Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 18 grudnia 2023 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia R. Ł., utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z 11 sierpnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej.
Zaskarżone postanowienie DIAS zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] prowadzi postępowanie zabezpieczające wobec R. Ł. na podstawie zarządzeń zabezpieczeń obejmujące należności z tytułu podatku od towarów i usług za listopad 2018 plus odsetki, za sierpień 2019 r. plus odsetki i za październik 2019 r. plus odsetki. W celu zabezpieczenia należności organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny poprzez zajęcie zabezpieczające inną wierzytelność pieniężną zawiadomieniem z 3 sierpnia 2022 r. Dłużnik zajętej wierzytelności Burmistrz Miasta [...] pismem z 10 sierpnia 2022 r. poinformował organ egzekucyjny, że po przedłożeniu faktur przez zobowiązanego zostanie przekazana egzekwowana należność.
Pismem z 16 sierpnia 2022 r. R. Ł. złożył zarzut w sprawie prowadzonego postępowania zabezpieczającego, zarzucając naruszenie art. 33 § 2 pkt 2 lit a u.p.e.a., w związku z art. 154 § 1 pkt 3 i 5 i 157 § 1 u.p.e.a., wskazując, że wydane zarządzenia zabezpieczenia nie spełniają przesłanek z art. 156 § 1 u.p.e.a. Zdaniem R. Ł. do dokonania zabezpieczenia konieczne jest wskazanie w zarządzeniu zabezpieczenia okoliczności uzasadniającej przypuszczenie o ewentualnym utrudnieniu lub udaremnieniu przyszłej egzekucji.
Postanowieniem z 11 sierpnia 2023 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] oddalił zarzut określenia obowiązku niezgodnie z treścią wynikającego z orzeczenia, określony w art. 33 § 2 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 17czerwca1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r. poz. 479zpóźn.zm.; w skrócie: "u.p.e.a.").
Z uwagi na wyjątkowość postępowania zabezpieczającego, zgodnie z wnioskiem skarżącego z 16 sierpnia 2022r., uzupełnionym pismami z 19 września 2022 r. i z 7 lipca 2023 r., organ I instancji dokonał analizy postępowania wszczętego zarządzeniami zabezpieczenia z 1 sierpnia 2022 r. o numerach [...], [...] i [...] w celu ochrony praw strony. Analiza przedmiotowego postępowania zabezpieczającego nie wykazała okoliczności obligujących organ egzekucyjny do zastosowania art. 59 § 1 u.p.e.a. i umorzenia tego postępowania.
Skarżący wniósł zażalenie na ww. postanowienie. W zażaleniu podniósł, że:
- - organ nie wykazał, że zaistniały przesłanki, które wskazywałyby na fakt konieczności dokonania zabezpieczenia na należącym do skarżącego majątku,
- - nie zaistniała przesłanka braku płynności finansowej,
- - nie zachodzi przesłanka, że jako podatnik nie wykona on ciążącego na nim obowiązku zapłaty zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za listopad 2018 r. sierpień 2019 r. i październik 2019 r.
Wskazał, że ustanowienie zabezpieczenia na jego majątku jest całkowicie bezpodstawne, dlatego postanowienie organu I instancji powinno zostać w całości uchylone.
Utrzymując w mocy postanowienie organu I instancji z 11 sierpnia 2023 r. – przywołanym na wstępie postanowieniem z 18 grudnia 2023 r. - DIAS w uzasadnieniu stwierdził, że z ustalonego w sprawie stanu faktycznego wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] decyzją z 28 czerwca 2022 r. nr [...] określił skarżącemu za miesiące: listopad 2018 r., sierpień 2019 r. i październik 2019 r. przybliżone kwoty podatku od towarów i usług do zapłaty w łącznej kwocie należności głównej [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę obliczonymi na dzień wydania decyzji, tj. 28 czerwca 2022r. w wysokości [...] zł oraz zabezpieczył na majątku skarżącego przybliżone kwoty zobowiązań podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę za ww. okresy.
