Uzasadnienie
Uzasadnienie
Pismem z dnia [...].03.2005r. A. K. wystąpił do Z. U.S. Oddział w K. z wnioskiem o umorzenie obciążających go zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne - Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, Fundusz Pracy, Fundusz Zdrowotny obejmujących okres od października 2001r. do maja 2003r. wraz z odsetkami, w którym prowadził działalność w zakresie pośrednictwa ubezpieczeniowego. W uzasadnieniu wniosku podał, że od listopada 2003r. pozostaje bez pracy, w związku z chorobą nowotworową stara się o rentę, wraz ze studiującą córką pozostaje na utrzymaniu żony, której wynagrodzenie za pracę nie wystarcza na pokrycie kosztów związanych z utrzymaniem domu i leczeniem.
Decyzją z dnia [...]. Z. U. S.odmówił umorzenia zadłużenia, wskazując, że wprawdzie Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. stwierdził brak majątku u zobowiązanego, z którego można by prowadzić egzekucję i postanowieniem z dnia [...]. umorzył postępowanie egzekucyjne, jednak obecnie zaległe należności mogą być dochodzone z dochodu i pobieranego przez małżonków K. w szczególności pochodzącego z renty zobowiązanego z uwzględnieniem wynagrodzenia za pracę żony.
Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją Prezesa Z. U. S. z dnia [...].
Podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji Z. U. S. Prezes ZUS wskazał, iż zobowiązany pobiera rentę, a jego żona wynagrodzenie za pracę, wobec czego nie zachodzi nieściągalność zadłużenia uzasadniająca jego umorzenie.
Rozpatrując w takim stanie sprawy skargę A. K. na decyzję wydaną przez Prezesa ZUS Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 2.02.2006r. sygn. akt III SA/Wa 3317/05 uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że brak dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy pod kątem dochodów skarżącego, możliwości zarobkowania, majątku pozostającego do dyspozycji, a przy tym możliwości zaspokojenia potrzeb rodziny uniemożliwia zbadanie prawidłowości oceny podstawy, którą przyjęto wydając decyzję o odmowie umorzenia zaległości składkowych (vide k.78-86 akt adm.).
Decyzją z dnia [...]. Z. U.S. odmówił umorzenia zaległości z tytułu składek za okres od października 2001r. do maja 2003r.:
w łącznej kwocie [...] zł na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, w tym odsetek z kosztami upomnienia, w łącznej kwocie [...] zł na Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego, w tym odsetek z kosztami upomnienia, w łącznej kwocie [...] zł na Fundusz Pracy, w tym odsetki i koszty upomnienia, co daje razem sumę [...].- zł.
W decyzji wskazano, jako jej podstawę prawną, przepis art.83 ust.1 pkt 3, art.28 ust.1-3 i 3a, art.32 ustawy z dnia 13.10.1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. Nr 11, poz.74 z 2007r. ze zm.), art.138 §1 pkt 1 kpa oraz §3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31.07.2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. Nr 141, poz.1365), a następnie przytaczając w uzasadnieniu decyzji treść każdego z wymienionych wyżej przepisów oraz wyjaśniając, iż "ważny interes osoby" oznacza jej ubóstwo zagrażające dalszej egzystencji z powodu niemożności zapewnienia minimum socjalnego, zdarzenia losowe i klęski żywiołowe, chorobę osoby zobowiązanej lub członków jej najbliższej rodziny wyłączającą osiąganie dochodu, stwierdzono brak podstaw do umorzenia wymienionych zaległości składkowych A.. K..
W zakresie sytuacji rodzinnej i materialnej ustalono, że skarżący:
prowadził działalność gospodarczą od 1.04.1995r. do 31.05.2003r., w czasie której zaległości składkowe powstały, skarżący pobiera rentę w wysokości [...]zł netto, a żona skarżącego pobiera emeryturę w wysokości netto [...] zł, łączne dochody miesięczne małżonków wynoszą [...] zł netto, porównanie dochodów z kosztami egzystencjalnymi rodziny (mieszkanie, energia, gaz) nie wskazuje na niemożność spłaty zadłużenia wobec ZUS bez narażenia rodziny na pozbawienie warunków jej egzystencji, innego zadłużenia skarżący nie posiada.
Po rozpoznaniu wniosku z dnia 6.11.2006r. o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes Z. U.S.decyzją z dnia [...]. utrzymał w mocy decyzję odmowną Z. U.S. z dnia [...].
