Uzasadnienie
A.X. (dalej: "wnioskodawczyni") złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, gdyż obecnie pobiera zasiłek dla bezrobotnych.
Na wezwanie z dnia [...] czerwca 2014 r. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczyła, że nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z mężem. Utrzymuje się z zasiłku dla bezrobotnych, który w całości przeznacza na miesięczne utrzymanie. Do pisma załączyła kserokopię decyzji Starosty [...] z dnia [...] maja 2014 r. o uznaniu jej z dniem [...] maja 2014 r. za osobę bezrobotną i o przyznaniu prawa do zasiłku od dnia [...] maja 2014 r. w wysokości brutto [...] zł miesięcznie w okresie pierwszych trzech miesięcy posiadania prawa do zasiłku, w wysokości brutto [...] miesięcznie w okresie kolejnych miesięcy posiadania prawa do zasiłku. Wnioskodawczyni nie posiada oszczędności i przedmiotów wartościowych, posiada natomiast samochód [...] "[...]", rok prod. 2004, o wartości ok. [...] zł. Posiada rachunek bankowy, jednakże - mimo wezwania - nie przedłożyła wyciągu z tego rachunku, załączyła natomiast wydruki wypłat gotówki (z wydruku z dnia [...] czerwca 2014 r. wynika, że posiadała wolne środki w wysokości [...] zł.).
Wnioskodawczyni oświadczyła, że w dniu [...] maja 2014 r. sprzedała mieszkanie w [...] za kwotę [...],- zł i obecnie nie posiada praw do nieruchomości. Do pisma załączyła kserokopie zeznań rocznych podatkowych za 2012 r. i 2013 r., z których wynika, że w 2012 r. dochód jej wyniósł [...] zł, w 2013 r. [...] zł, dochód małżonka w 2012 r. wyniósł [...] zł, w 2013 r. [...] zł. W małżeństwie skarżącej obowiązuje rozdzielność majątkowa małżeńska. Małżonek nie posiada konta bankowego. Wnioskodawczyni nie podała w jakiej wysokości i z jakiego tytułu małżonek uzyskuje miesięczne dochody oraz czy posiada jakieś nieruchomości, oszczędności, wartościowe przedmioty i pojazdy mechaniczne podlegające obowiązkowi rejestracji.
Na kolejne wezwanie z dnia [...] lipca 2014 r. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawczyni oświadczyła, że na podstawie umowy przeniesienia praw z dnia [...] czerwca 2014 r. nabyła obiekt znajdujący się na działce na terenie Ogrodów Działkowych w [...], który zaspokaja jej potrzeby lokalowe. Wnioskodawczyni przeznaczyła kwotę [...],- zł na przeniesienie praw do działki, [...],- zł na przyjęcie jej w poczet użytkowników Ogrodów Działkowych w [...],[...],- zł na podatek od czynności cywilnoprawnych. Podała, że poniosła znaczne koszty, które nadal ponosi, na remont obiektu. Do pisma załączyła kserokopię umowy przeniesienia praw do działki, pisma i uchwały o przyjęciu w poczet użytkowników Ogrodów Działkowych, deklaracji w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych i dowodu wpłaty podatku do Urzędu Skarbowego.
Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2014 r. referendarz sądowy oddalił wniosek z uzasadnieniem, że złożonymi oświadczeniami i dokumentami nie wykazała przesłanek do zwolnienia jej od kosztów sądowych. W szczególności, mimo wezwania nie udzieliła pełnych informacji ani nie złożyła wszystkich dokumentów, o które została wezwana. Niewykonanie tego wezwania uprawniało do przyjęcia ustalenia, że stan majątkowy i sytuacja finansowa wnioskodawczyni została przedstawiona w sposób wyczerpujący. Brak ze strony wnioskodawczyni pełnych wyjaśnień o złożenie których została wezwana, również nie pozwala na dokonanie miarodajnej oceny rzeczywistych jej możliwości płatniczych. Z uzyskanych z tytułu sprzedaży środków, po nabyciu urządzeń i obiektów znajdujących się na działce w [...], zapłacie za przyjęcie jej w poczet użytkowników Ogrodów Działkowych oraz zapłacie podatku od czynności cywilnoprawnych pozostała jej kwota w wysokości [...] zł. Wprawdzie wnioskodawczyni poniosła i nadal ponosi koszty remontu obiektu, jednakże nie załączyła żadnych rachunków, z których wynikałoby, że wydała pozostałą z tytułu sprzedaży mieszkania kwotę w całości. Zatem, wnioskodawczyni posiada jakieś środki z tytułu sprzedaży mieszkania, z których może ponieść koszty sądowe.
