w praktyce bywa czasem niezgodny z przeznaczeniem (por. " Klasyfikacja..." - str. 23).
- - do reguł wykładni prawa podatkowego należy ścisła interpretacja wszelkich odstępstw od zasady powszechności opodatkowania. Skoro więc zakupiony budynek nie był w całości przeznaczony na obiekt o charakterze domu towarowego, sklepu, punktu usługowego, to nie można było w tym przypadku zastosować ulgi której domagali się skarżący.
W tych okolicznościach Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200, a o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji - na podstawie art. 152 w/w ustawy.
/-/K. Pawlicki /-/ J. Ruszyński /-/ M. Skwierzyńska
M.R.