Uzasadnienie
Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z [...] stycznia 2020 r. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z [...] września 2019 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec D. C., zwanej dalej skarżącą, na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...], [...] i od [...] do [...] oraz o odmowie wszczęcia postępowania w zakresie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...], [...], [...], [...] [...], [...] [...], od [...] do [...] [...] i [...]
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym.
Naczelnik Urzędu Skarbowego [...], działający uprzednio jako organ egzekucyjny, wszczął egzekucję administracyjną wobec skarżącej m.in. na podstawie własnych tytułów wykonawczych o nr SM [...], [...], od [...] do [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], obejmujących: zaległy podatek dochodowy w wysokości 19 % pobierany od dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej za okresy: [...]/2004-[...]/2006 oraz zaległy podatek dochodowy od osób fizycznych za okresy: [...], [...], [...]/2005, zaległe odsetki za zwłokę od niezapłaconych w terminie płatności zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za 2006 r. oraz zaległy podatek od towarów i usług za okres [...]/2005.
W toku postępowania Naczelnik Urzędu Skarbowego [...], na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] grudnia 2005 r. o nr [...], [...] i [...] i z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...], zawiadomieniem z dnia [...] stycznia 2006 r. dokonał zajęcia wynagrodzenia skarżącej za pracę. Następnie, na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], organ egzekucyjny zastosował dwa środki egzekucyjne: zawiadomieniami z dnia [...] października 2007 r. dokonał zajęcia wynagrodzenia oraz zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego skarżącej. Przedmiotowe zawiadomienia, wysłane na adres w P., zostały odebrane przez męża skarżącej [...] listopada 2007 r. Poborca podatkowy, który udał się pod ten adres [...] listopada 2009 r. uzyskał informację, że w mieszkaniu zamieszkuje córka skarżącej, natomiast miejsce zamieszkania skarżącej pozostaje nieznane.
Pismem z [...] lipca 2011 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] przekazał akta sprawy Naczelnikowi Urzędu Skarbowego [...], jako organowi właściwemu miejscowo do prowadzenia postępowania egzekucyjnego, zgodnie z nowym adresem zamieszkania skarżącej w S..
W trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] [...] marca 2012 r. dokonał zajęcia ruchomości - samochodu osobowego i pozostawił zajętą ruchomość pod dozorem męża skarżącej zamieszkałego w S... Z protokołu sprzedaży ruchomości z dnia [...] listopada 2014 r. wynika, że organ egzekucyjny dokonał jej sprzedaży.
Zawiadomieniami z [...] marca 2012 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych skarżącej. Przedmiotowe zawiadomienia o zajęciach doręczono pełnomocnikowi skarżącej [...] czerwca 2012 r. i [...] lipca 2012 r.
Zawiadomieniami z [...] czerwca 2014 r. organ pierwszej instancji dokonał również zajęcia wierzytelności pieniężnej skarżącej z tytułu nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r., a zawiadomieniem z [...] sierpnia 2014 r. dokonał zajęcia ruchomości (stół bilardowy, kije, kanapy skórzane, fotel skórzany) i pozostawił je pod dozorem męża skarżącej.
Pismem z [...] kwietnia 2018 r. skarżąca wniosła do Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuły wykonawcze wystawione przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] o nr [...], [...] [...], [...], [...] [...] [...], [...] [...] oraz od [...] do [...] W ocenie skarżącej przedmiotowe zobowiązania uległy przedawnieniu. Skarżąca powołała się również na nieskuteczność środków egzekucyjnych zastosowanych [...] i [...] marca 2012 r. (zajęcia rachunków bankowych) z uwagi na brak zawiadomienia skarżącej o zajęciach. Nieskuteczność doręczenia zawiadomień o zajęciu rachunków bankowych stwierdził Dyrektor Izby Skarbowej w P. w postanowieniu z [...] czerwca 2012 r., w którym wskazano, że dokumenty te zostały wysłane na adres zamieszkania skarżącej w P., podczas gdy adres zamieszkania skarżącej ustalony przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] jest w S.. Tym samym upłynął 5-letni okres przedawnienia zobowiązań.
Postanowieniem z [...] września 2018 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...], [...], od [...] do [...] oraz odmówił wszczęcia postępowania w zakresie żądania umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], od [...] do [...], [...], [...] W uzasadnieniu wskazał, że zaległości objęte tytułami wykonawczymi o nr [...], [...] oraz od [...] do [...] są nadal wymagalne, gdyż zastosowane w toku postępowania egzekucyjnego środki egzekucyjne w postaci zajęć ruchomości i zajęcia innej wierzytelności pieniężnej, o których zawiadomiono skarżącą skutkowały przerwaniem biegu terminu przedawnienia. Organ zaznaczył, że dokonał również zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, które okazało się jednak nieskuteczne, z uwagi na przesłanie zawiadomienia na nieaktualny adres skarżącej.
