Uzasadnienie
Postanowieniem nr [...] z dnia [...] Naczelnik Urzędu Celnego w P. obciążył kosztami postępowania celnego Spółkę "A" związanego z weryfikacją wartości celnej importowanej odzieży oraz kwoty wynikającej z długu celnego. Zakwestionowanie wartości celnej towaru sprowadzonego przez Spółkę "A" (reprezentowaną przez przedstawiciela bezpośredniego - Agencję Celną "B") wynikało z zakwestionowania wiarygodności danych zawartych w fakturze z dnia [...], załączonej do przedmiotowego zgłoszenia.
Zażalenie od powyższego postanowienia wniósł w imieniu Spółki "A" doradca podatkowy J.C., żądając uchylenia tego postanowienia w całości i orzeczenia o uznaniu zgłoszenia celnego za prawidłowe. Według strony odwołującej się tryb i sposób ustalenia przez organ I instancji wartości celnej towaru budziły uzasadnione wątpliwości i były niezgodne z prawem. J. C. występował przy tym jako pełnomocnik spółki na podstawie pełnomocnictwa udzielonego mu przez jej zarząd.
Decyzją nr [...] z dnia [...] adresowaną do J. C. Dyrektor Izby Celnej w P. - działając na podstawie art. 233 § 1 pkt. 3 i art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej oraz art. 262, 253 § 2 i 255 Kodeksu celnego - umorzył postępowanie wszczęte wniesionym zażaleniem przez J. C. W uzasadnieniu organ II instancji podniósł, że przedstawicielem bezpośrednim osoby fizycznej lub prawnej w sprawach dotyczących towaru, którego rodzaj lub ilość wskazuje na przeznaczenie do działalności gospodarczej może być wyłącznie pracownik tej osoby, agencja celna, adwokat lub radca prawny, a jej przedstawicielem pośrednim może być wyłącznie agencja celna (zgodnie z przepisem art. 253 § 2 Kodeksu celnego). Z tego względu uznano, że J. C. nie mógł reprezentować w niniejszej sprawie przedmiotowej Spółki.
Jednocześnie przytoczono art. 255 Kodeksu celnego, zgodnie z którym osoba dokonująca czynności bez upoważnienia do działania w imieniu lub na rzecz innej osoby, albo osoba, która dokonuje czynności w imieniu lub na rzecz innej osoby bez upoważnienia do jej reprezentowania, jest uważana zawsze za osobę działającą we własnym imieniu i na swoją rzecz. Biorąc pod uwagę te okoliczności organ odwoławczy stwierdził, że J. C. nie mógł złożyć skutecznie odwołania w niniejszej sprawie, z tego względu umorzono postępowanie.
Skargę na powyższą decyzję złożyła Spółka "A" (reprezentowana przez J. C.), która zażądała jej uchylenia w całości jako niezgodnej z prawem. Skarżąca powołała się na przepis art. 253 § 3 Kodeksu celnego, według którego w przypadkach innych niż wymienione w art. 253 § 2 Kodeksu celnego przedstawicielem może być osoba fizyczna posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych jako przedstawiciel bezpośredni. Według niej w postępowaniu celnym dotyczącym weryfikacji zgłoszenia celnego mają zastosowanie w zakresie pełnomocnictwa również przepisy Ordynacji podatkowej. Zgodnie z przepisem art. 137 § 1 Ordynacji pełnomocnikiem strony postępowania może być osoba fizyczna z pełną zdolnością do czynności prawnych.
Ponadto podniesiono, że istnieje możliwość występowania przed organami celnymi doradcy podatkowego jako pełnomocnika, co wynikać ma z art. 2 i 41 ustawy z dnia 05.07.1996r. o doradztwie podatkowym. Konieczność reprezentowania Spółki przez któryś z podmiotów wyliczonych taksatywnie w art. 253 § 2 Kodeksu celnego (natomiast w jej przypadku - agencję celną) istniała natomiast jedynie w momencie dokonywania przez nią zgłoszenia przedmiotowego towaru.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25.07.2002r - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zmian.) sądy administracyjne sprawują kontrolę decyzji administracyjnych pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, przy czym w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) nie są związane granicami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga okazała się uzasadniona, aczkolwiek z innych przyczyn, niż to przedstawił skarżący.
Zgodnie z przepisem art. 253 § 2 ustawy z dnia 09.01.1997r. Kodeks celny (Dz. U. Nr 23, poz. 117 ze zmian.) w brzmieniu obowiązującym w dacie składania przedmiotowego odwołania oraz wydawania decyzji przez organ II instancji przedstawicielem bezpośrednim osoby fizycznej lub prawnej w postępowaniu przed organem celnym w sprawach dotyczących towaru, którego rodzaj lub ilość wskazuje na przeznaczenie do działalności gospodarcze, mógł być wyłącznie pracownik tej osoby, agencja celna, adwokat lub radca prawny, a jej przedstawicielem pośrednim wyłącznie agencja celna. Z tego wyczerpującego wyliczenia podmiotów uprawnionych do reprezentowania strony postępowania celnego wynika jasno, że J. C., doradca podatkowy, nie mógł występować w charakterze pełnomocnika skarżącej Spółki.
