Uzasadnienie
Skarżący, reprezentowany przez radcę prawnego, pismem z dnia [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę od decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do września 2008r.
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia [...] wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie [...].
Skarżący złożył sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, co wynika z treści uzasadnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy [por. karta nr [...] akt sądowych]. W uzasadnieniu wniosku podał, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej i majątkowej. Wnioskodawca oświadczył, że nie prowadzi firmy, gdyż na jego wniosek została wykreślona z ewidencji działalności gospodarczej w dniu [...]. Skarżący podał, że w dniu [...] zawarł z żoną umowę o rozdzielności majątkowej małżeńskiej, ponadto od [...] lat pozostaje z żoną w separacji faktycznej, gdyż wyprowadził się od niej i aktualnie mieszka u brata pozostając na jego utrzymaniu.
Skarżący w dalszej części uzasadnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy podał, że z uwagi na sytuację finansową w jakiej się znalazł, nie uczestniczy w kosztach utrzymania domu brata, jednak zobowiązał się wobec brata, że ponoszone przez niego w chwili obecnej koszty utrzymania na poziomie zaspokojenia najpotrzebniejszych i najbardziej podstawowych potrzeb pokryje po uzyskaniu pracy i stabilności finansowej. Skarżący oświadczył, że ma [...] małoletnich dzieci, które po rozstaniu z żoną pozostały przy matce. Wnioskodawca wyjaśnił, że nie uczestniczy w kosztach ich utrzymania.
Skarżący podał, że okazjonalnie w utrzymaniu pomaga mu matka, jednak i ona utrzymuje się z emerytury i wobec tego nie posiada środków finansowych, które mogłaby jemu pożyczyć na uiszczenie kosztów sądowych. Skarżący wyjaśnił, że z uwagi na okoliczność, iż nie ma pracy, nie ma też zdolności kredytowej. Podał, że z uwagi na brak pracy od dłuższego już czasu nie miał możliwości odłożenia jakichkolwiek oszczędności. Skarżący wyjaśnił również, że wykazany przez niego w zeznaniu podatkowym za [...] przychód w wysokości [...] to przychód jego dzieci, t.j. czynsz dzierżawny wpłacany comiesięcznie przez spółkę, która dzierżawi nieruchomości należące do dzieci, nie jest to zatem jego przychód.
Skarżący podał, że w [...] uzyskał dochód jedynie z tytułu prac dorywczych. Oświadczył, że nie posiada żadnych udziałów w spółkach prawa handlowego, nie korzysta też z pomocy opieki społecznej. Wnioskodawca nie posiada samochodu. Żona i dzieci skarżącego mieszkają w domu stanowiącym do niedawna własność jego teściów, a aktualnie własność jego dzieci. W.w nieruchomość nigdy nie była natomiast własnością skarżącego i jego żony. Skarżący podał, że na jego miesięczne koszty utrzymania w wysokości ok. [...] składają się koszty wyżywienia i najpotrzebniejszych środków czystości. Wnioskodawca wyjaśnił, że koszty jego wyżywienia ponoszą brat i mama.
Skarżący wskazał, że nie otrzymuje środków pieniężnych od brata i matki, brat i matka zapewniają mu wyżywienie, ubranie, środki czystości. Z uwagi na fakt, że mieszka z nimi korzystając z wszystkiego co im służy do codziennego życia, nie jest w stanie wskazać jaką wartość pieniężną ma w.w pomoc. W zamian za tę pomoc skarżący pomaga bratu i mamie w prowadzeniu gospodarstwa rolnego położonego pod adresem, pod którym mieszka od czasu rozstania z żoną. Wnioskodawca podał, że koszty utrzymania żony i dzieci wynoszą ok. [...]. Podał również, że brat utrzymuje się z gospodarstwa rolnego. Wnioskodawca nie wie w jakiej wysokości brat uzyskuje dochody i w jakiej wysokości ponosi koszty utrzymania.
Skarżący oświadczył, że nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z innymi osobami, nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Podał, również, że nie prowadzi gospodarstwa domowego, na zasadzie grzeczności pomaga i utrzymuje go czasowo brat. Skarżący oświadczył, że dochód jego wynosi [...] zł. Do wniosku załączył kserokopię zeznań o wysokości uzyskanego przychodu, wysokości dokonanych odliczeń i należnego ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych za [...], aktu notarialnego z dnia [...] o ustanowieniu rozdzielności majątkowej małżeńskiej, zaświadczenia Powiatowego Urzędu Pracy z dnia [...] o zarejestrowaniu skarżącego jako osoba bezrobotna, bez prawa do zasiłku, umowy darowizny nieruchomości sporządzonej w formie aktu notarialnego w dniu [...], postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...], sygn. akt [...] o ustanowienie kuratora dla małoletnich dzieci i zezwolenia na dokonanie czynności, decyzji z dnia [...] o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej, umowy dzierżawy z dnia [...].
Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący w odpowiedzi z dnia [...] podał, że brat mieszka z żoną i z [...]-miesięcznym synem. Brat prowadzi gospodarstwo rolne, jest komandytariuszem w spółce A, zaś małżonka brata prowadzi małą gastronomię w R. Wnioskodawca nie wie jakie dochody osiąga brat z prowadzenia gospodarstwa rolnego. Brat skarżącego nie uzyskuje dochodów z tytułu uczestnictwa w spółce komandytowej, gdyż cały zysk był przeznaczany na rozwój firmy. Brat i jego żona odmawiają skarżącemu przekazania historii rachunków bankowych i informacji o osiąganych dochodach.
Skarżący podał, że brat i jego rodzina udzielają jemu głównie wsparcia rzeczowego, pozwalają mieszkać w ich domu, żywią go. Matka skarżącego otrzymuje emeryturę w wysokości [...], nie mieszka z wnioskodawcą, zajmuje z konkubentem osobne mieszkanie. Skarżący oświadczył, że pozostaje z żoną w separacji faktycznej, małżonka mieszka z rodzicami i dziećmi. Małżonka utrzymuje się z uczestnictwa w A, w której jest komplementariuszem z [...] udziałem w zyskach. Wnioskodawca podał, że nie ma dostępu do zeznań matki, brata i żony, gdyż nie chcą mu udostępnić w.w dokumentów. Wnioskodawca nie posiada rachunku bankowego, nie ma też możliwości uzyskania wyciągów z rachunków matki, brata i żony.
Skarżący podał, że koszty jego utrzymania wynoszą ok. [...]. Wnioskodawca nie wie w jakiej wysokości brat ponosi koszty swojego utrzymania, żona natomiast ponosi koszty utrzymania w wysokości [...]. Skarżący oświadczył, że nie posiada samochodu, żadnych rzeczy wartościowych, samochody użytkowane przez brata i żonę wnioskodawcy należą do A. Skarżący i jego żona nie posiadają nieruchomości. Brat wnioskodawcy posiada gospodarstwo rolne. Skarżący wyjaśnił, że miesięczna pomoc od matki i brata to głównie pomoc rzeczowa (jedzenie, utrzymanie i drobne kwoty). Wnioskodawca wyjaśnił, że czasami uzyskuje dochody z prac dorywczych. Żona i brat uzyskują dochody ze spółki komandytowej (w [...] w wysokości ok. [...] miesięcznie).
Skarżący podał, że między nim i jego żoną nie miał miejsca podział majątku, gdyż nie posiadali żadnego majątku. Wnioskodawca i jego żona są w separacji faktycznej. Skarżący podał, że jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy od [...], obecnie w PUP nie ma dla niego ofert pracy.
Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej jako P.p.s.a.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 cyt. ustawy stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 P.p.s.a). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:
- 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;
- 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów postępowania. W orzecznictwie przyjmuje się, że instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym (por. postanowienie NSA z I OZ 468/11 z 06.07.2011r., I OZ 466/11 z 06.07.2011r., II OZ 504/11 z 28.06.2011r. publ. na str. internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że z argumentacji skarżącego wynika, iż zasadnym jest zwolnienie go od kosztów sądowych, gdyż wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący od [...] nie prowadzi działalności gospodarczej, od [...] jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotny, bez prawa do zasiłku. W Urzędzie Pracy aktualnie nie ma dla niego ofert pracy. Skarżący podał, że pozostaje w związku małżeńskim, od [...] między małżonkami istnieje rozdzielność majątkowa małżeńska, małżonkowie od [...] lat nie mieszkają razem, pozostają w separacji faktycznej. Małżonka i dzieci mieszkają w domu, który był własnością jej rodziców, a który obecnie należy do dzieci. Wnioskodawca i jego żona nigdy nie byli właścicielami w.w nieruchomości. Z informacji udzielonych przez skarżącego wynika, że małżonkowie nie mieli wspólnego majątku.
Skarżący oświadczył, że nie posiada żadnego majątku w tym nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, przedmiotów o wartości pow. 3.000 euro, samochodów, udziałów w spółkach prawa handlowego, nie uzyskuje dochodów. Pomaga natomiast bratu w prowadzeniu gospodarstwa rolnego i czasami wykonuje prace dorywcze. Skarżący nie ponosi kosztów swojego utrzymania. Otrzymuje pomoc rzeczową od brata i matki. Z uwagi na jego sytuację brat, żona i matka odmówili mu udzielenia informacji o wysokości uzyskiwanych dochodów, odmówili również przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych.
Skarżący w złożonych oświadczeniach wykazał zatem, że nie posiada żadnych środków pieniężnych, z których mógłby ponieść koszty sądowe w przedmiotowej sprawie, w tym wpisu od skargi w kwocie [...]. Wnioskodawca nie posiada również żadnego majątku, który mógłby stanowić źródło finansowania tych kosztów.
Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.