Wyjaśniając przesłanki odmowy wszczęcia postępowania w zakresie żądania skarżącej o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...]. [...], [...], [...], [...], [...], [...] od [...] do [...], [...], [...], organ zaznaczył, że prowadzone w oparciu o ww. tytuły wykonawcze postępowanie egzekucyjne zostało uprzednio zakończone wskutek jego umorzenia bądź całkowitego wyegzekwowania dochodzonych należności.
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca zarzuciła naruszenie art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2019 r, poz. 1438 ze zm., zwanej dalej u.p.e.a.) oraz art. 306 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 900 ze zm., zwanej dalej O.p.) poprzez ujawnienie treści postanowienia osobie nieuprawnionej. W uzasadnieniu wskazała, że nie doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia z uwagi na brak zawiadomienia jej o dokonanych czynnościach. Ponadto zajęcia ruchomości mające miejsce [...] marca 2012 r. i [...] sierpnia 2014 r. nastąpiły już po okresie przedawnienia. Protokoły o zajęciach ruchomości zostały doręczone wyłącznie dozorcy – małżonkowi skarżącej.
Jednocześnie skarżąca zakwestionowała stanowisko organu o ustanowieniu w postępowaniu egzekucyjnym pełnomocnika w osobie małżonka skarżącej. Wyjaśniła, że przywołane przez organ pełnomocnictwo z [...] września 2011 r. nie zawiera zakresu przedmiotowego, żadnych numerów postępowań ani numerów tytułów wykonawczych, zatem niezrozumiały jest fakt adresowania i doręczenia postanowienia małżonkowi skarżącej, tym bardziej, że skarżąca składając wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego działała osobiście.
Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z [...] grudnia 2018 r. stwierdził niedopuszczalność zażalenia. Wskazał, że skarżąca występując o umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego złożyła wniosek osobiście, a pełnomocnik nie dołączył do tego postępowania stosownego umocowania. Tym samym postanowienie organu I instancji z [...] września 2018 r. nie zostało skutecznie doręczone i nie weszło do obrotu prawnego.
Wobec powyższego, Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] doręczył postanowienie z [...] września 2018 r. skarżącej w dniu [...] stycznia 2019 r.
Skarżąca w zażaleniu na powyższe postanowienie zarzuciła naruszenie art. 59 § 1 pkt 2 i 7 u.p.e.a. Odwołała się do wyroku WSA w Poznaniu z 27 marca 2013 r., sygn. akt I SA/Po 929/12, uchylającego postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z [...] września 2012 r. oraz postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z [...] czerwca 2012 r. o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuły wykonawcze o nr od [...] do [...] Podkreśliła, że Sąd uznał za niewyjaśnioną kwestię wystawienia tytułów wykonawczych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...], a następnie ich przekazania [...] lipca 2011 r. Naczelnikowi Urzędu Skarbowego [...], w sytuacji gdy skarżąca już w 2005 r. określiła inne miejsce zamieszkania.
W ocenie skarżącej organ I instancji winien wyjaśnić te okoliczności. Zwróciła przy tym uwagę, że z raportu Policji z [...] grudnia 2009 r. wynika, że od ok. 5 lat nie zamieszkuje pod adresem w P.. Zarzuciła zatem naruszenie art. 27 § 1 pkt 2 u.p.e.a. poprzez wskazanie niewłaściwego adresu w tytułach wykonawczych. Podniosła również, że nie zostały jej doręczone upomnienia oraz zawiadomienia o zajęciach, które wysłano na niewłaściwy adres. Tym samym nie doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia i zaległości przedawniły się najpóźniej [...] lipca 2011 r., a zajęcia ruchomości z [...] marca 2012 r. i [...] sierpnia 2014 r. nastąpiły już po okresie przedawnienia, przy czym protokoły nie zostały jej doręczone. Przywołane przez organ pełnomocnictwo z [...] września 2011 r. nie zawiera zakresu przedmiotowego, numerów postępowań ani numerów tytułów wykonawczych.
Postanowieniem z [...] kwietnia 2019 r. Dyrektor Izby Skarbowej uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, bowiem w ocenie organu odwoławczego zachodziła konieczność uzupełnienia materiału dowodowego oraz przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego. Organ wskazał konieczność weryfikacji dopuszczalności wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] wobec wskazanego przez skarżącą wyroku WSA w Poznaniu, ponadto ustalenie zakresu pełnomocnictwa małżonka skarżącej z [...] września 2011 r. oraz ustalenie okoliczności mających wpływ na przerwanie biegu terminu przedawnienia egzekwowanych zobowiązań biorąc pod uwagę prawidłowość doręczenia skarżącej odpisów tytułów wykonawczych i zawiadomień o zastosowanych środkach egzekucyjnych.
