Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...] sygn [...] oddalił skargę A. K.na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]., Nr [...] W dniu 21 grudnia 2007r. A. K. złożył sporządzony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Pismem z dnia 28 grudnia 2007r. na podstawie art. 255 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wezwano skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania poprzez złożenie dokumentów i podanie dodatkowych informacji. Skarżący mimo wyznaczonego terminu nie uzupełnił wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Wobec tego referendarz sądowy działając na podstawie art. 257 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 6 cyt. wyżej ustawy pozostawił wniosek A.K. bez rozpoznania. W dniu 12 grudnia 2007r. strona złożyła sprzeciw na zarządzenie referendarza z dnia 22 stycznia 2008r.
Wobec wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zakwestionowane postanowienie utraciło moc na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), a sprawa podlega rozpoznaniu przez Sąd.
Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje
Wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 cyt. ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 ustawy). Art. 246 § 1 wyżej powołanej ustawy stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:
- 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;
- 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywoływania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny.
Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa (por. post. SN z dnia 24 września 1984r., sygn. akt II CZ 104/84).
Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że z przepisów regulujących instytucję prawa pomocy wynika jednoznacznie, iż ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy, a z oświadczeń skarżącego, które zostały złożone w niniejszej sprawie, to nie wynika.
A. K. wprawdzie nie posiada żadnego majątku nieruchomego i oszczędności, ale pracuje i uzyskuje z tego tytułu dochód miesięczny brutto w wysokości 2.800 zł., również jego żona osiąga dochód z tytułu wykonywanej pracy w wysokości 3. 000 zł. Nadto skarżący posiada samochód marki ROVER rocznik 2000. Strona nie podała jaką kwotę przeznacza na miesięczne utrzymanie. Stwierdzenie, że "sam opłacam wszystkie rachunki i spłacam kredyt" bez dodatkowych wyjaśnień, czy przedłożenia jakichkolwiek dowodów pozwalających na określenie wysokości ponoszonych wydatków jest niewystarczające aby można było zwolnić skarżącego od kosztów sądowych.
Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, nawet gdyby miało to nastąpić z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny. Pogląd ten zaakceptowany został w doktrynie (Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Jan Paweł Tarno Lexis Nexis 2006) i orzecznictwie sądowym (post. WSA w Warszawie z 15.06.2004r., I SA 2185/03 niepubl., czy też post. NSA z 14 czerwca 2004r., OZ 155/04 niepubl.). NSA podkreślił, że obowiązek partycypacji w kosztach postępowania dotyczy w szczególności osoby fizycznej, która posiada stały miesięczny dochód przewyższający minimalne wynagrodzenie za pracę.
Wobec powyższego na podstawie art. 245 i art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 z cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowiono jak w sentencji.
/-/J.Małecki