Obie wyżej wymienione decyzje zostały uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia12.11.2007r. sygn. akt V SA/Wa 1650/07 ze względu na istotne naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy. Sąd zwrócił uwagę na to, że poprzednio wydanym wyrokiem z dnia 2.02.2006r. uchylono jedynie decyzję Prezesa ZUS, pozostawiając w obrocie prawnym decyzję Z. U. S. z dnia [...]. wydana w I instancji, wobec czego niedopuszczalne było w rozpoznaniu ponownym wydanie drugiej decyzji I-instancyjnej i utrzymanie jej w mocy zaskarżoną decyzją Prezesa ZUS po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Dlatego na podstawie art.145 §1 pkt 1 lit. "c" ppsa uchylono zarówno decyzję Z. U.S. z dnia [...]., jak i Prezesa ZUS z dnia [...]., bez dalszych wskazań co do dalszego postępowania (k.134-136 akt adm.).
Decyzją z dnia [...]. Prezes ZUS na podstawie art.138 §1 pkt 1 kpa i art.83 ust.4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych utrzymał w mocy decyzje Z. U. S. z dnia [...].
Przeprowadzono dokładną analizę sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącego pod kątem występowania okoliczności uzasadniających umorzenie należności z tytułu składek uwzględniając całość złożonych przez stronę w toku postępowania dokumentów oraz uzyskanych informacji i porównując aktualną sytuację z roku 2008, w którym wydano zaskarżoną decyzję do stanu rzeczy przyjętego za podstawę wydania decyzji odmownej z dnia [...]. Ustalono, że skarżący nadal pobiera rentę w wysokości [...] zł brutto miesięcznie przyznaną do 31.01.2011 roku, z której potrącana jest w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym kwota ok.[...] zł miesięcznie na pokrycie zadłużenia składkowego. Żona skarżącego E. K. pobiera świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł brutto m-nie (netto [...] zł) i posiada orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności, zaś udokumentowane miesięczne koszty utrzymania rodziny składającej się z dwóch osób - małżonków K. wynoszą [...] zł, gdyż ich córka studia ukończyła i nie pozostaje już na utrzymaniu rodziców. Nie stwierdzono nadto istnienia niezapłaconych zobowiązań podatkowych lub innych zobowiązań na rzecz osób trzecich, jak również aby rodzina skarżącego korzystała z pomocy opieki społecznej.
Wprawdzie postępowanie egzekucyjne wszczęte wobec skarżącego w celu ściągnięcia zaległości postanowieniem Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego z dnia [...]. zostało umorzone z uwagi na brak składników majątkowych, z których możliwa jest egzekucja, co wskazywałoby na spełnienie przesłanki nieściągalności zadłużenia (art.28 ust.3 pkt 3 i 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych), jednak korzystając z prawa odmowy umorzenia zaległości, które przysługuje organowi ze względu na charakter uznaniowy decyzji o umorzeniu, wynikający z zawartego w art.28 ust.1 i 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych sformułowania "mogą być umarzane", stwierdzono, iż sytuacja uzasadniająca umorzenie zaległości zarówno w świetle brzmienia art.28 ust.3 ustawy o systemie ubezpieczeń jak i treść §3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31.07.2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U.
Nr 141, poz.1365) nie zachodzi. W myśl tego ostatniego przepisu Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:
- 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych,
- 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że zapłata należności mogłaby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności gospodarczej,
- 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
W sytuacji skarżącego źródłem utrzymania jego rodziny, zgodnie z jej definicją zawartą w §3 ust.2 w/w rozporządzenia jest dochód z jego renty oraz emerytury żony, co netto daje kwotę [...] zł m-nie, gdy koszty utrzymania rodziny wynoszą około [...] zł m-nie. Oznacza to w ocenie organu - przy braku zaległości w opłatach mieszkaniowych, braku zobowiązań kredytowych i zaległości podatkowych, niekorzystaniu z pomocy opieki społecznej - że nie zachodzą przesłanki do umorzenia zaległości składkowych, bowiem nie wykazano wystąpienia sytuacji, iż ze względu na wiek, stan zdrowia zobowiązanego, jego sytuację rodzinną i majątkową nie jest możliwe regulowanie istniejącego zadłużenia wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, co miałoby pozbawić rodzinę skarżącego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.
W skardze na powyższą decyzję, wnosząc o jej zmianę i umorzenie zaległości z tytułu składek, skarżący przedstawił własną ocenę sytuacji finansowej w zakresie wysokości dochodów i wydatków rodziny i na tej podstawie nie zgodził się ze stanowiskiem wyrażonym w zaskarżonej decyzji. W ocenie skarżącego wydatki rodziny z uwzględnieniem opłat za nowe mieszkanie są wyższe i nie pozwalają na spłatę zadłużenia. Dołączono dowody zapłaty czynszu za nabyte w ramach TBS mieszkanie w kwotach ok.[...] zł m-nie i dowody pobieranej renty i emerytury, z których w ocenie skarżącego wynika, iż dochody jego rodziny wynoszą [...] zł m-nie netto, co podważa ustalenia organu co do wysokości wydatków koniecznych na utrzymanie rodziny, które wynoszą co najmniej [...] zł m-nie (str. 3 skargi - k.4 akt sąd.).