Postanowieniem z [...] września 2019 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...], [...] i od [...] do [...] oraz odmówił wszczęcia postępowania w zakresie żądania umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], od [...] do [...] [...] i [...]
W uzasadnieniu wskazał, że kwestia właściwości Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] do wystawienia tytułów wykonawczych o nr od [...] do [...] oraz wszczęcia i prowadzenia na ich podstawie egzekucji została rozstrzygnięta ostatecznym postanowieniem z dnia [...] grudnia 2013 r. w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, wydanym w związku ze wskazywanym wyrokiem WSA w Poznaniu. Postanowieniem tym, doręczonym pełnomocnikowi skarżącej [...] grudnia 2013 r. organ uznał Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] za organ właściwy do wystawienia ww. tytułów wykonawczych oraz wszczęcia i prowadzenia egzekucji.
W zakresie tytułów wykonawczych o nr [...] i [...] stwierdził, że w momencie dokonania przez skarżącą wpisu zmiany adresu zamieszkania w ewidencji działalności gospodarczej w 2005 r. zgłoszenie tej zmiany nie stanowiło podstawy do dokonania aktualizacji adresu zamieszkania w ewidencji podatników i płatników, bowiem dopiero ustawą z dnia 19 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2009 r., nr 18, poz.
97) utworzona została Centralna Ewidencja i Informacja o Działalności Gospodarczej (CEiDG) oraz wprowadzone zostały zmiany legislacyjne umożliwiające osobom fizycznym będącym przedsiębiorcami dokonywanie w organie podatkowym aktualizacji danych objętych zgłoszeniem identyfikacyjnym za pomocą wniosków określonych na podstawie przepisów o działalności gospodarczej. Informacja w tym zakresie, otrzymana z Urzędu Gminy [...], stanowiła podstawę do podjęcia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] działań wyjaśniających i wezwania skarżącej do aktualizacji danych w ewidencji podatników i płatników we właściwej formie (wezwanie skarżącej z [...] sierpnia 2005 r. doręczono na adres w S., ponadto dwa wezwania z [...] września 2005 r. doręczono jedno na adres p., a drugie – s., które skarżąca odebrała osobiście). Skarżąca, mimo wezwań, nie zgłaszała zmiany adresu na wymaganych prawem formularzach, a do 2013 r. składała zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (w tym te, z których wynikały dochodzone zobowiązania podatkowe) do Naczelnika Urzędu Skarbowego [...], wskazując jako adres zamieszkania dotychczasowy adres w P.. Tym samym Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] zasadnie uznał się za wierzyciela należności i organ właściwy do wystawienia tytułów wykonawczych, jak i organ egzekucyjny właściwy do prowadzenia egzekucji. Tym samym tytuły wykonawcze spełniają wymogi określone w art. 27 § 1 pkt 2 u.p.e.a., a doręczenie upomnień pod wskazywany przez skarżącą w zeznaniach podatkowych adres zamieszkania było skuteczne. Przekazanie w 2011 r. tytułów wykonawczych Naczelnikowi Urzędu Skarbowego [...] celem podjęcia dalszych działań egzekucyjnych na terenie poza właściwością wierzyciela było podyktowane koniecznością realizowania celu egzekucji przez organ właściwy według miejsca położenia składników majątku skarżącej, z uwagi na brak możliwości zastania skarżącej pod wskazywanym przez nią w zeznaniach adresem oraz informacji o przebywaniu jej pod innym adresem.
Odnosząc się do kwestii pełnomocnictwa z [...] września 2011 r. udzielonemu małżonkowi skarżącej, organ stwierdził, że umocowanie wynikające z pełnomocnictwa ma charakter ogólny, co oznacza, że upoważniało do prowadzenia wszelkich spraw mocodawcy przed organem podatkowym i egzekucyjnym. Zostało złożone do akt postępowania egzekucyjnego, w tym w postępowaniu prowadzonym na podstawie przekazanych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] tytułów wykonawczych. Skarżąca była reprezentowana w pełnym zakresie przez małżonka, który dopiero [...] kwietnia 2018 r. przy próbie doręczenia obwieszczenia o licytacji ruchomości zajętych [...] sierpnia 2014 r. ustnie oświadczył, że w tej sprawie nie jest pełnomocnikiem skarżącej. Skarżąca informację, że ww. pełnomocnictwo dotyczyło wyłącznie przejrzenia akt sprawy egzekucyjnej zgłosiła do protokołu dopiero [...] maja 2019 r., zatem dla organu egzekucyjnego skutek odwołania pełnomocnictwa nastąpił [...] kwietnia 2018 r. Wobec powyższego korespondencja kierowana do pełnomocnika przed tym dniem była doręczona prawidłowo i skutecznie, a zastosowane środki egzekucyjne przerwały bieg terminu przedawnienia zobowiązań egzekwowanych na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...], [...] i od [...] do [...] Organ dodał, że ostatni ze środków egzekucyjnych przerywających bieg terminu przedawnienia został zastosowany [...] sierpnia 2014 r., zatem zobowiązania uległy przedawnieniu [...] sierpnia 2019 r. Z uwagi na ich wygaśnięcie na mocy art. 59 § 1 pkt 9 O.p., na podstawie art.59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. postanowiono o umorzeniu postępowania prowadzonego na podstawie ww. tytułów.
