Uzasadnienie
Dyrektor Izby Celnej, postanowieniem nr [...] z dnia[...] r. działając na podstawie przepisów art. 228 § 1, pkt. 1 i § 2, art. 239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r.- Ordynacja podatkowa (Dz.U nr 137 z 1997 r. poz. 926 z późn. zm.) oraz art. 262, art. 253 § 2 i art. 255 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (t.j. DzU nr 75 z 2001 r. poz. 802 z późn. zm.) po rozpatrzeniu zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego nr [...] z dnia [...] r.-stwierdził niedopuszczalność tego zażalenia.
W uzasadnieniu tego postanowienia podano, że wskazanym wyżej postanowieniem Naczelnik Urzędu Celnego obciążył D. P. - Przedsiębiorstwo "A" oraz Agencję Celną [...] kosztami postępowania celnego prowadzonego w sprawie towaru zgłoszonego do procedury dopuszczenia do obrotu wg zgłoszenia celnego uzupełniającego nr [...] z dnia [...] r. Pismem z dnia [...] r. Agencji Celnej złożył zażalenie na to postanowienie, załączając do zażalenia pełnomocnictwo do reprezentowania tej firmy przed organami celnymi, organami podatkowymi oraz przed sądami.
Dyrektor Izby Celnej podniósł, że zgodnie z brzmieniem art.253 § 2 Kodeksu celnego, doradca podatkowy, (którym jest J.C.) nie może występować w charakterze pełnomocnika strony jako przedstawiciel bezpośredni lub pośredni w sprawach celnych dotyczących towaru przeznaczonego do działalności gospodarczej.
Stanowisko powyższe znajduje dodatkowe uzasadnienie w art. 41 ustawy o doradztwie podatkowym.
Ponadto organ odwoławczy zauważył, że w sprawach dotyczących podatku, organy celne nie prowadzą postępowania administracyjnego i nie pełnią funkcji organów podatkowych, a ich czynności mają charakter materialno-techniczny i ograniczają się jedynie do sprawdzenia oraz do pobrania należnego z tytułu importu podatku.
W toku postępowania wyjaśniającego, na wezwanie organu celnego, J. C. przedstawił kserokopię umowy o pracę z dnia [...] r. zawartą z firmą [...].
Jednakże zdaniem organu odwoławczego-pracownikiem w rozumieniu umowy o prace nie może być doradca podatkowy wykonujący ten zawód (ale nie posiadający uprawnień radcy prawnego i nie jest wpisany na listę agentów celnych.
Agencja Celna [...] wniosła skargę do sądu administracyjnego na powyższe postanowienie wnosząc o jego uchylenie.
Zdaniem strony skarżącej stanowisko Dyrektora Izby Celnej wyrażone zaskarżonym postanowieniu jest niezgodne z prawem, bowiem organ celny pomylił pojęcie "przedstawicielstwa" określone w art. 253 § 2 Kodeksu celnego z pojęciem "pełnomocnictwa" określonym w art. 136 i 137 § 1 Ordynacji podatkowej.
Skoro, bowiem ustawodawca w art. 253 § 2 Kodeksu celnego wskazał wyraźnie na pojęcie przedstawicielstwa to znaczy, że ma ono zastosowanie wyłącznie do postępowań prowadzonych przed organami celnymi i wyłącznie w odniesieniu do towaru, którego rodzaj i ilość wskazuje na przeznaczenie do działalności gospodarczej.
Jednakże - jak podkreśla skrzący - inaczej wygląda sytuacja, gdy towar już został objęty procedurą celną a organ celny wszczął postępowanie celne i wydał decyzję, którą uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe i dokonał ponownego wymiaru należności celnych.
Postępowanie to prowadzone w oparciu o przepisy Ordynacji podatkowej, przewidują, że strona może działać przez pełnomocnika, zgodnie z postanowieniami art. 136 i 137, a pełnomocnikiem może być osoba fizyczna mająca pełną zdolność do czynności prawnych.
Strona skarżąca zakwestionowała stanowisko Dyrektora Izby Celnej, że J.C. nie może reprezentować jej w postępowaniu celnym w tym również jako jej pracownik.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie jakkolwiek nie wszystkie podniesione w niej zarzuty są słuszne.
Podkreślić bowiem należy na wstępie, że przepisy zawarte Kodeksie celnym a dotyczące przedstawicielstwa są przepisami szczególnymi w stosunku do przepisów regulujących instytucje przedstawicielstwa na gruncie Kodeksu cywilnego jak i Ordynacji podatkowej, w związku z czym nietrafny jest wywód skargi wskazujący na przepis art. 137 § 1 Ordynacji podatkowej, jako podstawę działania pełnomocnika J. C. na etapie weryfikacji zgłoszenia celnego.
