Uzasadnienie
Decyzją nr [...] z dnia [...]r. Dyrektor Urzędu Celnego uznał za nieprawidłowe zgłoszenie celne SAD nr [...] z dnia [...]r. w części dotyczącej określenia wartości celnej importowanej odzieży oraz kwoty wynikającej z długu celnego. Zakwestionowanie wartości celnej towaru sprowadzonego przez Spółkę "A" (reprezentowaną przez przedstawiciela bezpośredniego - Agencję Celną) wynikało z uznania za niewiarygodne danych zawartych w fakturze z dnia [...]r., załączonej do przedmiotowego zgłoszenia.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł w imieniu Spółki "A" doradca podatkowy, J. C. w piśmie z dnia [...]r. (k. [...] akt administracyjnych), żądając jej uchylenia w całości i orzeczenia o uznaniu zgłoszenia celnego za prawidłowe. Według strony odwołującej się tryb i sposób ustalenia przez organ I instancji wartości celnej towaru budziły uzasadnione wątpliwości i były niezgodne z prawem. J. C. przedłożył wraz z odwołaniem odpis pełnomocnictwa z dnia [...]r. udzielonego mu przez zarząd Spółki, upoważniającego do reprezentowania zarządu i Spółki przed organami celnymi, organami podatkowymi oraz sądami. Zgodność pełnomocnictwa z oryginałem potwierdził sam pełnomocnik, opatrując je pieczątką " Doradca podatkowy nr wpisu [...] mgr J. C." (k. [...] akt). Organ I instancji pismem z dnia [...]r. wezwał J. C. do nadesłania dokumentu, potwierdzającego fakt zatrudnienia go w przedmiotowej Spółce (k. [...] akt).
W piśmie z dnia [...]r. J. C. wyjaśnił, że pełnomocnictwo do występowania w niniejszej sprawie otrzymał od odwołującej się Spółki po zawarciu z nią umowy o pracę, której nie może przedłożyć organowi celnemu ze względu na tajemnicę, którą zostały objęte jej warunki (k. [...]). Pismem z dnia [...]r. (k. [...]) Urząd Celny poinformował J. C. o niewykazaniu należytego umocowania do działania w imieniu Spółki i w konsekwencji o nieskuteczności przedłożonego przez niego pełnomocnictwa.
Decyzją nr [...] z dnia [...]r. (k. [...]) adresowaną do J. C. Dyrektor Izby Celnej - działając na podstawie art. 233 § 1 pkt. 3 i art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej oraz art. 262 Kodeksu celnego - umorzył postępowanie wszczęte wniesieniem odwołania przez J. C. z dnia [...]r.
W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że do odwołania została dołączona kserokopia pełnomocnictwa udzielonego J. C. i powyższe pełnomocnictwo zostało potwierdzone za zgodność z oryginałem przez doradcę podatkowego J. C.. Organ odwoławczy podkreślił też, że zgodnie z przepisem art. 253 § 2 Kodeksu celnego przedstawicielem bezpośrednim osoby fizycznej lub prawnej w sprawach dotyczących towaru, którego rodzaj lub ilość wskazuje na przeznaczenie do działalności gospodarczej może być wyłącznie pracownik tej osoby, agencja celna, adwokat lub radca prawny, a jej przedstawicielem pośrednim może być wyłącznie agencja celna. J. C. w niniejszej sprawie nie spełnia powyższych wymogów i dlatego nie mógł złożyć skutecznie odwołania w przedmiotowej sprawie
Skargę na powyższą decyzję złożyła Spółka "A", wnosząc o jej uchylenie w całości jako niezgodnej z prawem. Skarżąca powołała się na przepis art. 253 § 3 Kodeksu celnego, według którego w przypadkach innych niż wymienione w art. 253 § 2 Kodeksu celnego przedstawicielem może być osoba fizyczna posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych jako przedstawiciel bezpośredni. Według skarżącej postępowanie celne dotyczące weryfikacji zgłoszenia celnego należy do tych "innych wypadków", ponieważ jest to już postępowanie celno-administracyjne, którego przebieg reguluje Ordynacja podatkowa i znajdują tu zastosowanie również jej przepisy dotyczące pełnomocnictwa. Zgodnie z przepisem art. 137 § 1 Ordynacji pełnomocnikiem strony postępowania może być osoba fizyczna z pełną zdolnością do czynności prawnych.
Ponadto w skardze podniesiono, że istnieje możliwość występowania przed organami celnymi doradcy podatkowego jako pełnomocnika, na podstawie art. 2 i 41 ustawy z dnia 05.07.1996r. o doradztwie podatkowym. Konieczność reprezentowania Spółki przez któryś z podmiotów wyliczonych taksatywnie w art. 253 § 2 Kodeksu celnego istniała jedynie w momencie dokonywania przez nią zgłoszenia przedmiotowego towaru.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25.07.2002r - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zmian.) sądy administracyjne sprawują kontrolę decyzji administracyjnych pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, przy czym w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga okazała się uzasadniona, aczkolwiek z innych przyczyn, niż to zarzucał skarżący.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że przepisy prawne dotyczące przedstawicielstwa występujące w Kodeksie celnym są przepisami lex specialis w stosunku do przepisów regulujących instytucję przedstawicielstwa na gruncie Kodeksu cywilnego jak i Ordynacji podatkowej, zatem nietrafne są wywody skargi wskazujące na przepis art. 137 § Ordynacji podatkowej, jako podstawę działania pełnomocnika J. C. na etapie weryfikacji zgłoszenia celnego. Takim przepisem szczególnym jest art. 253 § 2 ustawy z dnia 09.01.1997r. Kodeks celny (Dz. U. Nr 23, poz. 117 ze zm.), ograniczający krąg podmiotów umocowanych do sprawowania przedstawicielstwa w sprawach celnych. Zgodnie z tym przepisem (w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 maja 2002 r. tj. w dacie składania przedmiotowego odwołania oraz wydawania decyzji przez organ II instancji) przedstawicielem bezpośrednim osoby fizycznej lub prawnej w postępowaniu przed organem celnym w sprawach dotyczących towaru, którego rodzaj lub ilość wskazuje na przeznaczenie do działalności gospodarczej mógł być wyłącznie pracownik tej osoby, agencja celna, adwokat lub radca prawny, a jej przedstawicielem pośrednim wyłącznie agencja celna.
