Uzasadnienie
Postanowieniem nr [...] z dnia [...] Dyrektor Urzędu Celnego obciążył M. w. prowadzącego działalność gospodarczą - Przedsiębiorstwo "A" (reprezentowane przez przedstawiciela bezpośredniego - Agencję Celną "B" w R.) kosztami postępowania celnego, prowadzonego w sprawie towaru zgłoszonego do procedury dopuszczenia do obrotu według zgłoszenia celnego z dnia [...].12.2001r., tj. kosztami wykonania wyceny importowanych tekstyliów przez biegłego rzeczoznawcę z Centrum Badań i Ekspertyz Towaroznawczych Akademii Ekonomicznej.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł, w imieniu M. W., doradca podatkowy J. C. w piśmie z dnia [...].04.2002r. (k. 285-280 akt administracyjnych), żądając jego uchylenia w całości. Według strony skarżącej obciążenie jej kosztami ekspertyzy biegłego było bezzasadne i niezgodne z prawem. J. C. przedłożył wraz z zażaleniem odpis pełnomocnictwa udzielonego mu przez J. B. pełnomocnika M. W., zgodnie z pełnomocnictwem z dnia [...].09.2001 r. (k. 40- 41 akt administracyjnych kserokopia pełnomocnictwa notarialnego). Zgodność pełnomocnictwa z oryginałem potwierdził sam J. C., opatrując je pieczątką "doradca podatkowy nr wpisu [...] mgr J. C." (k. 279 akt adm.).
W toku postępowania organ celny II instancji pismem z dnia [...].08.2002 roku wezwał J. C. do nadesłania w terminie 7 dni oryginału lub urzędowo poświadczonego pełnomocnictwa wystawionego przez Przedsiębiorstwo "A" pod rygorem skutków określonych w art.255 kodeksu celnego i do opłacenia pełnomocnictwa opłatą skarbową w kwocie 15 złotych pod rygorem pozostawienia zażalenia bez rozpoznania. Jednocześnie zwrócono kopię pełnomocnictwa potwierdzona za zgodność przez doradcę podatkowego J. C., albowiem w myśl art. 254 § 2 kodeksu celnego tylko adwokat lub radca prawny może uwierzytelnić odpis udzielonego mu pełnomocnictwa. Wcześniej zwrócono się pismem z dnia [...].07.2002 roku do strony, żądając nadesłania aktualnych dokumentów firmy, o wyjaśnienie wątpliwości związanych z wystawieniem w dniu [...].03.2002 roku przez Przedsiębiorstwo "A" pełnomocnictwa dla J. C., bowiem z informacji posiadanych przez organ celny wynika, że firma została zlikwidowana lub zmieniła nazwę na Przedsiębiorstwo "C". M. W. nie udzielił odpowiedzi.
Doradca podatkowy J. C. nadesłał oryginał opłaconego pełnomocnictwa z dnia [...].01.2002 roku udzielonego mu jako pracownikowi Przedsiębiorstwa "A" podpisany przez J. B. Postanowieniem z dnia [...], nr [...], adresowanym do J. C., Dyrektor Izby Celnej działając na podstawie art. 228 § 1 i § 2 w zw. z art.169§ 1 i art.239 Ordynacji podatkowej stwierdził niedopuszczalność zażalenia wniesionego przez J. C. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że zgodnie z przepisem art. 134 § 2 0rdynacji podatkowej stronami mogą być osoby fizyczne. Strona może działać przez pełnomocnika, którym może być osoba fizyczna posiadająca zdolność do czynności prawnych (art. 136 i art..137§ 1 Ordynacji podatkowej). Ordynacja podatkowa wymaga dla udzielenia pełnomocnictwa pisemnej formy oraz przedłożenie oryginału lub urzędowego odpisu tego dokumentu. Zgodnie zaś z art.1 ust. 1 pkt.2a ustawy z dnia 9.09.2000 roku o opłacie skarbowej (Dz.U.
Nr.86 poz. 960 z zm.) oraz § 10 i V części "szczegółowego wykazu przedmiotów opłaty skarbowej, stawki oraz zwolnienia-- stanowiącego załącznik do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 5.12.2000 roku w sprawie sposobu pobierania, zapłaty i zwrotu opłaty skarbowej oraz sposobu prowadzenia rejestru tej opłaty (Dz. U. Nr. 110 poz. 1176) dokumenty stwierdzające pełnomocnictwo podlegają opłacie skarbowej w kwocie 15 złotych. Zdaniem organu celnego skuteczne udzielenie pełnomocnictwa uzależnione jest od uprzedniego uiszczenia opłaty skarbowej oraz przedstawienia oryginału lub urzędowego odpisu umocowania podpisanego przez osobę do tego uprawnioną. Ponieważ nie przedstawiono dokumentów z których wynikałoby, że J. B. upoważniona jest do działania w imieniu przedsiębiorstwa "A" M. W. należało stwierdzić niedopuszczalność zażalenia wniesionego przez J. C. Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższe postanowienie złożył M.W., wnosząc o jego uchylenie w całości, jako niezgodnego z prawem.
Skarżący powołał się na przepis art. 253 § 3 kodeksu celnego, według którego w przypadkach innych niż wymienione w art.253§ 2 kodeksu celnego przedstawicielem może być osoba fizyczna posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych jako przedstawiciel bezpośredni. Według skarżącego postępowanie celne dotyczące weryfikacji zgłoszenia celnego należy do tych "innych wypadków", ponieważ jest to już postępowanie celno - administracyjne, którego przebieg reguluje ordynacja podatkowa i znajdują tu zastosowanie również jej przepisu dotyczące pełnomocnictwa.
