Uzasadnienie
W dniu 18 lutego 2009r. (data nadania: 16 lutego 2009r.) wpłynął do Sądu wniosek P. – B.Sp. z o.o. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych – wpisu od skargi kasacyjnej.
W uzasadnieniu wniosku Spółka stwierdziła, iż nie posiada środków finansowych na uiszczenie przedmiotowego wpisu. Podała, że wysokość kapitału zakładowego nominalnego wynosi [...] zł a za rok 2008 - minus [...] zł. Wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok wyniosła [...] zł, natomiast wysokość zysku – [...] zł. Wskazała również, iż stan rachunków bankowych w F. B. oraz w I. B. wynosi odpowiednio minus [...] zł oraz 0 zł. Oba konta są zablokowane.
W odpowiedzi na wezwanie z 23 lutego 2009r. w przedmiocie uzupełniania wniosku o przyznanie prawa pomocy, Spółka przedłożyła:
- 1) deklarację CIT – 8 za rok 2008,
- 2) bilans, rachunek zysków i strat,
- 3) wykaz środków trwałych,
- 4) wyciągi z rachunku bankowego prowadzonego przez I. Bank za okres od listopada 2008r. do stycznia 2009r. oraz przez F.Bank za ten sam okres,
- 5) odpisy deklaracji VAT – 7 za listopad i grudzień 2008r. oraz za styczeń 2009r.
Z powyższych dokumentów wynika, iż w okresie od 1 stycznia 2008r. do 31 grudnia 2008r. przychód skarżącej wyniósł [...] zł, koszty uzyskania przychodów [...] zł i strata [...] zł. Bilans sporządzony na dzień 31 grudnia 2008r. po stronie aktywów i pasywów zamknął się sumą [...] zł, natomiast na dzień 31 grudnia 2007r. – [...] zł.
Z załączonych deklaracji VAT – 7 za okres listopad – styczeń 2008/2009r. wynika, że podstawa opodatkowania wynosiła odpowiednio [....] zł, [...] zł i [...] zł. Ponadto z wymienionej deklaracji wynika, iż Spółka w powyższych miesiącach nabyła towary i usługi, których wartość netto wynosiła odpowiednio [...] zł, [...] zł i [...] zł i wobec tego wykazała podatek podlegający wpłacie do urzędu skarbowego w wysokości [...] zł i [....] zł oraz nadwyżkę podatku naliczonego do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy. Skarżąca podała także, iż prowadzi działalność gospodarczą w stopniu ograniczonym i nie zatrudnia pracowników. Koszty utrzymania, jakie ponosi Spółka obejmują koszty najmu, energii elektrycznej, opłaty za wodę, gaz, koszty telefonów stacjonarnych oraz komórkowych i wynoszą [...] – [...] zł.
Jeśli chodzi o stan rachunku bankowego skarżącej prowadzonego przez I. Bank, to saldo na dzień 8 grudnia 2008r. wyniosło [...] zł, na dzień 14 stycznia 2009r. – [...] zł a na dzień 9 lutego 2009r. – [....] zł. Z kolei na rachunku bankowym prowadzonym przez F. Bank zablokowana została kwota [....] zł.
Postanowieniem z dnia 26 marca doręczonym 1 kwietnia 2009r. referendarz sądowy oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych.
Uzasadniając wskazał, iż udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zwolnienie od kosztów sądowych stanowi bowiem wyjątek od zasady ich ponoszenia przez stronę i dlatego może znaleźć zastosowanie jedynie w szczególnie uzasadnionych wypadkach.
Podkreślił, iż strata nie uzasadnia potrzeby kredytowania skarżącej należnych opłat sądowych, związanych z wniesioną przez nią skargą kasacyjną.
Zwrócił również uwagę, iż we wniosku o przyznanie prawa pomocy Spółka oświadczyła, że stan rachunku bankowego prowadzonego w I. Banku na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosi [...] zł. Natomiast z załączonych przez skarżącą wyciągów z rachunku bankowego wynika, że saldo na rachunku bankowym jest dodatnie, na rachunku tym odnotowywane są obroty, przelewane są przez P. M.K. środki pieniężne.
Ponadto skarżąca w swoim wniosku całkowicie pominęła okoliczność, która to pozwoliła jej na zabezpieczenie środków na wynagrodzenie dla swojego pełnomocnika – radcy prawnego J. K., domagając się finansowania w znacznej części ze środków Skarbu Państwa należności publicznoprawnych, do jakich należy wpis od skargi kasacyjnej. Do kosztów postępowania sądowego należą zarówno koszty sądowe, jak również inne wydatki, w tym wynagrodzenie radcy prawnego, któremu pismem z dnia 10 stycznia 2008r. Spółka udzieliła pełnomocnictwa. Zabezpieczając wydatki na koszty postępowania skarżąca powinna była w równym stopniu zadbać o możliwość pokrycia wszystkich ich składników, w tym przede wszystkim o charakterze publicznoprawnym.
