Uzasadnienie
Starszy referendarz sądowy WSA w Poznaniu postanowieniem z dnia 9 grudnia 2016 r., o sygn. akt I SA/Po 1463/16, oddalił wniosek P. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
W motywach rozstrzygnięcia wskazano, że na podstawie wniosku o przyznanie prawa pomocy sporządzonego w dniu [...] listopada 2016 r. oraz uzyskanych od skarżącego informacji ustalono, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą, pracuje, przy czym od [...] maja 2016 r. przebywa na zwolnieniu lekarskim i otrzymuje zasiłek chorobowy, otrzymuje również rentę inwalidzką, prowadzi gospodarstwo rolne, natomiast jego żona nie pracuje, uzyskuje rentę wypłacaną kwartalnie, w przeliczeniu na miesiąc renta inwalidzka wynosi [...] zł. Małżonkowie prowadzą wspólne gospodarstwo domowe.
Skarżący podał, że posiada nieruchomość rolną o łącznej pow. 52,5452 ha i las o pow. 4,7 ha, a także nieruchomość w [...] grunt o pow. 12.164 m˛, budynki o pow. 585 m˛, budynki stacji paliw - nieruchomość nieużywana, pozostałe budynki dzierżawione przez "[...]" Sp. z o.o., oraz nieruchomość w Ś. przy ul. [...], która nie jest jego własnością, należy do jego matki, wnioskodawca w niej zamieszkuje. Skarżący oświadczył także, że w 2015 r. poniósł koszty prowadzenia działalności rolniczej w wysokości [...] zł i uzyskał przychód w wysokości [...] zł, w okresie od stycznia do sierpnia 2016 r. poniósł koszty prowadzenia działalności rolniczej w wysokości [...] zł, nie podał czy w bieżącym roku uzyskał z tytułu prowadzenia działalności rolniczej przychody, jeżeli tak to w jakiej wysokości. Nie podał szacunkowej wartości nieruchomości rolnej, nie podał liczby budynków znajdujących się na tej nieruchomości, ich powierzchni, do czego służą, liczby i rodzaju urządzeń służących do prowadzenia działalności rolniczej.
Wnioskodawca, mimo wezwania, nie wyjaśnił czy posiada inwentarz żywy, jeżeli tak to w jakiej liczbie i jakiego rodzaju. Z przedłożonych przez skarżącego dokumentów i oświadczeń odnośnie prowadzonej działalności gospodarczej wynika, że w 2014 r. i 2015 r. oraz w okresie od 1 stycznia do [...] października 2016 r. poniósł stratę z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej.
Skarżący określił koszty miesięcznego utrzymania na kwotę [...]- zł, natomiast z odcinka przekazu pocztowego wynika, że za okres od [...] października 2016 r. do [...] listopada 2016 r. otrzymał zasiłek chorobowy w wysokości [...] zł, wnioskodawca otrzymuje również rentę, która po zajęciu komorniczym wynosi [...] zł.
Wezwany do uzupełnienia wniosku wyjaśnił, że posiada rachunki bankowe w N. B. P. S.A. oraz w [...] Ś., jednakże rachunek w N. B. P. S.A. od dłuższego czasu jest zajęty ze względu na prowadzone przeciwko niemu postępowanie egzekucyjne, nie wykazuje żadnych obrotów i wobec tego nie otrzymuje wyciągów bankowych. Wnioskodawca przedłożył natomiast potwierdzenie salda na rachunku prowadzonym przez [...] Ś. z dnia [...] grudnia 2015 r., z którego wynika, że saldo na rachunku bieżącym wynosi [...] zł. Referendarz nie ustalił jednak, czy małżonka skarżącego posiada rachunki bankowe, gdyż skarżący nie udzielił w tej kwestii wyjaśnień.
Strona świadczyła, że spółka "[...]" prowadzi działalność gospodarczą w części budynków, w których w przeszłości on wykonywał taką działalność. Z tego tytułu skarżący uzyskuje przychód w wysokości [...] zł brutto miesięcznie. Wnioskodawca wskazał, że posiada następujące pojazdy mechaniczne:
- - samochód [...] wartość rynkowa [...] zł,
- - samochód [...],- zł,
- - samochód [...],- zł,
- - ciągnik [...],
- - naczepa cysterna [...] zł.
