Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniuz 30 lipca 2020 r., sygn. akt I SA/Po 328/20

Uzasadnienie

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z dnia [...] marca 2020 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256, dalej jako: "K.p.a.") oraz art. 59 § 2 w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2019 r. poz. 1438 ze zm., dalej jako "u.p.e.a.") po rozpoznaniu zażalenia wierzyciela – W. Ż. (dalej jako: "wójt", "wierzyciel"), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w K. (dalej jako "organ egzekucyjny") z dnia [...] listopada 2019 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec "firma A" T. M. Sp.j. oraz "firma A" T. M. Sp.j. w likwidacji, z siedzibą: J., [...] na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...] i [...], [...] do [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] od [...], od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...] i od [...] do [...] obejmujących zaległości w kwocie łącznej należności głównej [...] zł.

Powyższe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne skierowane do majątku "firma A" T. M. Sp.j. oraz "firma A" T. M. Sp.j. w likwidacji na podstawie m.in. tytułów wykonawczych wystawionych w latach od 2014 do 2019 r. przez W. Ż., obejmujących nieuiszczone należności z tytułu podatku od nieruchomości, podatku rolnego oraz podatku od środków transportowych za okres od czerwca 2013 do października 2019 r. Tytuły były wystawiane przez wierzyciela i przesyłane do organu egzekucyjnego sukcesywnie od 2014 do 2019 r.

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2019 r. organ egzekucyjny, działając na podstawie art. 17 oraz art. 59 § 2, §. 3, § 4 i § 5 u.p.e.a. umorzył z urzędu postępowanie egzekucyjne przeciwko zobowiązanemu prowadzone na podstawie ww. tytułów wykonawczych.

W uzasadnieniu organ egzekucyjny wskazał, że w celu wyegzekwowania należności objętych ww. tytułami egzekucyjnymi, w ciągu trwającego kilka lat postępowania egzekucyjnego stosował środki egzekucyjne przewidziane w u.p.e.a. Organ wskazał, że w toku postępowania sporządzono zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunków bankowych spółki w Bank A [...] S.A., Bank B S.A., Bank C S.A., Bank D S.A., [...] Bank E w K.. Z odpowiedzi wynikało, że spółka posiada rachunki we wskazanych bankach, jednak brak na nich środków pieniężnych, co stanowi przeszkodę w realizacji zajęć egzekucyjnych.

Ponadto na rachunkach bankowych wystąpił zbieg egzekucji administracyjnych i sądowych. W celu dalszej weryfikacji możliwości posiadania przez spółkę innych rachunków bankowych organ egzekucyjny w dniu [...] sierpnia 2017 r. złożył zapytania o rachunki bankowe w ramach systemu OGNIVO. Z odpowiedzi wszystkich banków, oprócz Banku A S.A., Banku B S. A. oraz Bank C S. A. wynikało, iż "firma A" T. M. Sp. j. w likwidacji nie jest ich klientem. Dodatkowo w dniu [...] sierpnia 2017 r. na podstawie art. 36 § 1 oraz § 1c u.p.e.a., organ egzekucyjny zwrócił się do Bank A S.A. we W., do Bank B S.A. w W. i do Banku [...] w Ż. o podanie informacji w zakresie posiadanych rachunków bankowych lub posiadanych pełnomocnictw do dysponowania rachunkami bankowymi, liczby tych rachunków lub pełnomocnictw, obrotów i stanów tych rachunków, z podaniem wpływów, obciążeń rachunków i ich tytułów oraz odpowiednio ich nadawców i odbiorców za okres ostatnich 6 miesięcy, o podanie informacji, czy nadal zachodzą zbiegi egzekucji, jeżeli tak to z jakimi organami.

