Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. Izba Skarbowa utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego z dnia [...] r. w sprawie określenia S. G. podatku dochodowego od osób fizycznych za rok [...] w wysokości [...] zł i stwierdzenia nadpłaty w wysokości [...] zł.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podano,że w złożonym zeznaniu PIT-36 za [...] rok podatnik wykazał przychód ze stosunku pracy, z tytułu umowy zlecenia, najmu lokalu oraz innych źródeł w wysokości [...] zł.
W zeznaniu tym S. G. odliczył od dochodu renty udzielone rodzicom - J. i B. małż. G. w kwocie [...] zł (po [...] zł dla każdego).
W ocenie organu podatkowego, aby umowa renty mogła stanowić podstawę ulgi, musi być przede wszystkim zawarta i realizowana zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego. Pojęcie renty zostało zdefiniowane w art. 903 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym przez umowę renty jedna ze stron zobowiązuje się względem drugiej do określonych świadczeń okresowych w pieniądzu lub rzeczach oznaczonych tylko co do gatunku.
Renta winna być w swej istocie świadczeniem okresowym, czyli takim, które powtarza się w regularnych odstępach czasu na podstawie i przez czas trwania danego stosunku prawnego. Poszczególne świadczenia są względem siebie samoistne i nie składają się na z góry określoną całość. Ta cecha odróżnia świadczenia okresowe od poszczególnych rat świadczenia jednorazowego. Świadczenia jednorazowe mogą być bowiem wykonywane częściami (sukcesywnie). Cechą charakterystyczną świadczenia jednorazowego jest to,że mimo spełnienia go w ratach stanowi nadal jedną całość.
W przedmiotowej sprawie S. G. dokonał przysporzenia pieniężnego na rzecz rodziców w oparciu o zawarte z nimi umowy nazwane "umowami renty", w których z góry przewidział wartość całego świadczenia, rozkładając jego realizację na cztery raty. Przedmiotowe umowy nie zawierają zatem charakterystycznego dla renty elementu okresowości i nie dają tym samym podstaw do odliczenia przewidzianego w przepisie art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
W oparciu o powyższe organ przyjął, że umowy cywilnoprawne z dnia [...] r. spełniają jedynie warunki zawarte w art. 888 Kodeksu cywilnego i są w swej istocie darowiznami. Natomiast art. 26 ust.5 pkt 1 ustawy wyraźnie eliminuje z odliczeń od dochodu darowizny na rzecz osoby fizycznej.
Organy podatkowe nie kwestionowały czasu trwania stosunku prawnego, a jedynie brak elementu okresowości świadczeń oraz przewidzianą z góry wartość całego świadczenia.
W skardze wniesionej do Ośrodka Zamiejscowego Naczelnego Sądu Administracyjnego w Poznaniu S. G. zarzucił decyzji organu odwoławczego naruszenie przepisu prawa materialnego tj. art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Zdaniem skarżącego przepisy kodeksu cywilnego nie wprowadzają żadnych wymogów, co do czasu, na jaki ma być zawarta umowa renty. Takich wymogów nie ma również w ustawie podatkowej.
Ponadto na skarżącym nie ciążył obowiązek alimentacyjny i nie prowadził on ze swoimi rodzicami wspólnego gospodarstwa domowego.
Odpowiadając na skargę Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Jednocześnie na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W niniejszej sprawie skarga okazała się zasadna.
Podstawą materialnoprawną decyzji podatkowej był art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jednolity z 2000r., Nr 14 poz. 176 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w [...] roku. Zgodnie z jego treścią podstawę obliczenia podatku stanowi dochód po odliczeniu kwot rent i innych trwałych ciężarów opartych na tytule prawnym.
Wobec braku zdefiniowania pojęcia renty w przepisach podatkowych słusznie organ nawiązał do definicji tej umowy zawartej w art. 903 Kodeksu cywilnego.
Zdaniem organu nie było jednak podstaw do wskazanego wyżej odliczenia ponieważ:
- - umowa renty z góry określała wartość całego świadczenia,
- - świadczenie rozłożono na cztery raty,
- - brak w umowie elementów okresowości.
W tym miejscu należy zwrócić uwagę, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego sprzed 1 stycznia 2004r. oraz w doktrynie taki pogląd został zakwestionowany.
W wyroku z dnia 18 kwietnia 2001r. sygn. akt III SA 596/00 (opubl. " Monitor Podatkowy" z 2001r. nr 8, str. 2) stwierdzono, że każda umowa renty zawarta zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego jest w świetle art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych ciężarem o trwałym charakterze.
Ponadto zwrócić należy uwagę na okoliczność, że organ II instancji w ogóle nie rozważył, czy na skarżącym ciążył obowiązek alimentacyjny.
Urząd Skarbowy w uzasadnieniu decyzji poświęcił temu zagadnieniu niewiele miejsca. Stwierdził jedynie, że umowa renty nie powinna kolidować z obowiązkiem alimentacyjnym i zasadą wzajemnej pomocy rodziców i dzieci.
Skład orzekający w niniejszej sprawie pragnie zauważyć, że organ podatkowy winien w sposób jednoznaczny wykazać,czy istniał obowiązek alimentacyjny pomiędzy stronami umowy renty oraz czy świadczenia wypełniane w ramach umowy renty faktycznie stanowią wypełnienie ustawowego obowiązku alimentacyjnego.
W przypadku spełnienia obu tych przesłanek, nazwanie spełnianego świadczenia rentą, stanowi obejście wykonania obowiązku alimentacyjnego (por. R. Kubacki "Renta umowna a obowiązek alimentacyjny". Przegląd Podatkowy z 2002r., nr 11, str. 52-55).
Jak już na to zwrócono uwagę w decyzji organu odwoławczego brak jakiegokolwiek odniesienia się do tego zagadnienia. W aktach administracyjnych znajdują się protokoły z przesłuchań świadków - rodziców skarżącego (t. I, k. 76-77), którzy podali wysokość otrzymywanych świadczeń: B. G. - [...] zł brutto tytułem renty, J. G. - [...] zł brutto tytułem emerytury. Trzeba przy tym zaznaczyć, że zgodnie z art. 133 § 2 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, do świadczeń alimentacyjnych uprawnione są tylko osoby, które znajdują się w niedostatku.
W tych okolicznościach wobec stwierdzonych uchybień Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.).
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200, a o wykonaniu zaskarżonej decyzji - na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
/-/ K. Pawlicki /-/ M. Skwierzyńska /-/ J. Ruszyński
AA