Ponadto w skardze podniesiono, że istnieje możliwość występowania przed organami celnymi doradcy podatkowego jako pełnomocnika na podstawie art. 2 i 41 ustawy z dnia 5.07.1996 roku o doradztwie podatkowym
W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25.07.2002r - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zmian.) sądy administracyjne sprawują kontrolę decyzji administracyjnych pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, przy czym w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga okazała się uzasadniona, aczkolwiek z innych przyczyn, niż to zarzucał skarżący.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że przepisy prawne dotyczące przedstawicielstwa występujące w Kodeksie celnym są przepisami lex specialis w stosunku do przepisów regulujących instytucję przedstawicielstwa na gruncie Kodeksu cywilnego jak i Ordynacji podatkowej, zatem nietrafne są wywody skargi wskazujące na przepis art. 137 § Ordynacji podatkowej, jako podstawę działania pełnomocnika J. C. na etapie weryfikacji zgłoszenia celnego. Takim przepisem szczególnym jest art. 253 § 2 ustawy z dnia 09.01.1997r. Kodeks celny (Dz. U. Nr 23, poz. 117 ze zm.), ograniczający krąg podmiotów umocowanych do sprawowania przedstawicielstwa w sprawach celnych. Zgodnie z tym przepisem (w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 maja 2002 r. albowiem przedmiotowe zażalenie zostało wniesione w dniu [...].04.2002 roku) przedstawicielem bezpośrednim osoby może być wyłącznie pracownik tej osoby, agencja celna, adwokat lub radca prawny, a przedstawicielem pośrednim wyłącznie agencja celna.
Brzmienie tego przepisu wskazuje, że ograniczenie kręgu podmiotów mogących reprezentować stronę w postępowaniu przed dyrektorem urzędu celnego ma związek z przeznaczeniem towaru i wbrew twierdzeniom skarżącej nie jest ograniczone tylko do fazy zgłoszenia celnego.
W sprawie było bezsporne, że towar będący przedmiotem toczącego się postępowania w sprawie celnej był przeznaczony do działalności gospodarczej, zatem z powyższego wyczerpującego wyliczenia podmiotów uprawnionych do reprezentowania strony postępowania celnego wynika jasno, że J. C., doradca podatkowy, nie mógł występować w charakterze pełnomocnika skarżącej strony. Zastosowanie przepisu art. 253 § 2 pkt 1 Kodeksu celnego wyłącza możliwość zastosowania postanowień art. 253 § 3 pkt 2 tego kodeksu, który dotyczy przecież "innych wypadków niż te, o których mowa w § 2". Również powołane w skardze przepisy art. 2 i 41 ustawy z dnia 05.07.1996r. o doradztwie podatkowym (Dz. U. z 2002r. Nr 9, poz. 86 ze zmian.) nie uprawniały doradcy podatkowego do występowania w charakterze pełnomocnika strony w sprawie dotyczącej weryfikacji zgłoszenia celnego i uznania go za nieprawidłowe, albowiem nie jest to postępowanie w sprawach obowiązków podatkowych.
Skuteczne pełnomocnictwo mogło zatem zostać udzielone J. C. tylko jako podmiotowi będącemu pracownikiem strony. W sytuacji zaś, gdy organ przyjął, iż J. C. działa bez upoważnienia, albowiem nie wykazał, że osoba która udzieliła mu pełnomocnictwa była upoważniona do działania w imieniu M. W. winien był wezwać stronę skarżącą na podstawie art. 169 § 1 i art. 168 § 3 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego - do usunięcia braku formalnego zażalenia poprzez podpisanie go przez stronę i to w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania. Zażalenie bowiem, jak każde podanie musi pod względem formy i treści spełniać wymagania stawiane w art. 168 § 1, § 2 i § 3 Ordynacji podatkowej dla tej czynności procesowej strony. Pismo z dnia [...].07.20002 roku (k.299akt adm.) nie stanowi takiego wezwania. Nie wezwanie strony przez organ celny do usunięcia braku formalnego zażalenia stanowi istotne naruszenie wyżej wymienionych przepisów postępowania oraz art. 121 § 2 Ordynacji podatkowej (w zw. z art. 262 Kodeksu celnego) zgodnie z którym organy celne są zobowiązane udzielać stronom niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa celnego i postępowania celnego pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania (por. wyrok NSA z 20.08.1999 r., sygn. akt IV SA 848/98, LEX nr 47870).
Przestrzeganie powyższych przepisów i zasad postępowania wyklucza możliwość uznania, iż zażalenie wniósł rzekomy pełnomocnik we własnym imieniu. Zobowiązanie wynikające z decyzji wymiarowej nie przeszło w trakcie postępowania celnego na rzekomego pełnomocnika wskutek złożenia przez niego zażalenia. Stroną postępowania odwoławczego był nadal M. W., nie J. C. Ze względu na powyższe okoliczności należało uznać, że organ odwoławczy, wydając przedmiotowe postanowienie, naruszył przepisy postępowania (art. 121 § 2, art. 169 § 1 w zw. z art. 168 § 3 oraz art. 228 § 1 pkt. 1 i 2 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu Celnego) w sposób mający istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ celny winien wezwać stronę do podpisania zażalenia zgodnie z art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej.
Z tych względów orzeczono na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 c oraz art. 152 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zmian.) jak w sentencji.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
/-/W. Długaszewska /-/M. Kosewska /-/B. Sokołowska