Na dzień [...] listopada 2016 r. zatrudniał jedną osobę, która od dłuższego czasu przebywa na urlopie wychowawczym oraz jedną osobę na umowę zlecenie.
W ocenie referendarza sądowego zgromadzony przez skarżącego majątek oraz osiągane przez niego przychody z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w sposób jednoznaczny wykluczają go z grona osób uprawnionych do uzyskania wsparcia w formie prawa pomocy. Stan rodzinny i majątkowy wnioskodawcy nie uzasadnia stanowiska, że poniesienie przez niego kosztów sądowych spowoduje zachwianie jego sytuacji materialnej i bytowej.
W sprzeciwie z dnia [...] grudnia 2016 r. od powyższego orzeczenia skarżący podniósł, że jego dochody drastycznie spadły, w związku z czym nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. W jego ocenie sytuacja finansowa znacznie odbiega od przedstawionej przez starszego referendarza. Skarżący wyjaśnił, że jego sytuacja finansowa uległa znacznemu pogorszeniu z powodu wypadku i związanego z tym przebywania na rencie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje
Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej w skrócie: "P.p.s.a."), w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z dnia 14 maja 2015 r., poz. 658), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy.
Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia należy wyjaśnić, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 P.p.s.a. zgodnie, z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do treści art. 245 § 1 i § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli w zakresie częściowym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z powołanych powyżej przepisów wynika, że prawo pomocy ma służyć osobom najuboższym, a więc takim, dla których konieczność poniesienia kosztów postępowania oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie dostępu do sądu. Oznacza to, że przyznanie prawa pomocy ma bardzo wąski zakres stosowania i może mieć miejsce tylko w wyjątkowych sytuacjach i tylko wówczas, gdy spełnienie przez stronę przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy nie budzi wątpliwości.
W rozpatrywanej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Po analizie Sąd stwierdza, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, ponieważ skarżący w istocie nie wykazał przesłanek do zwolnienia od kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania wynoszą [...] zł wpisu od skargi.
Utrzymując w mocy postanowienie referendarza Sąd podkreśla, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że skarżący posiada liczne źródła dochodu. Prowadzi działalność gospodarczą w zakresie najmu pomieszczeń (osiągając dochód w wysokości [...] zł brutto), prowadzi gospodarstwo rolne (choć z tego tytułu wykazuje stratę), otrzymuje świadczenie rentowe (po potrąceniach komorniczych – w kwocie [...]- zł). Ponadto wnioskodawca posiada liczny majątek ruchomy w postaci maszyn rolniczych i samochodów. Jest właścicielem kilku nieruchomości, tj. nieruchomości rolnej o łącznej pow. 52,5452 ha i lasu o pow. 4,7 ha; nieruchomości w [...] gruntu o pow. 12.164 m˛, budynków o pow. 585 m˛, budynki stacji paliw - nieruchomość nieużywana, pozostałe budynki dzierżawione przez "[...]" Sp. z o.o. Natomiast nieruchomość w Ś. przy ul. [...], w której zamieszkuje wnioskodawca jest własnością jego matki. Jednocześnie skarżący określił koszt utrzymania rodziny na kwotę [...]- zł miesięcznie.
Co prawda w sprzeciwie skarżący podniósł, że jego sytuacja finansowa się pogorszyła, jednakże twierdzenie to należy uznać za gołosłowne, albowiem poza wskazaniem, że przebywa na rencie, która to okoliczność została uwzględniona przez referendarza w zaskarżonym postanowieniu, skarżący nie powołał się na żadne nowe fakty i okoliczności, ani nie przedłożył żadnych dokumentów, które by jego twierdzenia potwierdziły.
W ocenie Sądu pomimo, że skarżący na wezwanie nie złożył wyczerpujących wyjaśnień w zakresie sytuacji materialnej małżonki, to ustalenia poczynione w tej materii na tym etapie są wystarczające, aby stwierdzić, że stanowisko zawarte w postanowieniu referendarza z dnia [...] grudnia 2016 r. jest prawidłowe. W związku z powyższym Sąd stwierdza, że wywiedziony przez stronę sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem Sądu, sytuacja finansowa skarżącego nie wskazuje, że nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów prowadzonego postępowania sądowego w kwocie [...]z- zł, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 260 § 1 w zw. z art. 245 § 1 i § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 i art. 16 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.