Uzasadnienie
ISA/Po 1749/07
Pismem z dnia [...] M. Ś., działając przez ustanowionego pełnomocnika, zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego z wnioskiem o umorzenie zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług oraz w podatku dochodowym od osób fizycznych wraz z należnymi odsetkami za poszczególne okresy rozliczeniowe w latach [...]. Podatnik, powołując się na treść art. 67 a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, wskazał, iż nie jest w stanie uiścić zaległości bez uszczerbku koniecznego utrzymania swojego i rodziny.
Decyzją z dnia [...] organ podatkowy odmówił umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług za okres od [...] w kwocie [...] wraz z odsetkami w wysokości [...], a także w podatku dochodowym za lata [...] w wysokości [...] wraz z odsetkami w kwocie [...].
W uzasadnieniu organ podał, że podatnik od [...] prowadzi zakład usług wykończeniowo-budowlanych. W latach [...] oraz za [...] uzyskał przychody: [...], [...], [...]. Dochody za te okresy wynosiły: [...], [...] oraz ok. [...]. Podatnik posiada też udziały w Spółkach A. i B., które od lat nie prowadzą działalności gospodarczej. Według oświadczenia o stanie majątkowym podatnik mieszka z rodziną w domu jednorodzinnym, będącym własnością jego rodziców. Opłaty za miesięczne utrzymanie i ochronę zdrowia wynoszą [...]. Dochód miesięczny wynosi [...]. Żona podatnika zajmuje się wychowaniem [...] dzieci i za redagowanie artykułów do prasy lokalnej uzyskuje dochód miesięczny w wysokości [...].
Organ ustali również, że podatnik wraz z żoną w okresie od [...] sprzedali działki budowlane w łącznej kwocie [...], natomiast na zakup działek przeznaczyli [...].
Ponadto, analizując aktualną sytuację materialną podatnika, organ zauważył, że w latach [...] M. Ś. prowadził działalność w zakresie usług marketingowych. W wyniku czynności kontrolnych ustalono nieprawidłowości w rozliczeniu podatku od towarów i usług, poprzez odliczenie podatku naliczonego z faktur uznanych jako nierzetelne, poświadczających rzekome usługi, które nie zostały faktycznie wykonane. Naczelnik Urzędu Skarbowego stosownymi decyzjami określił podatek od towarów i usług za okres od [...] do [...] oraz podatek dochodowy od osób fizycznych za lata [...].
Uzasadniając swoje rozstrzygnięcia organ podatkowy wskazał, że umorzenie zaległości, o którym mowa w art. 67 a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej może mieć zastosowanie w szczególnych wypadkach. Wystąpienie nadzwyczajnych sytuacji nie oznacza jednak obligatoryjnego umorzenia zaległego zobowiązania podatkowego. Ocena zastosowania ulgi w spłacie zobowiązań należy do uznania organu.
W przedstawionej sytuacji organ nie znalazł podstaw do umorzenia zaległości podatkowych.
W odwołaniu z dnia [...] M. Ś. podniósł, że zapłata zaległości podatkowych jest w praktyce niemożliwa wobec trudnej sytuacji materialnej rodziny wnioskodawcy. W ocenie strony żaden przepis nie uzależnia pozytywnego rozstrzygnięcia wniosku o umorzenie w trybie art. 67 a Ordynacji podatkowej od tego, w jaki sposób doszło do powstania zaległości. Podstawą rozstrzygnięcia powinny być jedynie przesłanki określone w w/w przepisie.
Decyzją z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W ocenie organu sytuacja finansowa podatnika jest trudna, jednak nie odbiega od sytuacji innych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. Nie jest również wystarczająca do podjęcia pozytywnego rozstrzygnięcia w zakresie umorzenia zaległości.
Zdaniem organu o istnieniu "ważnego interesu podatnika" decydują zobiektywizowane kryteria, na podstawie których organ podatkowy rozstrzyga o umorzeniu zaległości. Przez ważny interes można rozumieć nadzwyczajne względy, które mogłyby zachwiać egzystencją podatnika albo przypadki losowe.
Takich okoliczności nie dopatrzono się w niniejszej sprawie, natomiast wzięto pod uwagę np. wiek podatnika i fakt, że pozostaje on czynny zawodowo.
W skardze z dnia [...] podatnik nie zgodził się z rozstrzygnięciem organu odwoławczego i wniósł o uchylenie decyzji w całości.
Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd administracyjny zważył, co następuje.
Na podstawie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z kolei według art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W przedmiotowej sprawie skarga okazała się bezzasadna.
