Uzasadnienie
W dniu [...].05.2003 r. doręczono Z. K. odpis tytułu wykonawczego z dnia 12.11.2002 r. Dwoma odrębnymi pismami z dnia [...].06.2003 r. wniósł on o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutu do prowadzonego postępowania egzekucyjnego oraz złożył zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego wskazując na nieistnienie obowiązku uiszczania opłat za postój pojazdu w strefie parkowania za okres 1999 r. i 2000 r. Zostały one złożone w Urzędzie Miasta P. Wydziale Finansowym Oddziale Egzekucyjnym. Pismem z dnia [...].06.2003 r. organ egzekucyjny zwrócił się do Zarządu Dróg Miejskich w P. – na podstawie art.34 § 1 ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. nr 110 poz. 968 ze zm.) - o przesłanie wypowiedzi wierzyciela dotyczącej zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego oraz wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutu.
Postanowieniem z dnia [...]r. Zarząd Dróg Miejskich, bez rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutu przez Oddział Egzekucyjny Urzędu Miasta P., na podstawie art.17 § 1 i art.34 ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Z 2002 r. nr 110 poz. 968) oraz art.106 § 5 Kodeksu postępowania administracyjnego nie uznał zarzutu za zasadny i wniósł o jego oddalenie. Zażalenie na to postanowienie wniósł Z. K. dnia [...].08.2003 r. Postanowieniem z dnia [...] r. w sprawie [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art.1 i 2 ustawy z dnia 12.10.1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. nr 79 poz.856), art.17 pkt.1, art.138 § 1 pkt.1 oraz art.144 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art.17 § 1, art.18 oraz art.34 ustawy z dnia17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. nr 110 poz. 968) utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.
Od tego postanowienia Z. K. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wniósł w niej o stwierdzenie nieistnienia obowiązku uiszczania opłat za postój pojazdu w strefie parkowania za okres od [...].06.1999 r. do [...].02.2000 r. Podniósł w uzasadnieniu, że Naczelny Sąd Administracyjny w 1999 r. stwierdził, że uchwała o utworzeniu Strefy Ograniczonego Postoju z 1996 r. została podjęta z naruszeniem prawa. Wskazał także na niezgodność art.13 ust.4 ustawy o drogach publicznych z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Stosownie do przepisu art.97 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U nr 153 po.1271 ze zm.) - sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.01.2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270). Jedynie w przypadku wpisu i innych kosztów sądowych mają zastosowanie w takich sprawach przepisy obowiązujące, a zatem przepisy ustawy z dnia 11.05.1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. u. Nr 74 poz.368 ze zm.).
Na podstawie art.134 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w postępowaniu sądowo – administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które to związane są z materią zaskarżonych decyzji. Granice rozpoznania skargi przez Sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów podatkowych w zaskarżonej sprawie, a z drugiej przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego (zakaz reformationis in peius).
Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć z innych przyczyn aniżeli w niej podniesione.
Merytoryczne rozpoznanie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest możliwe jedynie w razie ich wniesienia w terminie. Stosownie do normy wyrażonej w art.27 § 1 pkt.9) w zw. z art. 34 § 1 ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. nr 110 poz. 968 ze zm.; dalej ustawa o egze. adm.) zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego należy wnieść w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia tytułu wykonawczego. Zarzuty są środkiem prawnym przysługującym w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, nie zaś w jego toku. W dalszych etapach tego postępowania pozostaje zobowiązanemu tylko obrona przed egzekucją poprzez przedstawienie organowi egzekucyjnemu dowodów stwierdzających wykonanie, umorzenie, wygaśnięcie lub nieistnienie obowiązku, odroczenie wykonania obowiązku, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnych, albo gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego (art. 45 ustawy o egze. adm.). Jednakże kwestie te rozstrzygane są wówczas wyłącznie przez organ egzekucyjny, bez uzyskiwania stanowiska wierzyciela.
Zarzut wniesiony po terminie (7 dni od dnia dokonania czynności egzekucyjnej lub doręczenia tytułu wykonawczego) nie podlega rozpatrzeniu, chyba że organ egzekucyjny uwzględni wniosek zobowiązanego o przywrócenie terminu do jego złożenia (art.18 ustawy o egze. adm. w zw. z art. 58 i art.59 Kodeksu postępowania administracyjnego – dalej kpa). Poza sporem jest, że zarzut został wniesiony przez skarżącego po terminie. Jednocześnie z jego wniesieniem złożony został wniosek o przywrócenie terminu. Przed uruchomieniem procedury zasięgania stanowiska wierzyciela koniecznym było rozpatrzenie przez organ egzekucyjny wniosku o przywrócenie terminu i to we własnym zakresie, i bez zasięgania w tym względzie stanowiska wierzyciela. Z akt sprawy nie wynika, by Oddział Egzekucyjny Urzędu Miasta rozpoznał wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutu. Co więcej, wbrew własnym kompetencjom i zadaniom przypisanym organowi egzekucyjnemu usiłował w tym względzie uzyskać stanowisko wierzyciela, co jednoznacznie wynika z pisma z [...].06.2003 r.
Zarząd Dróg Miejskich zamiast ustalić w pierwszej kolejności, czy przywrócony został termin do wniesienia zarzutu, rozpoczął procedurę zajmowania stanowiska w zakresie zgłoszonych zarzutów jako wierzyciel stosownie do przepisu art.34 § 1 ustawy o egze. adm. To w efekcie doprowadziło do wydania zaskarżonego postanowienia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wyrażany jest pogląd, że rozpatrzenie środka zaskarżenia, a to należy także odnieść do środka prawnego jakim jest zarzut, wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowić może nawet rażące naruszenie prawa w rozumieniu art.156 § 1 pkt 2 kpa (por. wyrok NSA z dnia 18.11.1999 r. w sprawie I SA 330/99, publ. LEX 48749). Godzi się bowiem zauważyć, że zarzuty stanowią szczególny rodzaj środka zaskarżenia i są one charakterystycznym dla postępowania egzekucyjnego środkiem ochrony.
Pełnią one zatem podobną funkcję jak odwołanie w ogólnym postępowaniu administracyjnym (por. J.Niczyporuk, S.Fundowicz, J.Radwanowicz w System egzekucji administracyjnej, Wyd. C.H.BECK, Warszawa 2004).
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy wierzyciel – Zarząd Dróg Miejskich - powinien w pierwszej kolejności wyjaśnić stan faktyczny sprawy poprzez ustalenie, czy i w jaki sposób został rozpoznany przez organ egzekucyjny - Oddział Egzekucyjny Urzędu Miasta P. - wniosek Z. K. o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutu z dnia [...].06.2003 r. W przeciwnym razie postępowanie związane z procedurą zajmowania stanowiska i wydawane w jej ramach postanowienia mogą być obarczone wadą nieważności.
Z tych zatem powodów, wobec naruszenia przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy należało orzec jak w pkt. I sentencji wyroku na podstawie art.145 §1 pkt.1) lit. c) ustawy z dnia 30.08.2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
O kosztach orzeczono zgodnie z art. 97§1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U nr 153 po.1271 ze zm.), które obejmują wpis od skargi w wysokości 10,- zł.
/-/ M.Jaśniewicz /-/W.Zygmont /-/M.Skwierzyńska uk