Z otrzymanej odpowiedzi wynikało, że spółka posiada rachunek bankowy w Bank A S.A., na którym ostatni wpływ środków odnotowano w 2011 r., a saldo na dzień [...] sierpnia 2017 r. wynosiło [...] zł. Bank B S.A. poinformował, iż saldo na rachunkach klienta wynosi [...] zł, a z odpowiedzi Banku E wynikało, że bank ten nie prowadzi rachunku dla ww. Zobowiązanego. W dniach [...] i [...] maja 219 r. wysłano kolejne zapytanie w trybie art. 36 § 1 u.p.e.a. do S. Bank [...] S.A., Banku B S.A., Banku D S.A., Banku C S.A., Banku E. Z otrzymanych odpowiedzi wynikało, że:

1. 1) S. Bank [...] S.A. wskazał, iż na podstawie posiadanych danych "firma A" T. M. Spółka Jawna w likwidacji jest właścicielem rachunków bankowych. Na jednym z nich saldo wynosi minus [...] zł, a ostatni wpływ na rachunku odnotowano dnia [...] stycznia 2014 r.,
2. - na kolejnym rachunku saldo wynosi [...] zł i w okresie ostatnich 6 miesięcy na rachunku nie odnotowano żadnych operacji,
3. - posiada rachunek VAT, saldo na rachunku wynosi [...] zł. W okresie ostatnich 6 miesięcy na rachunku nie odnotowano żadnych operacji. Ww. rachunki pozostają nadal otwarte.

Ponadto na rachunkach pozostaje zbieg egzekucji z następującymi podmiotami: Urząd Miasta K., Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w O.. T. S., Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym P. B. G., Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w K. M. T., Drugi Urząd Skarbowy w K., Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w K. J. K., Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym (nieaktywny) K. H., z-ca Komornika Sądowego w L., ZUS Inspektorat w K., Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w S. D. L., Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w K. D. B., Pierwszy Urząd Skarbowy Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w K. D. B., Pierwszy Urząd Skarbowy w K., 2).Bank B S.A. w odpowiedzi z dnia [...] maja 2019 r. poinformował, że saldo na rachunku klienta na dzień udzielenia odpowiedzi wynosi [...] zł. w ramach kwoty wolnej od zajęcia, rachunek nie wykazuje obrotów od [...] września 2016 r., a na kolejnym rachunku saldo wynosi 0,00 i brak jest obrotów od 2014 roku.

1. 3) Bank D S.A. w odpowiedzi z dnia [...] maja 2019 r. poinformował, że rachunek bankowy objęty zajęciem egzekucyjnym został zamknięty dnia [...] maja 2016 r.
2. 4) Bank C S.A. w odpowiedzi z dnia [...] maja 2019 r. wskazał, że należące do dłużnika rachunki nie wykazywały obrotów w okresie od [...] maja 2018 r. do dnia [...] maja 2019 r. Jednocześnie wskazał, że dłużnikowi jako osobie prawnej, nie przysługuje przywilej kwoty wolnej od zajęcia sądowego i administracyjnego w myśl art. 54 Prawa bankowego. Ponadto Bank ten wskazał Dyrektora ZUS Oddział w O.., Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym P. B. G., Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym P. P.., Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w K. M. T. oraz Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w K. jako organy biorące udział w zbiegu.
3. 5) Bank E w odpowiedzi wskazał, że dla ww. podmiotu w dniu [...] maja 2017 r, nastąpiło zamknięcie rachunku bankowego.

Kolejne zapytanie o rachunki bankowe do systemu OGNIVO złożono w dniu [...] maja 2019 r. Z uzyskanych odpowiedzi wynikało, że ww. zobowiązany jest nadal klientem S. Banku S.A., Banku B S.A. i Banku C S.A. Organ egzekucyjny zweryfikował także informacje o rachunkach bankowych spółki w elektronicznych bazach danych CERBER oraz Poltax. Nie ustalono w ten sposób innych rachunków. Następnie organ egzekucyjny wskazał, ze w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego wielokrotnie podejmował działania zmierzające do ustalenia wierzytelności spółki. W dniach [...] maja 2019 r. i [...] czerwca 2019 r. dokonana weryfikacja ewentualnych kontrahentów za pomocą Jednolitych Plików Kontrolnych nie przyniosła pozytywnych efektów. W toku kolejnych poszukiwań majątku podmiotu wystąpiono z wnioskiem o udostępnienie danych ze zbioru danych osobowych do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Z odpowiedzi wynikało, że podmiot nie podlega aktualnemu zgłoszeniu do ubezpieczenia.