Odmawiając wszczęcia postępowania w przedmiocie wniosku skarżącej o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuły wykonawcze o nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], od [...] do [...], [...] i [...] organ stwierdził, że prowadzone na podstawie pierwszych czterech tytułów postępowanie egzekucyjne zostało umorzone postanowieniami z [...] czerwca 2012 r. i [...] marca 2013 r., natomiast prowadzone na podstawie pozostałych tytułów wykonawczych zostały zakończone poprzez ich wyegzekwowanie w okresie od [...] lutego 2016 r. do [...] sierpnia 2017 r., zatem brak było podstaw do merytorycznego rozpoznania tej części wniosku skarżącej.
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca podniosła, że organ I instancji był zobowiązany na podstawie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z [...] kwietnia 2019 r. do określenia okoliczności zmiany miejsca zamieszkania skarżącej, ponieważ tylko takie zdarzenie powoduje zmianę właściwości miejscowej organu. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] wiedział o zmianie zamieszkania skarżącej i znał nowy adres, na adres w S. wysłał bowiem wezwanie z [...] września 2005 r., które skarżąca odebrała osobiście i odpowiedziała na nie, składając [...] września 2005 r. pisemne wyjaśnienie dotyczące m.in. miejsca jej zamieszkania. Skarżąca zakwestionowała trafność przekazania sprawy organowi właściwemu wg położenia składnika majątku, gdyż o ustaleniu właściwości miejscowej organu decyduje norma art. 22 § 2, a nie art. 22 § 3 u.p.e.a.
Również Dyrektor Izby Skarbowej w postanowieniu z [...] kwietnia 2019 r. wskazał, że przekazanie pismem Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...] lipca 2011 r. akt sprawy Naczelnikowi Urzędu Skarbowego [...] do dalszego prowadzenia postępowania egzekucyjnego nastąpiło z uwagi na zmianę miejsca zamieszkania, a nie położenie jej majątku. Tym samym z chwilą zmiany przez nią miejsca zamieszkania Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] utracił właściwość miejscową.
Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z [...] stycznia 2020 r., wskazanym we wstępie, utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu przytoczył i omówił art. 59 § 1 u.p.e.a. Podzielił stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wskazał, że w odniesieniu do postępowania prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...], [...] i od [...] do [...] wystąpiła przesłanka określona w art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a., a objęte nimi zobowiązania uległy przedawnieniu [...] sierpnia 2019 r. W tym zakresie organ dokonał analizy biegu terminu przedawnienia dla zobowiązań objętych ww. tytułami wykonawczymi wraz z przerwaniem ich biegu wobec dokonanych czynności egzekucyjnych. Organ wymienił zawiadomienia z [...] stycznia 2006 r., z [...] października 2007 r., [...] grudnia 2008 r., [...] października 2009 r. kierowane na adres w P. oraz protokół zajęcia ruchomości z [...] marca 2012 r. sporządzony w S, zawiadomienia z [...] marca 2012 r. i [...] lipca 2013 r. kierowane na adres w S. oraz sporządzony pod tym adresem protokół zajęcia ruchomości z [...] sierpnia 2014 r. Zobowiązania te uległy zatem przedawnieniu [...] sierpnia 2019 r.
Kierowanie korespondencji na adres w P. było zasadne, bowiem skarżąca nie zastosowała się do wezwań z 01 sierpnia i [...] września 2005 r. i nie zaktualizowała danych, zatem organ przyjął, że skarżąca nadal mieszka pod dotychczasowym adresem. Skarżąca adres ten wskazała także w zeznaniu podatkowym za 2006 r. oraz w zeznaniach o wysokości dochodu osiągniętego w latach 2008-2012. Organ przytoczył w tym zakresie stosowne przepisy wskazujące źródło informacji o miejscu zamieszkania podatnika i podkreślił, że zaświadczenie Prezydenta Miasta P. o dokonaniu zmiany wpisu do ewidencji działalności gospodarczej nie mogło stanowić podstawy do zmiany w danych identyfikacyjnych skarżącej wynikających ze złożonego przez nią dokumentu NIP-1, która została zgłoszona [...] lipca 2005 r. Organ zauważył przy tym, że i ta zmiana została zgłoszona – wg oświadczenia skarżącej z [...] maja 2019 r. – po kilku latach od momentu jej faktycznego wystąpienia [...] września 2001 r. Skarżąca również w zgłoszeniach aktualizacyjnych NIP-1 z [...] stycznia, [...] kwietnia i [...] kwietnia 2004 r. i [...] stycznia 2006 r. wskazywała adres w P..