Również powołane w skardze przepisy art. 2 i 41 ustawy z dnia 05.07.1996r. o doradztwie podatkowym (Dz. U. z 2002r. Nr 9, poz. 86 ze zmian.) nie uprawniały doradcy podatkowego do występowania w charakterze pełnomocnika strony w sprawie dotyczącej uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe, albowiem nie jest to postępowanie w sprawach obowiązków podatkowych. Skuteczne pełnomocnictwo mogło zatem zostać udzielone J. C. tylko jako podmiotowi będącemu jej pracownikem.
W ocenie Sądu organ celny odwoławczy niesłusznie uznał natomiast, iż poprzez niewykazanie przez J. C. umocowania do działania w postępowaniu odwoławczym w imieniu skarżącej Spółki sam stał się stroną tego postępowania, na zasadzie art. 255 Kodeksu celnego - wezwał go bowiem pismem z dnia 14.08.2002r. do wypowiedzenia się w kwestii zebranego materiału dowodowego i przejrzenia akt sprawy, był on również bezpośrednim adresatem zaskarżonej decyzji z dnia [...]. Co prawda według art. 255 Kodeksu celnego osoba dokonująca czynności bez upoważnienia do działania w imieniu lub na rzecz innej osoby, albo osoba, która dokonuje czynności w imieniu lub na rzecz innej osoby bez upoważnienia do jej reprezentowania, jest uważana za osobę działającą we własnym imieniu i na swoją rzecz, jednakże w przedmiotowej sprawie nie było zdaniem Sądu podstaw do uznania J. C. za podmiot działający we własnym imieniu i na swoją rzecz, a zatem posiadający przymiot strony postępowania odwoławczego w rozumieniu art. 133 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego.
Nie sposób bowiem uznać, że miał on jakikolwiek interes prawny w rozstrzygnięciu tego postępowania. Jedynym podmiotem, który posiadał taki interes prawny była i pozostała wyłącznie skarżąca Spółka, która sprowadziła sporny towar do Polski. Była ona reprezentowana przez agencję celną w momencie dokonywania zgłoszenia celnego, a J. C. wniósł przedmiotowe zażalenie określając się jako jej pełnomocnik, czyli jedynie jako jej kolejny reprezentant w następnym stadium postępowania celnego. Odwołanie to nie dotyczyło w istocie sfery jego bezpośredniego interesu faktycznego czy prawnego (patrz: red. B. Adamiak i inni, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2003, s. 497), albowiem związane było z wartością celną towaru sprowadzonego do kraju i zgłoszonego organom celnym przez Spółkę "A". Została ona obciążona w związku z tym kwotą wynikającą ze stwierdzonego długu celnego i zobowiązanie to nie przeszło w trakcie postępowania celnego na jakikolwiek inny podmiot, w tym również na J. C. W doktrynie podkreśla się zresztą, że stany faktyczne objęte działaniem normy prawnej zawartej w przepisie art. 255 Kodeksu celnego obejmują głównie sytuacje, gdy osoba nieupoważniona do działania w imieniu lub na rzecz innego podmiotu, w postępowaniu celnym deklaruje (zaciąga zobowiązania celne) i działa w imieniu lub na rzecz tego podmiotu, czyli tzw. rzekome przedstawicielstwo (patrz m.in.: F. Prusak, Kodeks celny. Komentarz, Warszawa 2000, s. 1017).
Z tego też względu organ celny II instancji winien był uznać - wobec stwierdzenia bezskuteczności pełnomocnictwa udzielonego J. C. - przedmiotowe zażalenie za wniesione przez samą skarżącą Spółkę (jako podmiot wyłącznie posiadający przymiot strony niniejszego postępowania) i wezwać ją - na podstawie art. 169 § 1 i art. 168 § 3 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego - do usunięcia braku formalnego tego odwołania poprzez podpisanie go przez osobę upoważnioną do reprezentowania Spółki i to w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania. Odwołanie bowiem, jak każde podanie musi pod względem formy i treści spełniać wymagania stawiane dla tej czynności procesowej strony w art. 168 § 1, § 2 i § 3 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z przepisem art. 121 § 2 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego organy celne są zobowiązane udzielać niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa celnego i postępowania celnego pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania.
Skoro zatem dołączone do odwołania pełnomocnictwo organ uważał za niewłaściwe - winien zawiadomić o tym stronę i wezwać ją do podpisania tego odwołania, a niedokonanie tego przez organ odwoławczy stanowi istotne naruszenie prawa postępowania, a w szczególności powyższej zasady udzielania niezbędnych informacji i wyjaśnień (wyrok NSA z 20.08.1999r., sygn. akt IV SA 848/98, LEX nr 47870).
Ze względu na powyższe okoliczności Sąd stwierdził, że organ odwoławczy, wydając przedmiotową decyzję, naruszył przepisy postępowania (art. 121 § 2, art. 169 § 1 w zw. z art. 168 § 3 oraz art. 233 § 1 pkt. 3 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu Celnego) w sposób mający istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ celny winien wezwać stronę do podpisania odwołania zgodnie z art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej.
Ponieważ skarga okazała się uzasadniona, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 c ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zmian.) orzekł o uchyleniu decyzji Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu.
W pkt. 2 wyroku Sąd na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zasądził na rzecz skarżącej Spółki kwotę 10 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych.
Zgodnie natomiast z przepisem art. 152 powyższej ustawy, Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana.
/-/ B. Sokołowska /-/ T.M. Geremek /-/ B. Koś
T.M.