Wyrejestrowanie płatnika nastąpiło z dniem [...] lipca 2014 r. Brak prowadzenia przez dłużnika działalności gospodarczej potwierdzają dane zamieszczone w Krajowym Rejestrze Sądowym. W toku kolejnych poszukiwań majątku podmiotu wystąpiono z wnioskiem o udostępnienie danych ze zbioru danych osobowych do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Z odpowiedzi wynikało, że podmiot nie podlega aktualnemu zgłoszeniu do ubezpieczenia. Wyrejestrowanie płatnika nastąpiło z dniem [...] lipca 2014 r. Brak prowadzenia przez dłużnika działalności gospodarczej potwierdzają dane zamieszczone w Krajowym Rejestrze Sądowym. Z uwagi na fakt, iż prowadzona wobec spółki egzekucja była bezskuteczna, podjęto dalsze próby ustalenia jej majątku. Pismami z [...] sierpnia 2017 r. oraz [...] sierpnia 2017 r. organ egzekucyjny zwrócił się z zapytaniem do Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców i do Starostwa Powiatowego w K. z zapytaniem, czy spółka posiada pojazdy mechaniczne.

Z informacji uzyskanych w dniach [...] sierpnia 2017 r. oraz [...] września 2017 r. wynikało, że ww. podmiot posiadał zarejestrowane środki w postaci [...] samochodów ciężarowych (rok prod. od 1982 do 2003). Kolejna weryfikacja pojazdów w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców z dnia [...] czerwca 2019 r. wykazała różnicę pomiędzy stanem zarejestrowanych pojazdów wykazanych w poprzedniej informacji, (dodatkowo pojazdy osobowe i ciężarowe - [...] sztuk, rok prod. od 1993 do 2005). W związku z różnicami pomiędzy stanem zarejestrowanych pojazdów w bazie CEPIK i CZM dla wskazanej spółki, w celu ustalenia stanu faktycznego, organ egzekucyjny pismami z dnia [...] sierpnia 2017 r. oraz [...] maja 2019 r. wezwał T. M., Likwidatora "firma A" Spółki Jawnej w Likwidacji do złożenia wyjaśnień. Kierowana korespondencja nie została podjęta przez T. M..

Tym samym strona nie wyjaśniła wyżej wskazanych rozbieżności. W celu przeprowadzenia dalszych czynności egzekucyjnych, w tym zajęcia oraz ustalenia majątku wskazanych pojazdów w dniach: [...] kwietnia 2014 r., [...] czerwca 2014 r., [...] czerwca 2014 r., [...] września 2014 r., [...] sierpnia 2017 r., [...] listopada 2018 r., zlecane były służby zewnętrzne. W trakcie służb zewnętrznych ustalono, iż posesja pod adresem wskazanym przez wierzyciela na tytułach wykonawczych jest opuszczona, wszystkie pomieszczenia są zamknięte. Nie zastano na niej żadnych samochodów i innych pojazdów mechanicznych oraz nie stwierdzono śladów użytkowania lokali i pomieszczeń.

Zatem poborca skarbowy nie dokonał zajęcia ruchomości (pojazdów). Poborca skarbowy przeprowadził rozmowę z osobą podającą się za sąsiada. Z rozmowy wynikało, że właściciel firmy, T. M. prowadził pod wskazanym adresem piekarnię oraz sprzedaż ziarna i ryżu. Firma od kilku lat nie prowadzi działalności, a jej majątek ruchomy został sprzedany. Obecnie pomieszczenia są puste, a grunt wraz z zabudowaniami jest zajęty przez Komornika Sądowego M. T.. W związku z brakiem możliwości weryfikacji oraz ustalenia faktycznego miejsca położenia pojazdów, które nie znajdowały się pod wskazanym adresem a wyspecyfikowane zostały w informacjach z CEPIK, nie dokonano ich zajęcia w trakcie zlecanych służb. Poszukiwanie majątku przez organ egzekucyjny doprowadziło również do ustalenia, że ww. podmiot jest właścicielem nieruchomości gruntowych położonych w miejscowości J., gm. Ż., dla których Sąd Rejonowy w K., VI Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi Księgi Wieczyste o nr [...] stanowiącej zabudowane gospodarstwo rolne oraz nr [...] dla nieruchomości stanowiącej grunt oddany w użytkowanie wieczyste i budynek stanowiący odrębną nieruchomość.

