Uzasadnienie
Decyzją nr [...] z dnia [...]r. Naczelnik Urzędu Celnego uznał za nieprawidłowe zgłoszenie celne SAD nr [...] z dnia [...]r. w części dotyczącej określenia wartości celnej importowanej odzieży oraz kwoty wynikającej z długu celnego. Zakwestionowanie wartości celnej towaru sprowadzonego przez Spółkę A z siedzibą w W. (reprezentowaną przez przedstawiciela bezpośredniego - Agencję Celną B) wynikało z uznania za niewiarygodne danych zawartych w fakturze z dnia 15 marca 2002r., załączonej do przedmiotowego zgłoszenia.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł w imieniu Spółki A J. Ch. w piśmie z dnia 02 października 2002r., żądając jej uchylenia w całości i orzeczenia o uznaniu zgłoszenia celnego za prawidłowe. Według strony odwołującej się tryb i sposób ustalenia przez organ I instancji wartości celnej towaru budziły uzasadnione wątpliwości i były niezgodne z prawem. J. Ch. przedłożył wraz z odwołaniem pełnomocnictwo z dnia 01.06.2002r. udzielone mu jako pracownikowi przez zarząd Spółki, upoważniające do reprezentowania zarządu i Spółki przed organami celnymi, organami podatkowymi i egzekucyjnymi.
Postanowieniem nr [...] z dnia [...] r., adresowanym do J. Ch., Dyrektor Izby Celnej - działając na podstawie art. 228 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej oraz art. 253 § 2, art. 255, art. 256 § 2 i art. 262 Kodeksu celnego stwierdził niedopuszczalność odwołania J. Ch. z dnia 02 października 2002r. i uchybienie terminowi do jego wniesienia. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że zgodnie z przepisem art. 253 § 2 Kodeksu celnego przedstawicielem bezpośrednim osoby fizycznej lub prawnej w sprawach dotyczących towaru, którego rodzaj lub ilość wskazuje na przeznaczenie do działalności gospodarczej może być wyłącznie pracownik tej osoby, agencja celna, adwokat lub radca prawny, a jej przedstawicielem pośrednim może być wyłącznie agencja celna. Artykuł ten określa wprost osoby, które mogą występować w charakterze pełnomocnika strony przed organami celnymi w postępowaniu w sprawach dotyczących towaru przeznaczonego do działalności gospodarczej jako przedstawiciel bezpośredni może występować pracownik danego podmiotu.
W trakcie postępowania wyjaśniającego J. Ch. przedłożył umowy o pracę z dnia 31.05. 2002r. i z dnia 30.09.2002r., z których wynika, że był zatrudniony w spółce A w okresie od 1.06.2002r. do dnia 30.06.2002r. i od 1.10.2002r. do 31.10.2002r.
Organ celny wyjaśnił, że doradca podatkowy nie może występować w charakterze przedstawiciela w sprawach celnych dotyczących towaru przeznaczonego do działalności gospodarczej (art. 254 § 2 Kodeksu celnego), jak też z uwagi na postanowienia ustawy o doradztwie podatkowym (art. 41).
Nadto w uzasadnieniu Dyrektor Izby Celnej wskazał, że decyzje organu pierwszej instancji zostały doręczone przedstawicielowi strony - Agencji Celnej B w dniu 12 września 2002r., zaś odwołanie wniesiono po terminie tj. w dniu 3.10.2002r.
Skargę na powyższe postanowienie złożyła Spółka A, wnosząc o jego uchylenie w całości jako niezgodnego z prawem. Skarżąca powołała się na przepis art. 137 § 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym pełnomocnikiem strony postępowania może być osoba fizyczna z pełną zdolnością do czynności prawnych. Ponadto podniesiono, że J. Ch. jako jej pracownik mógł występować przed organami celnymi. Odnośnie uchybienia terminu skarżąca nie podniosła żadnych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25.07.2002r - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zmian.) sądy administracyjne sprawują kontrolę decyzji administracyjnych pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, przy czym w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga okazała się uzasadniona.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że przepisy prawne dotyczące przedstawicielstwa występujące w Kodeksie celnym są przepisami lex specialis w stosunku do przepisów regulujących instytucję przedstawicielstwa na gruncie Kodeksu cywilnego jak i Ordynacji podatkowej, zatem nietrafne są wywody skargi wskazujące na przepis art. 137 § Ordynacji podatkowej, jako podstawę działania pełnomocnika J. Ch. na etapie weryfikacji zgłoszenia celnego. Takim przepisem szczególnym jest art. 253 § 2 ustawy z dnia 09.01.1997r. Kodeks celny (Dz. U. Nr 23, poz. 117 ze zm.), ograniczający krąg podmiotów umocowanych do sprawowania przedstawicielstwa w sprawach celnych. Zgodnie z tym przepisem (w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 maja 2002 r. tj. w dacie składania przedmiotowego odwołania oraz wydawania postanowienia przez organ II instancji) przedstawicielem bezpośrednim osoby fizycznej lub prawnej w postępowaniu przed organem celnym w sprawach dotyczących towaru, którego rodzaj lub ilość wskazuje na przeznaczenie do działalności gospodarczej mógł być wyłącznie pracownik tej osoby, agencja celna, adwokat lub radca prawny, a jej przedstawicielem pośrednim wyłącznie agencja celna.