Takim przepisem szczególnym jest art. 253 § 2 Kodeksu celnego ograniczający krąg podmiotów umocowanych do przedstawicielstwa w sprawach celnych. Zgodnie z powołanym przepisem (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji przez organ II instancji) przedstawicielem bezpośrednim osoby fizycznej lub prawnej w postępowaniu przed organem celnym w sprawach dotyczących towaru, którego rodzaj lub ilość wskazuje na przeznaczenie do działalności gospodarczej, mógł być wyłącznie pracownik tej osoby, agencja celna, adwokat lub radca prawny, a jej przedstawicielem pośrednim wyłącznie agencja celna.
Z brzmienia tego przepisu wynika, że ograniczenie kręgu podmiotów mogących reprezentować strony w postępowaniu celnym ma zawiązek z przeznaczeniem towaru i wbrew twierdzeniom strony skarżącej nie jest ograniczone tylko do formy zgłoszenia celnego, zaś bezspornym jest ze towar będący przedmiotem importu w niniejszej sprawie był przeznaczony do działalności gospodarczej. W myśl art. 256 § 2 Kodeksu celnego czynności przed organami celnymi może dokonywać wyłącznie w imieniu agencji celnej upoważniony pracownik agencji celnej lub osoba fizyczna prowadząca agencje celną, wpisani na listę agentów celnych, wobec czego J. C. doradca podatkowy nie mógł występować w charakterze pełnomocnika skarżącej tj. Agencji Celnej [...] w sprawie dotyczącej weryfikacji zgłoszenia celnego i uznania go za nieprawidłowe, bowiem nie jest to postępowanie w sprawach obowiązków podatkowych.
Skuteczne pełnomocnictwo mogło zostać zatem udzielone J.C. jako pracownikowi Agencji Celnej [...] wpisanemu na listę agentów celnych. W piśmie - wezwaniu Naczelnika Urzędu Celnego skierowanym do Agencji Celnej [...] oraz do importera wezwano strony do złożenia zabezpieczenia pokrywającego w całości kwotę długu celnego, a nadto zaznaczono, że umocowanie J.C. przedłożone wraz z zażaleniem na postanowienie organu celnego I instancji, jest nieskuteczne, w związku z czym wezwanie to skierowano bezpośrednio do stron.
Zdaniem Sądu organu celnego I instancji trafnie przyjął że J.C. nie wykazał umocowania do działania w imieniu Agencji Celnej [...]. W tej sytuacji jednak organ celny, wobec stwierdzenia bezskuteczności pełnomocnictwa J.C., winien był wezwać Przedsiębiorstwo "A" jako podmiot posiadający przymiot strony prowadzonego postępowania celnego i to na podstawie art. 169 § 1 i art. 168 § 3 Ordynacji podatkowej w związku z art.262 Kodeksu celnego do usunięcia braku formalnego odwołania poprzez podpisanie go przez osobę upoważnioną do reprezentowania spółki i to w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania (por. także wyrok NSA z dnia 9.02.2000 r. w sprawie V SA 745/99).
Nie wezwanie zatem strony przez organ celny do usunięcia braku formalnego stanowi istotne naruszenie wyżej wymienionych przepisów postępowania a nadto art.121 § 2 Ordynacji podatkowej, stanowiącego że organy celne są zobowiązane udzielać stronom niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa celnego i postępowania celnego w związku z przedmiotem tego postępowania (por. wyrok NSA z dnia 20.08.1999 r. w sprawie IV SA 848/98).
Należy również podzielić pogląd pełnomocnika skarżącej, że brak wyraźnego wezwania Agencji Celnej w osobnym piśmie do uzupełnienia braku formalnego odwołania i pouczenia o konsekwencjach niezastosowania się do tego wezwania, narusza zasadę pogłębiania zaufania do organów celnych wyrażona w art. 121 Ordynacji podatkowej oraz zasadę dwuinstancyjności (art.127 Ordynacji podatkowej).
W ocenie Sądu pismo z dnia [...] r. stanowiło jedynie wezwanie do złożenia zabezpieczenia i choć przy tej okazji organ celny informował stronę o nieskutecznym umocowaniu J.C. przedłożonym wraz z wniesionym środkiem odwoławczym - to nie było to jednak wezwanie w trybie art. 169 § 1 tej ustawy.
W ocenie Sądu przestrzeganie wskazanych wyżej przepisów i zasad postępowania, wyklucza możliwość uznania na podstawie art.255 Kodeksu celnego, iż odwołanie wniósł rzekomy pełnomocnik we własnym imieniu, w związku z czym należało również uznać, że organ odwoławczy wydając zaskarżone postanowienie naruszył przepisy postępowania celnego w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy oraz przepis art.255 Kodeksu celnego.
Rozpatrując zatem ponownie sprawę, organ celny powinien wezwać Przedsiębiorstwo "A" do podpisania odwołania zgodnie z art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej.
Mając powyższe na uwadze w oparciu o art. 145 § 1 pkt. l lit. a i c oraz art.200 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U nr 153, poz.1270) w zw. z art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U nr 153, poz.1271 ze zm.) należało orzec jak w sentencji wyroku.
/-/Maria Lorych- Olszanowska /-/ W. Długaszewska /-/ T.M. Geremek