Organ wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art.32 ustawy z dnia 13.10.1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, poz.887 ze zm.) - dalej określanej u.s.u.s. do składek na Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie ich poboru, egzekucji, wymierzania odsetek za zwłokę i dodatkowej opłaty przepisów karnych, dokonywania zabezpieczeń oraz stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne. W rozpoznawanej sprawie, skoro jej przedmiotem jest umorzenie zaległości z tytułu składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, Fundusz Pracy oraz Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego, w dalszej części uzasadnienia zaległości te określa się składkami na ubezpieczenia społeczne.
Oceniając legalność zaskarżonej decyzji Prezesa ZUS na podstawie i w granicach zakreślonych przepisami art.1 §1 i §2 ustawy z dnia 25.07.2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269 ze zm.) oraz orzekając zgodnie z art.133 §1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) - na podstawie akt sprawy stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Jak prawidłowo wskazano w zaskarżonej decyzji zarówno decyzja Z. U. S., jak i Prezesa ZUS wydane w wyniku rozpatrzenia wniosku skarżącego o umorzenie zaległych składek na ubezpieczenie społeczne są decyzjami wydawanymi w ramach tzw. uznania administracyjnego. Sądowa kontrola decyzji uznaniowych polega w szczególności na sprawdzeniu, czy ich wydanie zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy.
W sytuacji gdy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokami z dnia 2.02.2006r. sygn. akt III SA/Wa 3317/05 oraz z dnia 12.11.2007r. uchylił w rozpoznawanej sprawie decyzję Prezesa ZUS należało ocenić czy organ ten wydał zaskarżoną decyzję z dnia [...]. po wszechstronnej ocenie zebranego w sprawie materiału dowodowego wykluczającej przyjęcie, że odmowa umorzenia zaległości została oparta na ocenie dowolnej.
Jak wynika z akt sprawy, po otrzymaniu pisma z dnia 30.09.2008r. (k.199 akt adm.) zakreślającego termin 7 dni do wypowiedzenie się co do zebranych dowodów potwierdzających okoliczności wskazane we wnioskach o ponowne rozpoznanie sprawy umorzenia zaległości składkowych tzn. istnienia materialnej i rodzinnej sytuacji uniemożliwiającej spłatę zadłużenia, żadnych nowych dowodów strona organowi nie przedłożyła. Oznacza to, że stan faktyczny sprawy przyjęty za podstawę wydania zaskarżonej decyzji, organ ustalił w sposób wyczerpujący i jest on potwierdzony dokumentami zgromadzonymi w aktach sprawy.
Podana w skardze wysokość dochodów miesięcznych netto małżonków K. jest taka sama, jak przyjęta przez Prezesa ZUS w zaskarżonej decyzji, jako suma kwot [...] zł i [...] zł i wynosi [..] zł miesięcznie. Z dowodów wypłaty renty A. K., także dołączonych do skargi wynika, że przy jej wysokości brutto [..] zł m-nie, jej wysokość netto przyjętą na kwotę [...] zł za podstawę ustalenia wysokości dochodów małżonków K. obliczono przez odliczenie nie tylko podatku dochodowego (zaliczki) w wysokości [..]zł oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości [...] zł (k.22 akt sąd.) ale także kwoty ok. [...]zł, jaka potrącana jest z tej renty w postępowaniu egzekucyjnym na pokrycie przedmiotowych zaległości składkowych. Oznacza to, że przyjęta przez organy w tej sprawie kwota dochodów netto [...] zł m-nie małżonków K., czego skarżący nie bierze pod uwagę w swoich rozważaniach i jej wysokości nie zakwestionował, pozostaje do ich dyspozycji już po potrąceniu ściąganych egzekucyjnie zaległych należności składkowych A. K., o których umorzenie zobowiązany wystąpił.