Brzmienie tego przepisu wskazuje, że ograniczenie kręgu podmiotów mogących reprezentować stronę w postępowaniu przed organami celnymi (pierwszej i drugiej instancji) ma związek z przeznaczeniem towaru i wbrew twierdzeniom skarżącej nie jest ograniczone tylko do fazy zgłoszenia celnego.
W niniejszej sprawie bezspornym było, że towar będący przedmiotem toczącego się postępowania w sprawie celnej był przeznaczony do działalności gospodarczej, zatem z powyższego wyczerpującego wyliczenia podmiotów uprawnionych do reprezentowania strony postępowania celnego wynika jasno, że J.Ch. mógł występować w charakterze pełnomocnika skarżącej Spółki jako pracownik. Nie miały natomiast zastosowania w sprawie przepisy ustawy z dnia 05.07.1996r. o doradztwie podatkowym (Dz. U. z 2002r. Nr 9, poz. 86 ze zmian.), które istotnie nie uprawniały doradcy podatkowego do występowania w charakterze pełnomocnika strony w sprawie dotyczącej weryfikacji zgłoszenia celnego i uznania go za nieprawidłowe, albowiem nie jest to postępowanie w sprawach obowiązków podatkowych. Skuteczne pełnomocnictwo mogło zatem zostać udzielone J. Ch. tylko jako podmiotowi będącemu pracownikiem Spółki A i ta okoliczność została wykazana umową o pracę z 30.09. 2002r. (k. 62 i 63 akt administracyjnych).
Organ celny zatem bezpodstawnie pominął fakt, iż J.Ch., składając w imieniu Spółki zażalenie w dniu 1 października 2002r. był jej pracownikiem, co uprawniało go w świetle postanowień art. 253 § 2 Kodeksu celnego do reprezentowania spółki. Fakt, że J.Ch. był jednocześnie doradcą podatkowym i w takim charakterze zatrudnił się w spółce A jest bez znaczenia dla oceny ważności tej umowy o pracę, bowiem naruszenie zakazu zatrudniania się doradcy podatkowego na podstawie umowy o pracę nie powoduje z mocy prawa nieważności takiej umowy, a może mieć znaczenie dla ewentualnej odpowiedzialności dyscyplinarnej doradcy podatkowego.
Na marginesie zauważyć należy, że w przypadku stwierdzenia bezskuteczności pełnomocnictwa J.Ch. - organ celny winien był wezwać Spółkę (jako podmiot wyłącznie posiadający przymiot strony prowadzonego postępowania) - na podstawie art. 169 § 1 i art. 168 § 3 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego - do usunięcia braku formalnego tego odwołania poprzez podpisanie go przez osobę upoważnioną do reprezentowania Spółki i to w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania. Odwołanie bowiem, jak każde podanie musi pod względem formy i treści spełniać wymagania stawiane w art. 168 § 1, § 2 i § 3 Ordynacji podatkowej dla tej czynności procesowej strony. Nie wezwanie strony przez organ celny do usunięcia braku formalnego odwołania stanowi istotne naruszenie wyżej wymienionych przepisów postępowania oraz art. 121 § 2 Ordynacji podatkowej (w zw. z art. 262 Kodeksu celnego) zgodnie z którym organy celne są zobowiązane udzielać stronom niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa celnego i postępowania celnego pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania (por. wyrok NSA z 20.08.1999 r., sygn. akt IV SA 848/98, LEX nr 47870).
Przestrzeganie powyższych przepisów i zasad postępowania wyklucza możliwość uznania, iż odwołanie wniósł rzekomy pełnomocnik we własnym imieniu. Zobowiązanie wynikające z decyzji wymiarowej nie przeszło w trakcie postępowania celnego na rzekomego pełnomocnika wskutek złożenia przez niego odwołania. Stroną postępowania odwoławczego była nadal Spółka A, a nie J.Ch., co organ celny zdaje się przyjął na podstawie art. 255 Kodeksu celnego.
Sąd zwraca też uwagę, iż stwierdzenie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania może być adresowane jedynie do strony postępowania, którą nie jest pełnomocnik.
Wobec powyższego Sąd orzekł, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 a) i c), art. 200 oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zmian.) jak w sentencji.
/-/ B. Koś /-/ W. Długaszewska /-/ T.M. Geremek
T.M.