Od tej decyzji skarżący odwołał się do DIAS. Organ II instancji decyzją z 7 lutego 2023 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Naczelnika z 28 czerwca 2022 r.
W oparciu o wydane 28 czerwca 2022 r. orzeczenie, Naczelnik 1 sierpnia 2022 r. na podstawie art. 155a u.p.e.a. wystawił zarządzenia zabezpieczenia nr:
- - [...] dotyczące należności powstałej od 01.11.2018 r. do 30.11.2018 r. w wysokości [...] zł i odsetek w wysokości [...] zł;
- - [...] dotyczące należności powstałej od 01.08.2019 r. do 31.08.2019 r. w wysokości [...] zł i odsetek w wysokości [...] zł;
- - [...] dotyczące należności powstałej od 01.10.2019 r. do 31.10.2019 r. w wysokości [...] zł i odsetek w wysokości [...] zł.
W piśmie z 16 sierpnia 2022 r. działaniom Naczelnika skarżący zarzucił naruszenie art. 33 § 1 u.p.e.a., art. 154 § 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 3 i 5 oraz art. 157 § 1 u.p.e.a. poprzez dokonanie zabezpieczenia należności pieniężnych w sytuacji, gdy zarządzenia zabezpieczenia nie spełniały przesłanek z art. 156 § 1. W doprecyzowaniu z 19 września 2022 r. dokonanym w związku z wezwaniem Naczelnika z 30 sierpnia 2022 r. skarżący wskazał na art. 33 § 2 pkt 2 lit a u.p.e.a., czyli zarzut określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia. Ponownie skarżący podkreślił, że w jego ocenie zarządzenia zabezpieczenia nie spełniają wymogów określonych w art. 156 § 1 pkt 3 i 5. Zdaniem skarżącego okoliczności wymienione w zarządzeniach zabezpieczenia nie korespondują z okolicznościami, które organ przyjął jako podstawę wydania decyzji o zabezpieczeniu z 28 czerwca 2022 r., a ponadto organ w żaden sposób nie wykazał, że zaistniały przesłanki, które wskazywałyby na fakt konieczności dokonania zabezpieczenia na należącym do podatnika majątku. Skarżący podważał zatem istnienie i aktualność przesłanek stanowiących podstawę wydania decyzji o zabezpieczeniu, co także nie mieści się w katalogu zarzutów z art. 33 § 2 u.p.e.a.
W ocenie DIAS na etapie postępowania zabezpieczającego, będącego postępowaniem pomocniczym do postępowania egzekucyjnego, nie podlegają rozpatrzeniu zarzuty dotyczące sposobu powstania i wymagalności obowiązku. Postępowanie to jest postępowaniem odrębnym od postępowania zabezpieczającego i ma na celu jedynie wykonanie woli wierzyciela w postaci zabezpieczenia realizacji obowiązku w przyszłości, wyrażonej w dokumencie urzędowym, jakim jest zarządzenie zabezpieczenia. Stąd argumenty skarżącego odnoszące się do braku uzasadnienia utraty płynności finansowej czy występowania możliwości unikania wykonywania obowiązków mają ograniczoną skuteczność. W szczególności organ II instancji podkreślił, że organ zabezpieczający bada jedynie formalną poprawność zarządzenia zabezpieczenia, nie podlegają rozpatrzeniu zarzuty dotyczące braku uzasadnienia przesłanek, o których stanowi art. 33 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383).
W skardze do W. S. A. w Poznaniu na postanowienie DIAS R. Ł. zarzucił obrazę prawa materialnego i procesowego, podtrzymując dotychczas wyrażone zarzuty.
Wniósł wobec powyższego o uchylenie w całości postanowienia DIAS z 18 grudnia 2023 r. oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z 11 sierpnia 2023 r., a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe argumenty.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.