W księgach znajdują się ostrzeżenia o toczącej się z nieruchomości egzekucji, figurują wpisy na rzecz wielu wierzycieli. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w K. w celu weryfikacji wpisów wystąpił do wierzycieli rzeczowych z zapytaniem, czy kwoty podane w księgach wieczystych są aktualne. Jak wynika z odpowiedzi udzielonej organowi egzekucyjnemu, w sumie aktualna kwota obciążeń hipotek wynosi [...] zł. Pomimo przeprowadzonych trzech licytacji nieruchomości nie zostały sprzedane z powodu braku nabywców. Organ wskazał, że w związku z powyższymi ustaleniami, a także z uwagi na wysokość kwot zabezpieczeń wpisanych przez wierzycieli do ww. ksiąg wieczystych dokonanie zajęcia przedmiotowych nieruchomości dawałoby minimalne prawdopodobieństwo odzyskania jakiejkolwiek należności. Organ stwierdził bezskuteczność egzekucji poprzez zastosowanie środków egzekucji należności pieniężnych wymienionych w art. 1a pkt 12a u.p.e.a.

Organ wskazał, że dokonał szereg czynności egzekucyjnych, mających na celu doprowadzenie do zaspokojenia roszczeń, okazały się one jednakże nieefektywne. Organ egzekucyjny podniósł, że dokonywał poszukiwań majątku spółki. Próbował ustalić majątek podlegający zajęciu poprzez poszukiwanie informacji w Centralnej Ewidencji Pojazdów, Rejestrze Ksiąg Wieczystych, wewnętrznych bazach danych i systemach. Organ egzekucyjny stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić skutecznie egzekucję. Organ stwierdził, że zachodzi przesłanka wymieniona w art. 59 § 2 u.p.e.a., t.j. sytuacja, w której w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, co stanowi podstawę do umorzenia postepowania prowadzonego na podstawie w.w tytułów wykonawczych.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, wierzyciel W. Ż., złożył zażalenie na ww. postanowienie. Zarzucił naruszenie przepisów:

1. 1) art. 59 § 2 u.p.e.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i umorzenie postępowania z urzędu, mimo iż nie zachodzą przesłanki określone w tym przepisie, tj. w przedmiotowej sprawie nie jest możliwe stwierdzenie, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, z uwagi na fakt, iż spółka posiada majątek zbywalny w postaci pojazdów mechanicznych oraz nieruchomości,
2. 2) art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 2 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. k.p.a. polegające na niedostatecznym wyjaśnieniu wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności pominięciu faktu, że dłużnik posiada majątek, który mógłby podlegać egzekucji.

Wobec powyższego wierzyciel wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 Kpa utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że w toku postepowania nie ustalono żadnych ruchomości, wierzytelności ani innych praw majątkowych, w stosunku do których można byłoby przeprowadzić skuteczną egzekucję administracyjną. Organ wskazał, że w okresie kilku lat trwającego postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny podejmował szereg działań zmierzających do zaspokojenia wierzycieli. W toku trwającego postępowania sporządzono liczne zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunków bankowych spółki w wielu bankach. Z otrzymanych odpowiedzi wynikało, że spółka posiada rachunki bankowe, jednak brak jest na nich środków pieniężnych, co stanowi przeszkodę w realizacji zajęć egzekucyjnych.