Nie można zatem przyjąć, że organy miały wiedzę o zamieszkiwaniu skarżącej w S. już w 2005 r. i winny dokonać aktualizacji danych skarżącej. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] był właściwy do wystawienia w latach 2005-2009 tytułów wykonawczych oraz do wszczęcia i prowadzenia na ich podstawie egzekucji administracyjnej. W ocenie organu odwoławczego brak konsekwencji Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] w zakresie wskazania podstaw przekazania akt Naczelnikowi Urzędu Skarbowego [...] jest bez znaczenia dla dokonania oceny prawidłowości zaskarżonego postanowienia i nie można wywodzić, że Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] był niewłaściwy do wystawienia tytułów wykonawczych oraz wszczęcia i prowadzenia egzekucji administracyjnej. Wątpliwości ww. organu były całkowicie uzasadnione, bowiem wobec braku formalnego zgłoszenia zmiany miejsca zamieszkania przez skarżącą i konsekwentnego wskazywania w zeznaniach podatkowych dotychczasowego adresu, istniała uzasadniona obawa naruszenia przepisów o właściwości, a postępowanie skarżącej wprowadzało w błąd organ egzekucyjny będący jednocześnie wierzycielem.
Informacja przekazana przez Policję w piśmie z [...] grudnia 2009 r. nie wskazywała miejsca zamieszkania skarżącej. Pewności nie dawały również rozbieżne oświadczenia skarżącej co do jej adresu zamieszkania. W 2011 r. otrzymano informację od Wójta Gminy S., że skarżąca jest właścicielką nieruchomości położonej w S.. Organ zauważył również, że podnoszenie zarzutów niespełnienia przez tytuły wykonawcze wymogu z art. 27 § 1 pkt 2 u.p.e.a. czy braku właściwości egzekucyjnego możliwe jest wyłącznie w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 33 u.p.e.a.
Organ podkreślił również, że wytyczne ze wskazywanego przez skarżącą wyroku WSA w Poznaniu zostały zrealizowane i sprawa została zakończona prawomocnym postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z [...] grudnia 2013 r. o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o nr tytułów wykonawczych nr od [...] do [...] Postanowienie to zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej i nie zostało zaskarżone.
Pełnomocnictwo małżonka skarżącej miało charakter ogólny, a małżonek w protokołach zajęcia z [...] marca 2012 r. i [...] sierpnia 2014 r. potwierdził ich odbiór w imieniu skarżącej, zatem do [...] kwietnia 2018 r. (tj. oświadczenia przez małżonka skarżącej przy próbie doręczenia obwieszczenia o licytacji zajętych [...] sierpnia 2014 r. ruchomości, że nie jest pełnomocnikiem skarżącej) był on pełnomocnikiem skarżącej. Późniejsze oświadczenia skarżącej i jej małżonka z [...] maja 2019 r. o udzieleniu pełnomocnictwa wyłącznie do zapoznania się z aktami sprawy nie mają wpływu na wcześniejsze działania organu egzekucyjnego.
Końcowo organ stwierdził, że w chwili złożenia wniosku skarżącej postępowanie w oparciu o tytuły wykonawcze o nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], od [...] do [...], [...] i [...] nie było prowadzone, bowiem postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...], [...], [...], [...] zostało umorzone postanowieniami Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z [...] czerwca 2012 r. oraz z [...] marca 2013 r., natomiast prowadzone na podstawie ww. tytułów postępowanie zostało zakończone przez wyegzekwowanie należności. Należało zatem odmówić wszczęcia postępowania.
W skardze na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżąca, wnosząc o uchylenie obu postanowień i zasądzenie kosztów, zarzuciła naruszenie:
- 1. art. 59 § 1 pkt. 7 u.p.e.a. poprzez uznanie, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] był organem miejscowo właściwym do wszczęcia i prowadzenia postępowań egzekucyjnych;
- 2. art. 78 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosku dowodowego skarżącej z [...] maja 2019 r. mającego znaczenie dla sprawy, tj. przeprowadzenie dowodu z oświadczenia pełnomocnika skarżącej z [...] sierpnia 2005 r. wraz z załącznikami, pisemnych wyjaśnień złożonych [...] września 2005 r. Naczelnikowi Urzędu Skarbowego [...] dotyczących m.in. miejsca zamieszkania skarżącej, oświadczenia skarżącej z [...] września 2005 r. adresowanego do Dyrektora Izby Skarbowej w P. dotyczącego miejsca zamieszkania skarżącej, pism skarżącej z [...] lipca 2005 r. skierowanych do ww. organów, a dotyczących miejsca zamieszkania skarżącej, pisma z [...] września 2005 r. do Dyrektora Izby Skarbowej w P. oraz raportu Komisariatu Policji [...], z którego wynika, że skarżąca nie zamieszkuje pod [...] adresem od ok. 5 lat;
- 3. art. 42 § 1 i art. 43 k.p.a. poprzez wysyłanie korespondencji na adres pod którym skarżąca nie zamieszkiwała, a fakt ten znany był Naczelnikowi Urzędu Skarbowego [...].