Wnioskodawczyni wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia zarzucając, że kwota [...], zł jest wyliczeniem stricte matematycznym, nie uwzględniającym bilansu rzeczywistego. Tymczasem z powyższej kwoty poniosła koszty pośrednictwa, które nigdzie nie są udokumentowane, a także spłaciła część zobowiązań na niej spoczywających. Małżonek skarżącej jest osobą z orzeczeniem inwalidztwa i utrzymującym się ze świadczenia rentowego. Wnioskodawczyni podkreśliła, że małżonek sam potrzebuje pomocy i wsparcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W świetle art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, jeśli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia w tym zakresie dochodzeń. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd że na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przepisach regulujących instytucję przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 20 listopada 2012 r., sygn. akt II FZ 940/12 - orzeczenia.nsa.gov.pl - dalej: "CBOSA").
Sąd podkreśla, że podstawą rozstrzygnięcia o zwolnieniu od kosztów sądowych nie mogą być zapewnienia o trudnej sytuacji majątkowej, które budzą wątpliwości, co do zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy. Ocena zasadności żądania zwolnienia od kosztów sądowych musi odnosić się do rzeczywistych możliwości płatniczych, które określa posiadany majątek, wysokość przychodów i oszczędności, a także sytuacja rodzinna wnioskodawcy. Stąd warunkiem koniecznym przeprowadzenia oceny możliwości strony w zakresie uiszczenia kosztów sądowych jest złożenie oświadczenia majątkowego, które przedstawia dokładne i wiarygodne dane o sytuacji majątkowej i rodzinnej strony postępowania (a contrario art. 255 p.p.s.a.).
Niedostarczenie żądanych przez sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, bądź mało czytelny powoduje, że oświadczenie pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego rozstrzygnięcia. W takiej sytuacji sąd uprawniony jest do sformułowania oceny, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony (postanowienie NSA z 14 stycznia 2011 r., II OZ 1361/10, Lex nr 743829).
Sąd rozpoznając wniosek uznał, że treść oświadczenia złożonego przez wnioskodawczynię na urzędowym formularzu jest niewystarczająca do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Wezwanie przez referendarza zmierzało do należytego udokumentowania wniosku o przyznanie prawa pomocy. W opinii sądu zakres żądanych przez referendarza dokumentów i informacji miał istotne znaczenie dla oceny jego zasadności. W tym zakresie wnioskodawczyni winna z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania.
Mimo wezwania, wnioskodawczyni nie podała jednak wszystkich informacji, o które została wezwana. Przedstawiła tylko informacje i dokumenty mogące świadczyć o jego złej sytuacji materialnej, pomijając pozostałe, mimo że została o nie wezwana. I tak, nie wyjaśniła w jakiej wysokości ponosi koszty czynszu, ogrzewania, wody gazu, energii elektrycznej, kosztów leczenia i zakupu lekarstw, wyżywienia, zakupu środków czystości itd. Wprawdzie podała, że poniosła i nadal ponosi koszty remontu obiektu, jednakże nie załączyła żadnych rachunków, z których wynikałoby, że wydała pozostałą z tytułu sprzedaży mieszkania kwotę w całości. Mimo wezwania - nie przedłożyła też wyciągu z rachunku bankowego. Wnioskodawczyni w dalszym ciągu nie podała w jakiej wysokości małżonek otrzymuje miesięczne dochody (świadczenie rentowe) oraz czy posiada jakieś nieruchomości, oszczędności, wartościowe przedmioty i pojazdy mechaniczne podlegające obowiązkowi rejestracji.
W związku z powyższym, niemożliwe okazało się ustalenie rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I FZ 463/08 oraz z dnia 28 maja 2009 r. sygn. akt I FZ 104/09 - orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Wnosząc sprzeciw od kwestionowanego rozstrzygnięcia i znając powody rozstrzygnięcia referendarza skarżąca powinna dołączyć do sprzeciwu skierowanego do sądu żądane wcześniej przez referendarza dokumenty i wyjaśnienia. Jednakże tego nie uczyniła ani nie podała powodów, dlaczego nie uczyniła tego wnosząc sprzeciw. Powyższe dokumenty i informacje zdaniem sądu były niezbędne do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego skarżącej. W tych okolicznościach w opinii sądu niecelowe było ponowne wzywanie skarżącej o złożenie żądanych przez referendarza dokumentów i wyjaśnień.
Sąd zatem stwierdza, że skarżąca nie wykazała w sposób nie budzący wątpliwości, że nie jest w stanie ponieść nawet częściowo kosztów postępowania.
Dlatego sąd na podstawie art. 245 § 1 i § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.