Korzystając z uprawnienia, które przyznaje sądowi administracyjnemu art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.; w skrócie: "p.p.s.a."), dopuszczający możliwość rozpoznania w postępowaniu uproszczonym skargi, której przedmiotem jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, Sąd procedował w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonego postanowienia DIAS, Sąd nie dopatrzył się przy jego wydaniu naruszeń prawa, które w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. skutkowałyby koniecznością uchylenia albo stwierdzenia nieważności tego aktu, względnie stwierdzenia jego wydania z naruszeniem prawa.
Istota niniejszej sprawy koncentruje się wyłącznie na kwestii istnienia podstaw do uwzględnienia zgłoszonego zarzutu dotyczących postępowania zabezpieczającego.
Stosownie do art. 33 § 2 pkt 2 lit. a u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4.
Sąd wyjaśnia, że w przypadku zarzutu określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia bada się jedynie, czy nie doszło do zniekształcenia w sferze przedmiotu postępowania egzekucyjnego, ujawnionego w zarządzeniu zabezpieczenia w porównaniu do obowiązku wynikającego z orzeczenia.
W ocenie Sądu, prawidłowe jest stanowisko DIAS w zakresie tego zarzutu.
Z akt sprawy wynika, że podstawą do wystawienia zarządzeń zabezpieczenia, a następnie zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia zabezpieczającego inną wierzytelność pieniężną była decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z 28 czerwca 2022 r. nr [...] zabezpieczająca na majątku skarżącego przybliżone kwoty zobowiązań w podatku od towarów i usług za wskazane okresy wraz z odsetkami za zwłokę za ww. okresy.
Na jej podstawie Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] 1 sierpnia 2022 r. na podstawie art. 155a u.p.e.a. wystawił zarządzenia zabezpieczenia nr: [...] dotyczące należności powstałej od 1.11.2018 r. do 30.11.2018 r. w wysokości [...] zł iodsetek w wysokości [...] zł; [...] dotyczące należności powstałej od 01.08.2019 r. do 31.08.2019 r. w wysokości [...] zł i odsetek w wysokości [...] zł; [...] dotyczące należności powstałej od 01.10.2019 r. do 31.10.2019 r. w wysokości [...] zł i odsetek w wysokości [...] zł.
Z punktu widzenia wymagań zarządzeń zabezpieczających powołanie tej decyzji przesądza o poprawności określenia egzekwowanego obowiązku, ponieważ to decyzja wydana na podstawie art. 33 O.p. stanowiła podstawę do dokonania zabezpieczenia.
Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie nie doszło do zniekształcenia w zakresie przedmiotu postępowania egzekucyjnego, ujawnionego w zarządzeniach zabezpieczenia w porównaniu z obowiązkiem wynikającym z decyzji o zabezpieczeniu.. Zarządzenia zabezpieczenia zarówno pod względem rodzaju egzekwowanego obowiązku, jak i innych jego parametrów są zgodne z ww. decyzją Naczelnika.
Zarzut określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, w ocenie Sądu jest bezzasadny. Sytuacja taka w przedmiotowej sprawie nie miała miejsca, ponieważ w poszczególnych zarządzeniach zabezpieczenia wskazano należności w zakresie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy wynikające z decyzji o zabezpieczeniu.
Kwestia, czy w sprawie zaistniała uzasadniona obawa, że zobowiązanie nie zostanie wykonane, nie może być podstawą zarzutu opartego na art. 33 u.p.e.a. Wyliczenie możliwych do podniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym i tym samym zabezpieczającym zostały enumeratywnie wymienione w art. 33 § 2 u.p.e.a.. Przesłanki do wydania decyzji o zabezpieczeniu były zaś analizowana w decyzji określającej przybliżoną kwotę zobowiązań podatku od towarów i usług za wskazane okresy wraz z odsetkami i zabezpieczenia na majątku skarżącego przybliżonej kwoty zobowiązań. Decyzja ta była podstawą do wydania zarządzeń zabezpieczenia.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.