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje
Skarga jako niezasadna podlega oddaleniu.
Jak zaznaczyła skarżąca w uzasadnieniu skargi, spór w niniejszej sprawie dotyczy wyłącznie kwestii, czy dopuszczalne było wszczęcie i prowadzenie postępowań egzekucyjnych na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...], jako wierzyciela, tzn. czy ww. organ był miejscowo właściwy do wszczęcia i prowadzenia postępowań egzekucyjnych.
W wyroku WSA w Poznaniu z 27 marca 2013 r., sygn. akt I SA/Po 929/12, Sąd wskazał, co należy powtórzyć, że w myśl art. 1a pkt 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm., zwanej dalej u.p.e.a.) organem egzekucyjnym, jest organ uprawniony do stosowania w całości lub w części określonych w ustawie środków służących w doprowadzeniu do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków o charakterze pieniężnym lub obowiązków o charakterze niepieniężnym oraz zabezpieczenia wykonania tych obowiązków. Przepis art.19 u.p.e.a. nakłada na organy administracji publicznej obowiązek kontroli właściwości do rozstrzygnięcia danej sprawy administracyjnej. Z kolei art. 22 u.p.e.a. normuje właściwość miejscową organów egzekucyjnych, do której przestrzegania organy te są zobowiązane.
Sąd zaznaczył, że w piśmie z dnia [...] stycznia 2013 r. Dyrektor Izby Skarbowej w P. wyjaśnił, iż rejestracja podatnika nastąpiła na podstawie NIP-1 z dnia [...] kwietnia 2004 r. i [...] stycznia 2006 r., a nadto, że Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] podniósł, że D. C. w dniu [...] lipca 2005 r. dokonała zmiany wpisu w ewidencji działalności gospodarczej, wskazując jako adres zamieszkania: S., ul. [...]. Pomimo wielokrotnych wezwań zobowiązana nie złożyła w Urzędzie Skarbowym [...] zgłoszenia aktualizacyjnego NIP-1. Z przedłożonych dokumentów NIP-1 wynika, że miejscem zamieszkania skarżącej jest P., ul. [...]. Z treści pisma Dyrektora Izby Skarbowej wynikało, że skarżąca w ewidencji działalności gospodarczej w dniu [...] lipca 2005 r. wskazała inny adres, a zatem niezrozumiałe było, na jakiej podstawie tytuły wykonawcze z [...] października 2009 r. zostały wystawione przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...], a także dlaczego i na jakiej podstawie [...] lipca 2011 r. przekazał sprawę innemu organowi.
Jak natomiast zasadnie podkreślał organ, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (t.j. Dz.U. z 2004 r., nr 269, poz. 2681 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym między innymi w 2005 r., podatnicy prowadzący działalność gospodarczą byli obowiązani do dokonywania rejestracji oraz zmian rejestracyjnych na drukach NIP-1. Według art. 2 ww. ustawy osoby fizyczne, które na podstawie odrębnych ustaw są podatnikami, podlegają obowiązkowi ewidencyjnemu oraz otrzymują numery identyfikacji podatkowej, zwane dalej "NIP" (brzmienie do [...] sierpnia 2011 r.). Obowiązek zgłoszenia identyfikacyjnego - w myśl art. 5 ust. 1 ustawy - ciąży na podatniku i dokonuje się go jednokrotnie. Zgłoszenie takie, w przypadku osób fizycznych zawiera między innymi adres miejsca zamieszkania oraz adres miejsca zameldowania na pobyt stały lub czasowy (art. 5 ust. 2 ustawy).
Przepis art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy stanowi, że podatnicy mają obowiązek aktualizowania danych objętych zgłoszeniem identyfikacyjnym przez dokonanie zgłoszenia aktualizacyjnego do właściwego naczelnika urzędu skarbowego, nie później niż w terminie 14 dni od dnia, w którym nastąpiła zmiana danych. Do aktualizacji ww. danych stosuje się, zgodnie z art. 9 ust. 6 pkt 2, w zw. z art. 5 ust. 5 wzory formularzy zgłoszeń identyfikacyjnych określone w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 14 lutego 2003 r. w sprawie wzorów formularzy zgłoszeń identyfikacyjnych (Dz.U. z 2003 r., nr 202, poz. 1959), w tym formularz zgłoszenia identyfikacyjnego osoby fizycznej prowadzącej samodzielnie działalność gospodarczą (NIP-1), stanowiący załącznik nr [...] do rozporządzenia.