Organ wskazał, że na rachunkach wystąpiły zbiegi egzekucji administracyjnych i sądowych. Organ wskazał, że zarzut wierzyciela dotyczący przedwczesnego umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na fakt, że spółka posiada majątek zbywalny w postaci pojazdów mechanicznych jest chybiony, gdyż organowi egzekucyjnemu, mimo podjęcia licznych prób ustalenia faktycznego miejsca położenia ruchomości, nie udało się tego ustalić. Organ wskazał, że spółka od 2014 r. nie złożyła żadnych deklaracji podatkowych świadczących o źródłach przychodu oraz o dokonaniu czynności cywilnoprawnych świadczących o nabyciu składników majątkowych, ostatnia deklaracja PCC-3 została złożona w 2011 r. Organ egzekucyjny analizował możliwość podjęcia egzekucji z nieruchomości. Organ uzyskał informacje od wierzycieli hipotecznych, iż przedmiotowa nieruchomość obciążona jest hipoteką na łączną kwotę [...]zł.

Ponadto organ egzekucyjny uzyskał informację, że Komornik Sądowy podjął próbę sprzedaży ww. nieruchomości. Organ II instancji wskazał, że podjęcie przez organ egzekucyjny rozstrzygnięcia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w trybie art. 59 § 2 u.p.e.a. wymagało oceny, czy egzekucja należności pieniężnej będzie celowa oraz ustalenia czy wydatki egzekucyjne byłyby wyższe od kwoty możliwej do wyegzekwowania. Organ wskazał, że przedstawiona kalkulacja wskazuje na to, że stwierdzenie, iż w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, jest w pełni udowodnione, a rozstrzygniecie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z uwagi na jego bezskuteczność jest w pełni zasadne.

W. Ż. w skardze z dnia [...] kwietnia 2020 r. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zarzucił:

1. 1) naruszenie art. 59 § 2 u.p.e.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy postanowienia w sprawie umorzenia postępowania, mimo iż nie zachodzą przesłanki określone w tym przepisie, tj. w przedmiotowej sprawie nie jest możliwe stwierdzenie, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, z uwagi na fakt, iż spółka posiada majątek zbywalny w postaci pojazdów mechanicznych oraz nieruchomości,
2. 2) naruszenie art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 2 i § 3 k.p.a. polegające na niedostatecznym i nierzetelnym wyjaśnieniu wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności określenia sposobu kalkulacji majątku dłużnika.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w odpowiedzi na skargę, podtrzymując dotychczasowe argumenty, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Kontroli Sądu w niniejszej sprawie podlegało postanowienie organu nadzoru utrzymujące w mocy postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o wskazane tytuły wykonawcze wystawione wobec "firma A" T. M. Sp. j. oraz "firma A" T. M. Sp. j. w likwidacji z siedzibą: J. [...] Ż..

Spór pomiędzy stronami dotyczy zasadności umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec zobowiązanej. Wierzyciel twierdzi, że umorzenie postępowania egzekucyjnego było przedwczesne z uwagi na posiadany przez spółkę majątek w postaci ruchomości (pojazdów mechanicznych) i dwóch nieruchomości. Organ nadzoru uważa zaś, że umorzenie postępowania egzekucyjnego było zasadne.

Oceniając tak zarysowany spór wskazać należy, że umorzenie postępowania egzekucyjnego może być obligatoryjne lub fakultatywne. Obligatoryjne umorzenie postępowania uregulowane zostało w art. 59 § 1 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem postępowanie egzekucyjne umarza się:

1. 1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;
2. 2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;
3. 3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;
4. 4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;
5. 5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;
6. 6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;
7. 7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;
8. 8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;
9. 9) na żądanie wierzyciela;
10. 10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

W przypadkach, o których mowa w ww. art. 59 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59 § 3 u.p.e.a.).

Z powyższego przepisu wynika zatem, że organ egzekucyjny zobligowany jest do umorzenia postępowania w przypadku wystąpienia jednej z przesłanek wskazanych enumeratywnie w tym przepisie.

