Uzasadnienie
MM pismem z dnia [...] wniósł o przyznanie prawa pomocy. Następnie po wezwaniu złożył sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podał, że popadł w znaczne trudności finansowe, grozi mu likwidacja firmy, dłużnicy odmówili mu zapłaty za wykonane prace, nie stać go na uiszczenie wpisu od skargi, który wynosi [...]. Skarżący oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym żoną i z synem. Posiada dom jednorodzinny o powierzchni [...] m2, mieszkanie o powierzchni [...] m2, kompleks wypoczynkowy, nie posiada oszczędności i papierów wartościowych. Wnioskodawca posiada samochód osobowy marki T o wartości [...] oraz samochód osobowy M o wartości [...]. Oszacował wartość posiadanego majątku na łączną kwotę [...]. Wskazał, że nieruchomości zakupione zostały na kredyt, przy czym do ksiąg wieczystych wpisane zostały hipoteki na w.w nieruchomościach.
Podał, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskuje dochód w wysokości [...], żona z tytułu umowy o pracę (obecnie przebywa na rocznym urlopie zdrowotnym) [...]. Zatem łączny dochód [...] rodziny wynosi [...]. Podał, że posiadają dużo zobowiązań z tytułu spłat rat kredytów i obecne dochody nie pokrywają tych zaległości.
Postanowieniem z dnia 26.05.2010 r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oddalił wniosek skarżącego. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że argumentacja służąca uprawdopodobnieniu, że poniesienie kosztów postępowania, nie byłoby możliwe bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącego i jego rodziny, musi być dokładna i wyczerpująca. Skoro podstawą ustaleń faktycznych, pozwalających na podjęcie rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy są zawsze okoliczności wskazane przez wnioskodawcę, to powinna być to informacja kompletna, pozwalająca na zobrazowanie realnej sytuacji majątkowej strony. Podniesiono, że w piśmie z dnia [...] wezwano skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez:
- 1. złożenie odpisów zeznań rocznych podatkowych za [...] złożonych przez skarżącego i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym,
- 2. złożenie odpisów z kont bankowych, lokat bankowych i rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące należących do skarżącego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym,
- 3. podanie czy skarżący lub osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym uzyskują dodatkowe dochody (np. z pracy dorywczej, sezonowej, wynajmu mieszkania, stypendium itp.),
- 4. podanie czy skarżący lub osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym korzystają z pomocy opieki społecznej, jeżeli tak to w jakiej formie (odpis decyzji),
- 5. podanie kosztów miesięcznego utrzymania skarżącego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym z rozbiciem na poszczególne wydatki (czynsz, ogrzewanie, woda, gaz, energia elektryczna, koszty leczenia i zakupu lekarstw, wyżywienie, telefon stacjonarny i telefony komórkowe, abonament RTV, kablówka, cyfra +, środki czystości, koszty nauki, raty kredytów - z podaniem na co kredyty zostały zaciągnięte, kiedy, jaki jest harmonogram spłat rat itp.),
- 6. podanie roku produkcji i typu samochodów należących do skarżącego i do osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Pismo to doręczono skarżącemu w dniu [...], a termin do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy minął w dniu [...]. Tymczasem skarżący, mimo upływu wyznaczonego terminu, wniosku nie uzupełnił. Wobec tego stwierdzono, że skarżący nie uprawdopodobnił wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca pomimo wezwania nie podał, czy on lub jego żona uzyskują jakieś dodatkowe dochody (m.in. z wynajmu mieszkania lub domu), nie podał w jakiej wysokości ponoszą koszty miesięcznego utrzymania, nie wskazał czy obecnie spłacają raty kredytów, jeżeli tak to w jakiej wysokości.
Od tego rozstrzygnięcia MM złożył sprzeciw.
Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy podnieść, że na obecnym etapie postępowania skarżący zobowiązany jest jedynie do uiszczenia wpisu w kwocie [...].
Należy zauważyć, że instytucja prawa pomocy przeznaczona jest co do zasady dla osób pozbawionych dochodów i majątku lub o dochodach subminimalnych, z uwagi na to, że poniesienie kosztów postępowania mogłoby stanowić zagrożenie dla ich egzystencji. W judykaturze za dominujący należy uznać pogląd, że obciążenie strony kosztami sądowymi, których wysokość nie przewyższa jej jednomiesięcznych dochodów z reguły nie oznacza, że nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ponadto fakt posiadania nieruchomego majątku, nawet jeżeli nie dostarcza on dochodu nie uzasadnia wniosku o zwolnienie. Istnieje bowiem możliwość jego obciążenia (por. t.2-3 do art.246 w T.Woś, H.Knysiak-Molczyk, M.Romańska Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym. Komentarz i powołane tam orzecznictwo, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2005, str.631-2 oraz t. 15-16 do art.113 w T.Ereciński i inni Komentarz do Kodeksu postępowania cywilnego – Część pierwsza. Tom I i powołane tam orzecznictwo, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1997, str. 215-6).
Prawo pomocy stanowi w istocie pomoc Państwa dla osób, które ze względu na trudną sytuacje materialną nie mogą uiścić kosztów bez uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Nie oznacza to jednak, że instytucja ta pełni funkcję kredytu dla strony wiodącej spór, która dysponuje kilkumilionowym majątkiem (dom, mieszkanie, ośrodek wypoczynkowy), nawet jeśli jest on obciążony kredytami. Należy zauważyć, że skarżący nie wskazał szczegółowych okoliczności, które miałyby świadczyć o niemożliwości poniesienia wpisu od skargi w kwocie [...]. Składając zaś wniosek podał, iż jego trzyosobowa rodzina dysponuje prócz k[...] majątku bieżącymi dochodami w kwocie [...].
Z tego względu Sąd przyjął, że skarżący nie wykazał, by nie był w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, a jego sytuacja majątkowa pozwoli mu zdaniem Sądu na poniesienie kosztów opłaty od skargi w niniejszej sprawie w kwocie [...].
Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji na podstawie art.246 § 1 pkt.2) ustawy z dnia 30.08.2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) i art. 245 § 3 p.p.s.a. w zw. z art.160 p.p.s.a i art.16 § 2 p.p.s.a.
/-/ M. Jaśniewicz