Dopiero od [...] marca 2009 r. możliwe było aktualizowanie danych także za pomocą wniosków określonych na podstawie przepisów o działalności gospodarczej (zmiana brzmienia art. 9 ust. 6 ustawy dokonana w art. 14 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz o zmianie niektórych innych ustaw - Dz.U. z 2009 r. nr 18, poz. 97), a od [...] września 2011 r. za pomocą formularza wniosku o wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, zgodnie z ustawą z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (zmiana brzmienia art 9 ust. 6 ustawy dokonana w art. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników oraz niektórych innych ustaw - Dz.U. z 2011 r. nr 171, poz. 1016).
Należy zaznaczyć, że wszystkie wskazywane przez skarżącą dowody w tym zakresie pochodzą z 2005 r.
W orzecznictwie podkreśla się, że gdy podatnik nie zaktualizował danych osobowych uwzględnianych w zgłoszeniu identyfikacyjnym NIP, to wysłanie pism na adres wynikający z tego zgłoszenia, nawet jeśli podatnik faktycznie zamieszkiwał w innym miejscu, nie narusza ustawowej procedury wysyłania pism (zob. wyrok WSA w Poznaniu z 31 stycznia 2017 r., sygn. akt III SA/Po 765/16).
Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 04 września 2015 r., sygn. akt II FSK 1757/13, nie można zgodzić się z poglądem, jakoby zaniechanie dokonania zgłoszenia aktualizującego nie pociągało dla opieszałego podatnika żadnych skutków, a organy podatkowe winny poszukiwać informacji o ewentualnej zmianie danych wynikających z prowadzonych przez nie ewidencji także w innych ewidencjach publicznych, w tym w ewidencji działalności gospodarczej. Otóż prowadzenie ewidencji przez organy podatkowe, jak również związany z tym obowiązek identyfikacyjny i aktualizacyjny, ciążący na podatnikach, służą - między innymi - zapewnieniu właściwego toku postępowania przez jednoznaczne zadeklarowanie, czy podatnik prowadzi działalność gospodarczą oraz określenie adresów: zamieszkania lub siedziby, a także miejsc wykonywania tej działalności.
W konsekwencji zaniechanie dokonania przez podatnika dokonania zgłoszenia aktualizującego w przypadku zmiany adresu zamieszkania, siedziby lub miejsca wykonywania działalności, a tym bardziej zaniechanie powiadomienia organu podatkowego o zaprzestaniu jej wykonywania przez czynnego podatnika podatku od towarów i usług, prowadzi do skutku w postaci kierowania korespondencji przez organ podatkowy pod niewłaściwy adres. Mogące stąd wynikać ewentualne negatywne skutki obciążają jednak podatnika, a nie organ podatkowy.
W niniejszej sprawie skarżąca w złożonych w Urzędzie Skarbowym [...] [...] stycznia 2004 r., [...] kwietnia 2004 r. i [...] kwietnia 2004 r. zgłoszeniach aktualizacyjnych NIP -1, podała [...] adres zamieszkania, a także w złożonym w Urzędzie Skarbowym [...] w dniu [...] stycznia 2006 r. zgłoszeniu aktualizacyjnym NIP - 1, podpisanym w jej imieniu przez pełnomocnika – małżonka, wskazując ponadto, że na ten adres należy przesyłać korespondencję. Adres ten skarżąca wskazywała również konsekwentnie w zeznaniach podatkowych za 2006 r. oraz lata 2008-2012.
Ponadto w piśmie z [...] września 2005 r. oświadczyła, że uzyskała informację od pracowników Urzędu Skarbowego [...], że dla celów podatkowych ważniejszym adresem jest adres zamieszkania, a nie jak sądziła adres zameldowania, zatem po otrzymaniu zaświadczenia o działalności gospodarczej z Gminy S. niezwłocznie zgłosi się między innymi do Pierwszego Urzędu Skarbowego w P. w celu zgłoszenia niezbędnych zmian, czego nie uczyniła.
Wobec powyższego zasadne było kierowanie korespondencji na [...] adres skarżącej.
Jak zaznaczyły organy, dopiero w 2011 r., mimo braku zmiany okoliczności faktycznych (w dalszym ciągu nie był wykonany przez skarżącą obowiązek wynikający z art. 9 ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników), Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] przekazał - ze względu (między innymi) na zmianę miejsca zamieszkania skarżącej - tytuły wykonawcze celem dalszego prowadzenia egzekucji Naczelnikowi Urzędu Skarbowego [...]. W piśmie z [...] lipca 2011 r. powołując się na art. 22 § 2, § 3 u.p.e.a., ww. organ przekazujący stwierdził, że z będących w jego posiadaniu danych wynika, że skarżąca mieszka pod adresem w S.., tj. na terenie działania Naczelnika Urzędu Skarbowego [...]. Zaznaczył, że w związku z tym oraz ze względu na fakt, że nie jest znany majątek Zobowiązanej położony na terenie działania Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] organem właściwym do prowadzenia egzekucji administracyjnej jest Naczelnik Urzędu Skarbowego [...].