Od powyższego orzeczenia Spółka wniosła 3 kwietnia 2009r. sprzeciw, wskazując, iż przedłożone przez nią dokumenty jednoznacznie pokazują, iż trudna sytuacja nie pozwala na uiszczenie wpisu.
Podała, że wobec przewagi kosztów uzyskania przychodów nad przychodami nie jest możliwe zgromadzenie środków na uiszczenie wpisu. Podniosła również, iż sama możliwość dopłat nie stanowi samodzielnego argumentu za odmową przyznania prawa pomocy. Badaniu podlega bowiem sytuacja finansowa skarżącego a nie potencjalna możliwość uzyskania takich środków od osób trzecich. W ten sposób zwolnienie od kosztów byłoby zbyt mocno związane z majątkiem innych podmiotów a to przecież skarżący wnosi o zwolnienie od kosztów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z przepisem art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie.
Przesłanki udzielenia prawa pomocy osobie prawnej uregulowane zostały w art. 246 § 2 cytowanej ustawy, zgodnie z którym osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej, może być przyznane prawo pomocy:
- 1) w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania,
- 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Przede wszystkim wskazać należy, iż przesłanka "braku dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania" nie jest tożsama z ujemnym wynikiem rachunkowym działalności operacyjnej. Opłacalność prowadzonej działalności gospodarczej nie jest warunkiem wystarczającym dla przyznania prawa pomocy. Zdolność do poniesienia kosztów sądowych należy oceniać przez pryzmat takich wartości jak powszechny obowiązek ponoszenia świadczeń i ciężarów publicznych oraz, niezależne od formy prawnej prowadzenia działalności gospodarczej, prawo do sądu. Przez brak dostatecznych środków w rozumieniu powołanego przepisu należy rozumieć brak realnych możliwości pozyskania środków na sfinansowanie kosztów sądowych, który ogranicza stronie, ponad funkcje przypisane kosztom sądowym, realizację prawa do sądu. Ciężar procesowy wykazania tak rozumianej przesłanki spoczywa na wnioskodawcy.
Jak wynika z dokumentów przedłożonych przez skarżącą dysponuje i obraca ona środkami przekraczającymi wysokość wpisu od skargi kasacyjnej. W złożonym oświadczeniu skarżąca wskazała, że wartość środków trwałych wynosi [...] zł. Z deklaracji CIT - 8 za rok 2008 wynika, iż przychody w tym roku wyniosły [...] zł, koszty uzyskania przychodów [...] zł, strata [...] zł (k. 183v akt sąd.). Jednakże strata w prowadzonej działalności gospodarczej jest wynikiem bilansowym kosztów nad przychodami i prowadzi do braku dochodu, jako podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym. W ocenie Sądu, nie uzasadnia ona potrzeby kredytowania skarżącej należnych opłat sądowych.
Podkreślenia również wymaga, iż z załączonych przez skarżącą wyciągów z rachunku bankowego prowadzonego przez I. Bank wynika, że saldo na rachunku bankowym jest dodatnie, na rachunku tym odnotowywane są obroty, przelewane były przez P. M.K. środki pieniężne (6 listopada 2008r. [...] zł; 21 listopada 2008r. – [....] zł; [...] grudnia 2008r. – [....] zł; 20 stycznia 2009r. – [....] zł). Z rachunku tego skarżąca 6 listopada 2008r. przelała na rachunek bankowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wpis sądowy w sprawie o sygn. akt I SA/Po 1269/08 w wysokości [...] zł, ponadto na rachunek bankowy P. C. Sp. z o.o. w dniu 20 listopada 2008r. kwotę [...] zł, w dniu 22 grudnia 2008r. – [...] zł i w dniu 20 stycznia 2009r. kwotę [....] zł.
Jednocześnie skarżąca całkowicie pominęła okoliczność, która pozwoliła jej na zabezpieczenie środków na wynagrodzenie dla swojego pełnomocnika – radcy prawnego J. K..
Do kosztów postępowania sądowego należą zarówno koszty sądowe, o zwolnienie od których ubiega się skarżąca, jak również inne wydatki, w tym wynagrodzenie radcy prawnego. Zabezpieczając wydatki na koszty postępowania skarżąca powinna była w równym stopniu zadbać o możliwość pokrycia wszystkich ich składników, w tym przede wszystkim o charakterze publicznoprawnym.
Sąd stwierdza, iż udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania z budżetu państwa i wobec tego powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, która ze swej istoty wiąże się z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów – także sądowych (postanowienie NSA z 6 października 2004r. sygn. GZ 61/04, GZ 64/04, z 10 stycznia 2005r. sygn. FZ 478/04 oraz z 19 listopada 2004r. FZ 463/04). Wskazać przy tym należy, iż, skoro istnieje chociaż potencjalna możliwość uzyskania dopłat od wspólników, nie można uznać, iż zdobycie środków finansowych jest obiektywnie niemożliwe.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie powołanych przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji.
/-/ Katarzyna Wolna - Kubicka