W zestawieniu z dochodami rodziny skarżącego w tej wysokości organ przyjął wysokość wydatków na utrzymanie rodziny w kwocie [...],- zł m-nie. Ustalenie to nie jest dowolne, dokonane na niekorzyść skarżącego, skoro w podpisanym przez skarżącego kwestionariuszu o stanie majątkowym sporządzonym dnia 3.07.2008r. (k.182-185 akt adm.) skarżący określił wydatki na utrzymanie rodziny na sumę [..] zł m-nie (energia, gaz, czynsz, PZU, MULTIMEDIA, abonament RTV, koszty leczenia ogółem [...] zł m-nie). Także umniejszenie składu rodziny skarżącego do 2 osób w porównaniu do stanu rzeczy istniejącego w dacie złożenia wniosku nie budzi wątpliwości, gdyż na rozprawie skarżący potwierdził, że syn i córka ukończyli studia wyższe i nie pozostają na utrzymaniu rodziców, prowadząc oddzielnie gospodarstwa domowe. Dołączenie dopiero do skargi dowodów zapłaty czynszu za mieszkanie po ok. [..] zł m-nie w okresie od października do grudnia 2008r. należy ocenić jako nie mające wpływu na wynik sprawy w dwóch płaszczyznach, mianowicie:
- - po pierwsze - nie może prowadzić do poczynienia przez Sąd odmiennych ustaleń co do wysokości wydatków małżonków K., bowiem zgodnie z art.133 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - dalej p.p.s.a. - sąd orzeka na podstawie akt sprawy i nie przeprowadza postępowania dowodowego w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy, będącego podstawą zastosowania prawidłowego prawa materialnego, jako podstawy rozstrzygnięcia; sądowe orzeczenie pełni natomiast funkcję kontrolną w stosunku do wydanych decyzji z zakresu uznania administracyjnego, czy zebrano wszystkie dowody w sprawie, dokonano ich wszechstronnej oceny odpowiadającej treści wynikających z akt sprawy dokumentów;
- - po drugie - z akt sprawy wynika, że za poprzednio zajmowane mieszkanie komunalne przy ul. [...] (4 pokoje z kuchnią) opłata za lokal na rzecz Miejskiego Zarządu Budynków Mieszkalnych w K. wynosiła nawet [...] zł (vide protokoły k.30v., k.35 i dowód wpłaty za marzec 2006r. k.105 akt adm.), a oprócz tego należność za pobierany gaz - za maj 2008r. - [...] zł (k.179 akt adm.), co w stosunku do wskazanej w skardze i dołączonym do niej dowodzie wpłaty opłaty za lokal objęty w posiadanie przez małżonków K. w roku 2008 w ramach Towarzystwa Budownictwa Społecznego w K. (TBS), w którym instalacja elektryczna jest źródłem ogrzewania i gotowania, nie świadczy bezspornie o podwyższeniu kosztów utrzymania lokalu małżonków K. i niemożliwości ich pokrycia z osiąganych dochodów, jak to w skardze podniesiono. Skarżący zarzuty skargi opiera nie na podważeniu wyliczenia wydatków na utrzymanie rodziny dokonanego przez organy w oparciu o dowody, które przedstawił, lecz na własnym określeniu tych wydatków na kwotę [...] zł bez wskazania konkretnie co na tę sumę się składa i na jakich źródłach takie wyliczenie opiera się. Tak sformułowanego zarzutu będącego w istocie gołosłownym zakwestionowaniem prawidłowości ustalenia stanu faktycznego sprawy nie można uznać za uzasadniony. Nie wykazano bowiem, jakoby organy rozpoznające sprawę dokonały oceny zebranego materiału dowodowego w sposób sprzeczny z jego treścią, a przez to w sposób dowolny. Gdy się nadto zważy, że po potrąceniu z renty skarżącego na pokrycie zaległych należności składkowych pozostają skarżącemu i jego żonie dochody netto m-nie w wysokości [...] zł, za prawidłowe należy uznać wnioskowanie organu, że sytuacja majątkowa i rodzinna skarżącego nie wskazuje na niemożność spłaty zadłużenia ze względu na niebezpieczeństwo pozbawienia zobowiązanego i rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, jak tego wymaga przepis §3 ust.1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31.07.2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, na który powołuje się skarżący. Jak prawidłowo stwierdziły organy w wydanych decyzjach umorzenie zaległości składkowych jest równoznaczne z rezygnacją z ich dochodzenia, a w rozpoznawanej sprawie zaległości w postępowaniu egzekucyjnym są ściągane z renty zobowiązanego, nie zachodzą więc okoliczności, o których mowa w art.28 ust.2 i 3 ustawy o s.u.s., ani też ze względów wyżej przedstawionych "uzasadnione przypadki" uzasadniające umorzenie zaległości pomimo braku ich całkowitej nieściągalności (art.28 ust.3a ustawy o s.u.s.). Dlatego powoływania się przez skarżącego na koszty leczenia, których wysokości nie udokumentowano, wysokie koszty utrzymania rodziny, w tym opłaty mieszkaniowe prawidłowo organy nie uznały za okoliczności przesądzające o zasadności wniosku o umorzenie zaległości składkowych w świetle powołanych wyżej przepisów ustawy i rozporządzenia wykonawczego oraz ustalonego stanu faktycznego sprawy, co w ocenie Sądu uzasadnia przyjęcie braku podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja narusza prawo.
Z wyżej przedstawionych powodów na podstawie art.151 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji wyroku.
/-/ E.Brychcy /-/ K.Pawlicki /-/ G.Gorzan