Z kolei fakultatywne umorzenie postępowania wynika z treści art. 59 § 2 u.p.e.a. stanowiącego, iż postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Kwestią, która wymaga dalszego rozważenia w przedmiotowej sprawie jest wystąpienie w sprawie przesłanek określonych w art. 59 § 2 u.p.e.a., zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Przepis ten posługuje się konstrukcją uznania administracyjnego, co oznacza, że organ egzekucyjny przy zaistnieniu w danym stanie faktycznym przesłanki bezskuteczności egzekucji może umorzyć postępowanie egzekucyjne, ale może też odmówić jego umorzenia. Działanie to leży bowiem w granicach swobody wyboru organu zakreślonego przesłanką określoną w art. 59 § 2 u.p.e.a. Jednakże możliwość działania organu na podstawie upoważnienia udzielonego mu przez ustawodawcę nakłada na ten organ szczególny obowiązek dokładnego zbadania i rozważenia wszystkich istotnych okoliczności w celu dokonania prawidłowego rozstrzygnięcia.

Oznacza to, że organ administracji zobowiązany jest w takim postępowaniu do szczególnego działania zmierzającego do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w jego ramach do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz dokonania jego oceny w myśl zasady swobodnej oceny dowodów. Podjęcie przez organ egzekucyjny rozstrzygnięcia o umorzeniu lub odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego - na zasadzie uznania administracyjnego - w trybie art. 59 § 2u.p.e.a. wymaga zatem oceny, czy egzekucja należności pieniężnej będzie celowa, tzn. wymaga ustalenia, czy koszty egzekucji byłyby wyższe od kwoty możliwej do wyegzekwowania (por. wyrok NSA z dnia 13 marca 2013 r. sygn. akt II GSK 2373/11 LEX nr 1302902).

Z kolei w piśmiennictwie wskazuje się, że z przepisu art. 59 § 2 u.p.e.a. wynika obowiązek zbadania przez organ egzekucyjny istnienia przesłanki fakultatywnego umorzenia. Ustawodawca używa bowiem zwrotu "w przypadku stwierdzenia". W świetle art. 59 § 4 u.p.e.a. badanie to może mieć miejsce z urzędu lub na wniosek. Innymi słowy, umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. każdorazowo wymaga uprzedniego przeprowadzenia kalkulacji stanowiącej podstawę stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Owa kalkulacja powinna być załączona do akt postępowania (tak: P. Pietrasz (w:) D. Kijowski (red.), Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Komentarz, wyd. II, LEX 2015). Sam tylko brak takiej kalkulacji uzasadnia wniosek o konieczności uchylenia skarżonego postanowienia. Podstawę faktyczną do podjęcia takiego rozstrzygnięcia stanowi bowiem prawidłowo wyjaśniony stan faktyczny związany z przesłanką umorzenia wynikającą z art. 59 § 2 u.p.e.a., z którego wynika zaistnienie bezskuteczności egzekucji.

Należy również wskazać, że zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 § 1 Kpa, które mają zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym na podstawie art. 18 u.p.e.a., organ administracji publicznej obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ ten ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona.

W niniejszej sprawie, co nie jest kwestionowanym, umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych nastąpiło na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a.

W pierwszej kolejności wymaga dostrzeżenia, że wydane postanowienie przez organ egzekucyjny, wbrew twierdzeniom zawartym w postanowieniu organu II instancji (por. str. 11 postanowienia) nie zawiera wspomnianej kalkulacji. Takiej kalkulacji organ egzekucyjny nie załączył również do akt sprawy. Organ nie podał bowiem jakie są koszty postępowania egzekucyjnego, nie podał zatem wysokości wydatków i kosztów egzekucyjnych. Już zatem z tego powodu wynika, że w sprawie może nie zachodzić przesłanka wynikająca z art. 59 § 2 u.p.e.a.