Przekazanie akt postępowania egzekucyjnego Naczelnikowi Urzędu Skarbowego [...] dopiero w lipcu 2011 r. było zasadne, bowiem dopiero wówczas dotychczasowy organ egzekucyjny uzyskał pewność, że zarówno miejsce zamieszkania, jak i majątek skarżącej znajduje się na terenie działania Naczelnika Urzędu Skarbowego [...]. Przekonanie to wynikało z szeregu ustaleń dokonanych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...], działającego dotychczas jako organ egzekucyjny, przede wszystkim informacji od Wójta Gminy S., że zobowiązana jest właścicielką nieruchomości położonej w S..
Przypomnieć należy, że w myśl art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm., zwanej dalej u.p.e.a.), stanowiącego jedną z podstaw prawnych zaskarżonych postanowień, postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. Skarżąca wnosiła o umorzenie postępowania ze względu na przedawnienie należności objętych wskazanymi przez nią tytułami wykonawczymi. W orzecznictwie w tym zakresie wskazuje się, że zagadnienie przedawnienia zobowiązania podatkowego, czy unicestwienie skutku przerwania biegu tego terminu może być ocenione nie tylko w toku postępowania podatkowego, ale i postępowania egzekucyjnego. Umorzenie postępowania egzekucyjnego w administracji następuje wtedy, gdy w jego toku zaistnieją przeszkody o charakterze trwałym, które powodują, że dalsze prowadzenie postępowania jest niemożliwe lub niecelowe.
Instytucja umorzenia postępowania egzekucyjnego ma na celu jego zakończenie wówczas, gdy w konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Jedną z takich przyczyn, skutkujących koniecznością umorzenia postępowania przez organ egzekucyjny, jest upływ terminu przedawnienia egzekwowanej należności. Przyczyną wygaśnięcia obowiązku jest w takiej sytuacji przedawnienie, które wiąże się z umarzającym działaniem czasu (zob. wyrok NSA z 04 września 2018 r., sygn. akt II FSK 141/18).
Skarżąca pismem z [...] kwietnia 2018 r. wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie wskazanych przez nią 21 tytułów wykonawczych. Przedmiot skargi stanowi postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji, który zgodnie z żądaniem strony umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie 8 tytułów wykonawczych z uwagi na przedawnienie objętych nimi należności z dniem [...] sierpnia 2019 r., co organy stosownie wykazały w treści zaskarżonych postanowień.
Ponadto organ odmówił wszczęcia postępowania w zakresie rozpatrzenia żądania umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie pozostałych 13 tytułów wykonawczych, organ wskazał, że prowadzone w oparciu o te tytuły postępowania egzekucyjne zostały umorzone postanowieniami z [...] czerwca 2012 r. (dot. tytułu [...]) oraz [...] marca 2013 r. (dot. tytułów [...], [...] oraz [...]). Postępowanie prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych nr [...], [...], [...] zakończono w dniach [...] lutego 2016 oraz [...] marca 2016 wskutek całkowitego wyegzekwowania należności, natomiast również z tego względu zakończono postępowanie prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] w dniu [...] kwietnia 2016, nr [...] - [...] czerwca 2016 r., nr [...] – [...] sierpnia 2016 r., nr [...] – [...] września 2016 r. oraz nr [...] i [...] – [...] sierpnia 2017 r. Jako podstawę rozstrzygnięcia w tym zakresie organ wskazał art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.
Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., zwanej dalej K.p.a.). Zgodnie z art. 61a § 1 K.p.a., gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W niniejszej sprawie skarżąca wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego, w sytuacji gdy zostało już ono zakończone, w związku z tym prawidłowo organ stwierdził, że brak jest podstaw do rozstrzygnięcia w przedmiocie tego wniosku w oparciu o art. 59 u.p.e.a. Przepis ten obejmuje swoim zakresem jedynie czas trwania postępowania egzekucyjnego.
W konsekwencji organ egzekucyjny uznając za bezprzedmiotowe postępowanie prowadzone z wniosku w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego winien stosownie do przepisów art. 61 a § 1 K.p.a., w związku z art. 18 u.p.e.a. odmówić wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Fakt wyegzekwowania obowiązku objętego tytułem wykonawczym eliminuje możliwość wydania postanowienia w trybie art. 59 u.p.e.a. Brak bowiem podstaw prawnych do zbadania sprawy pod kątem wystąpienia w niej przesłanek skutkujących zastosowaniem instytucji umorzenia (zob,. wtyrok WSA w Lublinie z 04 października 2017 r., sygn. akt I SA/Lu 449/17).
Sąd uznał zatem, że zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu, a zarzuty skarżącej są niezasadne.
Wobec powyższego, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), Sąd skargę oddalił.