Brzmienie tego przepisu wskazuje, że ograniczenie kręgu podmiotów mogących reprezentować stronę w postępowaniu przed organami celnymi (pierwszej i drugiej instancji) ma związek z przeznaczeniem towaru i wbrew twierdzeniom skarżącej nie jest ograniczone tylko do fazy zgłoszenia celnego.
W niniejszej sprawie bezspornym było, że towar będący przedmiotem toczącego się postępowania w sprawie celnej był przeznaczony do działalności gospodarczej, zatem z powyższego wyczerpującego wyliczenia podmiotów uprawnionych do reprezentowania strony postępowania celnego wynika jasno, że J. C., doradca podatkowy, nie mógł występować w charakterze pełnomocnika skarżącej Spółki. Zastosowanie przepisu art. 253 § 2 pkt 1 Kodeksu celnego wyłącza możliwość zastosowania postanowień art. 253 § 3 pkt 2 tego kodeksu, który dotyczy przecież "innych wypadków niż te, o których mowa w § 2". Również powołane w skardze przepisy art. 2 i 41 ustawy z dnia 05.07.1996r. o doradztwie podatkowym (Dz. U. z 2002r. Nr 9, poz. 86 ze zmian.) nie uprawniały doradcy podatkowego do występowania w charakterze pełnomocnika strony w sprawie dotyczącej weryfikacji zgłoszenia celnego i uznania go za nieprawidłowe, albowiem nie jest to postępowanie w sprawach obowiązków podatkowych.
Skuteczne pełnomocnictwo mogło zatem zostać udzielone J. C. tylko jako podmiotowi będącemu pracownikiem Spółki "A". Z tego względu zasadne było wezwanie przez organ I instancji pismem z dnia [...]r. J. C. do nadesłania dokumentu, z którego wynikałby fakt zatrudnienia w przedmiotowej Spółce. Jakkolwiek w piśmie z dnia [...]r. J. C. podał, że pełnomocnictwo do występowania w niniejszej sprawie otrzymał od odwołującej się Spółki po zawarciu z nią umowy o pracę (k. [...]), jednakże nie załączył do tego pisma kserokopii umowy, powołując się na tajemnicę, którą zostały objęte jej warunki. Organ celny zatem trafnie przyjął, iż J. C. nie udowodnił faktu zatrudnienia u skarżącej i nie wykazał umocowania do działania w imieniu Spółki jako jej pracownik. Wobec stwierdzenia bezskuteczności pełnomocnictwa J. C. - Dyrektor Urzędu Celnego winien był wezwać Spółkę (jako podmiot wyłącznie posiadający przymiot strony prowadzonego postępowania) - na podstawie art. 169 § 1 i art. 168 § 3 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego - do usunięcia braku formalnego tego odwołania poprzez podpisanie go przez osobę upoważnioną do reprezentowania Spółki i to w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania.
Odwołanie bowiem, jak każde podanie musi pod względem formy i treści spełniać wymagania stawiane w art. 168 § 1, § 2 i § 3 Ordynacji podatkowej dla tej czynności procesowej strony. Nie wezwanie strony przez organ celny do usunięcia braku formalnego odwołania stanowi istotne naruszenie wyżej wymienionych przepisów postępowania oraz art. 121 § 2 Ordynacji podatkowej (w zw. z art. 262 Kodeksu celnego) zgodnie z którym organy celne są zobowiązane udzielać stronom niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa celnego i postępowania celnego pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania (por. wyrok NSA z 20.08.1999 r., sygn. akt IV SA 848/98, LEX nr 47870).
Jednocześnie przestrzeganie powyższych przepisów i zasad postępowania wyklucza też możliwość uznania, iż odwołanie wniósł rzekomy pełnomocnik we własnym imieniu. Stroną postępowania nadal była Spółka "A", a nie J. C..
Ze względu na powyższe okoliczności należało uznać, że organ odwoławczy, wydając przedmiotową decyzję, naruszył przepisy postępowania (art. 121 § 2, art. 169 § 1 w zw. z art. 168 § 3 oraz art. 233 § 1 pkt. 3 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu Celnego) w sposób mający istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ celny winien wezwać stronę do podpisania odwołania zgodnie z art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej.
W tej sytuacji Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 c oraz art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zmian.), orzekł jak w sentencji wyroku.
/-/M.Kosewska /-/B.Koś /-/B.Sokołowska