Zebrany w sprawie materiał dowodowy obejmował zarówno informacje udzielone przez podatnika (załącznik do wniosku z dnia [...] - k. [...] akt administracyjnych), oświadczenie o stanie majątkowym (k.[...]), protokół o stanie majątkowym (k. [...]), informacja przedsiębiorcy (k.[...]), protokół z dnia [...]. (K. [...]), jak i okoliczności znane organom podatkowym z urzędu (wykaz informacji o czynnościach majątkowych - k. [...]; deklaracje w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych - k. [...]; informacja o postępowaniu egzekucyjnym k. [...]; zeznania podatkowe PIT-36 - k. [...]; deklaracje o osiągniętych przychodach z odpłatnego zbycia nieruchomości - k. [...] i [...]; protokół w sprawie rozliczenia ulgi w podatku dochodowym z tytułu sprzedaży nieruchomości - k. [...]).
Na podstawie zebranego materiału organy mogły ocenić sytuację majątkową podatnika i jego rodziny. Należy zwrócić przy tym uwagę, że skarżący nie zaprzeczył ustaleniom organów, co do uzyskiwanych dochodów np. ze sprzedaży działek budowlanych w okresie od [...] do [...], czy posiadania udziałów w firmach A. i B. Potwierdził, że nadal prowadzi działalność gospodarczą.
Tak więc - w ocenie Sądu - organy, działając zgodnie z zasadami ogólnymi postępowania podatkowego, wyrażonymi w art. 122, 123 i 124 Ordynacji podatkowej, podjęły działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
Po zebraniu zaś materiału dowodowego dokonały jego analizy i podjęły przewidziane przez prawo rozstrzygnięcie.
Przesłanką materialnoprawną decyzji były w niniejszej sprawie art. 67 a § 1 pkt 3 Ordynacji. Wydana decyzja ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że do organu należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy. Sądowa kontrola tego rodzaju decyzji obejmuje samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, ale nie rozstrzygnięcie, będące wynikiem dokonania wyboru. Wybór sposobu załatwienia wniosku podatnika zależy od woli organu podatkowego, nawet wtedy, gdy w sprawie zachodzą przesłanki uzasadniające umorzenie zaległości. W tym zakresie organ ma jedynie obowiązek przeprowadzić w sposób prawidłowy postępowanie w sprawie i wydać decyzję (por. wyroki NSA - z 26 września 2003 r., sygn. III SA 2457/02, "Lex" nr 145036; z 1 września 2004 r., sygn. IIISA 1154/03, "Lex" nr 149171).
Jednocześnie należy wskazać, że stan finansowy i majątkowy dłużnika może stanowić samoistną przesłankę umorzenia zaległości podatkowej, jednakże wybór rozstrzygnięcia należy do organu podatkowego.
Sąd podziela stanowisko skarżącego, iż ocena istnienia okoliczności uzasadniających umorzenie zaległości powinna być dokonana według stanu z chwili rozstrzygnięcia, a zdarzenie wcześniejsze mają znaczenie drugorzędne.
W niniejszej sprawie u podłoża negatywnej oceny organów podatkowych o istnieniu okoliczności uzasadniających umorzenie zaległości leżał m.in. fakt, że podatnik w latach [...], a więc przed wystąpieniem z wnioskiem o umorzenie zaległości, uzyskał środki pieniężne umożliwiające spłatę zaległości, a tego nie uczynił.
Ocena powyższa odnosiła się według Sądu do postawy podatnika, a nie jego sytuacji finansowej według stanu na określony dzień.
Zdaniem Sądu taka ocena postawy skarżącego nie narusza prawa. Istotnie trudno bowiem przyjąć, aby szeroko rozumiany interes publiczny uzasadniał promowanie takiej postawy przyznaniem ulgi podatkowej (por. wyroku NSA z dnia 31 stycznia 2006 r. sygn. akt IFSK 570/05, "Lex" nr 187593).
W przedmiotowej sprawie, jak na to wskazano wcześniej, organy uzasadniając odmowę umorzenia zaległości, oceniły zarówno aktualną sytuację materialną podatnika jak i zdarzenia wcześniejsze. W ocenie tej jednak organy nie przekroczyły granic swobodnego uznania, uzasadniając swoje stanowisko i dokonując wyboru w ramach zakreślonych przez art. 67 a Ordynacji podatkowej.
W tych okolicznościach Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 Prawa postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
/-/K. Pawlicki /-/J. Małecki /-/G. Gorzan
M. R.- Ś.