Ponadto wskazać należy, że postępowanie egzekucyjne prowadzone było przez organ egzekucyjny od 2013 do 2019 r. Wprawdzie organ egzekucyjny ustalił, że zobowiązany posiada rachunki bankowe, dokonał zajęcia tych rachunków, przy czym z uwagi na brak środków na tych rachunkach, zajęcia okazały się bezskuteczne, to jednak z akt sprawy wynika, że zobowiązany posiada majątek, t.j. nieruchomości oraz ruchomości w postaci pojazdów mechanicznych podlegających obowiązkowi rejestracji. Z informacji uzyskanych w dniu [...] września 2017 r. oraz [...] sierpnia 2017 r. wynika, że zobowiązany posiada zarejestrowane środki transportu takie jak:

1. 1. [...], samochód ciężarowy, rok prod. 1982,
2. 2. [...], samochód ciężarowy, rok prod. 1987,
3. 3. [...], samochód ciężarowy, rok prod. 2000,
4. 4. [...], samochód ciężarowy uniwersalny, rok prod. 1993,
5. 5. [...], samochód ciężarowy, rok prod. 1995,
6. 6. [...], samochód ciężarowy, rok prod. 1994,
7. 7. [...], samochód ciężarowy, rok prod. 1994,
8. 8. [...], samochód ciężarowy uniwersalny, rok prod. 1997,
9. 9. [...], samochód ciężarowy, rok prod. 1992,
10. 10. [...], samochód ciężarowy, rok prod. 1984,
11. 11. [...], samochód ciężarowy, rok prod. 1983,
12. 12. [...], samochód ciężarowy, rok prod. 2003.

Kolejna weryfikacja pojazdów w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców z dnia [...] czerwca 2019 r. wykazała różnice pomiędzy stanem zarejestrowanych pojazdów zawartych w informacjach z dnia [...] września 2017 r. oraz [...] sierpnia 2017 r. W informacji bieżącej zostały jeszcze wymienione pojazdy takie, jak:

1. 1. [...], samochód osobowy [...], rok prod. 1998,
2. 2. [...], samochód osobowy ([...]), rok prod. 2005,
3. 3. [...], samochód ciężarowy, inny, rok prod. 1999,
4. 4. [...], samochód osobowy Kombi, rok prod. 2005,
5. 5. [...] samochód ciężarowy [...], rok prod. 1993.

Organ egzekucyjny wskazał, że podejmował próby ustalenia faktycznego położenia ww. ruchomości, jednakże nie udało się tego ustalić. Organ podniósł, ze wezwał likwidatora spółki do stawienia się w siedzibie Urzędu do dnia [...] maja 2019 r., celem złożenia wyjaśnień w toczącym się postepowaniu, przy czym korespondencja nie została podjęta przez likwidatora. Organ wskazał, że przeprowadzane były służby zewnętrzne, z rozmowy przeprowadzonej przez poborcę skarbowego Urzędu z sąsiadem wynika, że właściciel firmy T. M. prowadził pod wskazanym adresem piekarnię oraz sprzedaż ziarna i ryżu, firma od kilku lat nie prowadzi działalności a jej majątek ruchomy został sprzedany. W tym miejscu Sąd zauważa, że w aktach sprawy nie ma żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że zostało do likwidatora spółki T. M. wysłane wezwanie z dnia [...] maja 2019 r. do wyjaśnienia ewentualnych rozbieżności i ustalenia stanu faktycznego co do posiadanych pojazdów ani do stawienia się w siedzibie Urzędu do dnia [...] maja 2019 r. celem złożenia wyjaśnień w toczącym się postępowaniu.

