Uzasadnienie
Skarżąca BJ, reprezentowana przez adwokata, pismem z dnia [...] wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na wskazaną w sentencji decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Równocześnie złożyła sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała (uzasadnienie w skardze), że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie jak i swojej rodziny, ponadto w chwili obecnej nie dysponuje środkami na rachunku bankowym. Skarżąca oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z matką. Wnioskodawczyni posiada we współwłasności nieruchomość rolną o pow. [...] oraz [...] udziałów w A, wartość nominalna [...] udziału [...]. Skarżąca nie posiada domu, mieszkania, innych nieruchomości, przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Skarżąca podała, że z tytułu wynagrodzenia za pracę dochód jej wynosi [...], przy czym wynagrodzenie nie zawsze jest regulowane terminowo, matka z tytułu emerytury [...] brutto.
Na wezwanie z dnia [...] skarżąca w odpowiedzi z dnia [...] oświadczyła, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką, która jest emerytką i ma [...] lata, otrzymuje ona emeryturę w wysokości [...] brutto. Skarżąca i jej matka ponoszą następujące koszty: [...]. Skarżąca podała, że posiada [...] udziałów w A Sp. z o.o. o nominalnej wartości [...] oraz pełni funkcję V-ce Prezesa Zarządu w.w Spółki. Skarżąca wyjaśniła, że z powyższych tytułów nie uzyskuje dochodów, ponieważ Spółka jest w trudnej sytuacji finansowej, wynagrodzenie jest naliczane w wysokości minimalnego wynagrodzenia, lecz nie jest wypłacane. Skarżąca i jej matka nie posiadają pojazdów mechanicznych podlegających obowiązkowi rejestracji. Właścicielami domu, w którym mieszka są jej synowie. Wnioskodawczyni jest współwłaścicielem nieruchomości rolnej o pow. [...], współwłasność z byłym mężem. Skarżąca oświadczyła, że ona i jej matka nie uzyskują żadnych dodatkowych dochodów.
Skarżąca podała, że jest osobą rozwiedzioną. Do pisma załączyła kserokopie: zeznań rocznych podatkowych za [...], listy nierozliczonych płatności z tytułu wynagrodzenia za pracę, historii rachunku bankowego prowadzonego przez B za okres [...] oraz informacji o zajęciu rachunku przez organ egzekucyjny, decyzji Burmistrza z dnia [...] w sprawie wymiaru podatku rolnego za [...].
W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 P.p.s.a.). Art. 246 § 1 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:
- 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;
- 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że ze złożonych przez skarżącą oświadczeń wynika, iż zasadnym jest zwolnienie jej od kosztów sądowych, gdyż wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z [...]-letnią matką, nie pozostaje w związku małżeńskim, jest osobą rozwiedzioną. Wnioskodawczyni posiada [...] udziałów w Spółce z o.o., pełni również funkcję członka zarządu, jednakże z tego tytułu nie uzyskuje żadnych dochodów, gdyż sytuacja finansowa Spółki jest trudna. Wynagrodzenie jest naliczane w wysokości minimalnego wynagrodzenia, lecz nie jest wypłacane. Matka skarżącej otrzymuje emeryturę, która w całości przeznaczona jest na jej i skarżącej utrzymanie. Skarżąca we współwłasności z byłym mężem posiada nieruchomość rolną o pow. [...], nie posiada innych nieruchomości oraz wartościowych przedmiotów. Wnioskodawczyni nie ma zatem środków na uiszczenie kosztów sądowych. Nie posiada również majątku, który mógłby stanowić źródło finansowania tych kosztów.
W tych okolicznościach na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.