W aktach sprawy nie znaleziono również żadnych notatek ze zlecanych służb zewnętrznych oraz notatki poborcy skarbowego z rozmowy przeprowadzonej z sąsiadem. Sąd zauważa natomiast, że w aktach sprawy znajduje się informacja z dnia [...] czerwca 2019 r. o zarejestrowanych pojazdach mechanicznych. Z informacji tej wynika, że na dzień jej sporządzenia wykazano dane z następujących polis OC: polisa OC od 2019-04-02 do 2020-04-01 numer polisy [...], data początkowa obowiązywania polisy: 2019-04-[...], data końca obowiązywania polisy 2020-04-[...], polisa OC od 2018-09-[...] do 2019-09-[...] numer polisy [...], data początku obowiązywania polisy od 2018-09-[...], data końca obowiązywania polisy 2019-09-[...], polisa OC od 2018-08-01 do 2019-07-31 nr polisy [...], data początku obowiązywania polisy 2018-08-[...], data końca obowiązywania polisy 2019-07-[...], polisa OC od 2019-04-14 do 2020-04-13 nr [...], data początku obowiązywania polisy 2019-04-[...], data końca obowiązywania polisy 2020-04-[...].

Jak wynika z akt sprawy organ egzekucyjny mimo posiadanych informacji o zawartych umowach ubezpieczenia OC pojazdów mechanicznych nie zwrócił się do Towarzystw Ubezpieczeniowych o udzielenie informacji o zawartych umowach ubezpieczenia OC, z których wynikałoby kto zawarł ww. umowy, jaki na umowach podano adres siedziby, adres zamieszkania, czy adres do korespondencji. Ponadto w ocenie Sądu wierzyciel słusznie zauważył, że pomimo, iż organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne przez wiele lat, t.j. od 2013 r., to czynności egzekucyjne zostały wykonane z opóźnieniem, organ egzekucyjny zapytania podjął dopiero w 2017 r., powtarzając je następnie w 2019 r. Słusznie wierzyciel zarzucił również, że organ egzekucyjny nie podjął szerszej weryfikacji i ustalenia w odpowiednim urzędzie kto dokonywał rejestracji pojazdów i jaki jest jego adres. Skierowanie przez organ egzekucyjny zapytań do Starostw m.in. w K., Ł. i, S. mogłoby również pomóc w ustaleniu danych osoby rejestrującej pojazdu, w tym miejsca jej zamieszkania, czy miejsca do doręczenia korespondencji.

Słusznie również zauważył wierzyciel, że w zaskarżonym postanowieniu błędnie podano informację o ilości przeprowadzonych ogłoszeniach o licytacji nieruchomości będących w posiadaniu spółki, gdyż do jednej z nieruchomości przeprowadzono dwa ogłoszenia o licytacji, do drugiej natomiast tylko jedną.

W konsekwencji powyższego należało uznać, że zaskarżone postanowienie, jak i postanowienie organu I instancji, nie odpowiada prawu, albowiem doszło do naruszenia art. 59 § 2 u.p.e.a. w stopniu mającym istotne znaczenie dla wydanego rozstrzygnięcia. Organy nie przeprowadziły bowiem jakiejkolwiek kalkulacji, która mogłaby stanowić podstawę oceny, czy w niniejszym postępowaniu egzekucyjnym uzyska się kwoty przewyższające wydatki egzekucyjne, czy też nie.

W kontekście powyższego nie można także pominąć faktu, że zgodnie z treścią art. 15 K.p.a., postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W powyżej powołanej normie prawnej zasady dwuinstancyjności postępowania, wynika ciążący na organach administracji publicznej, obowiązek dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, po raz pierwszy przez organ I instancji, a następnie w II instancji. Obowiązek ten oznacza, że obydwa organy, kierując się przepisami prawa procesowego, prowadzą postępowanie wyjaśniające, a co za tym idzie, postępowanie odwoławcze nie może ograniczać się jedynie do weryfikacji decyzji (postanowienia) wydanej w I instancji (por. wyrok NSA z 7 lutego 2017 r., II OSK 1267/15). Organ odwoławczy nie może zatem ograniczyć się jedynie do kontroli decyzji (postanowienia) organu I instancji, lecz ma obowiązek ponownego rozpoznania sprawy w jej całokształcie.

Oznacza to, że organ ten ma obowiązek rozpatrzeć wszystkie żądania strony, ustosunkować się do nich w uzasadnieniu, a także odnieść się do kwestii podniesionych w odwołaniu (w zażaleniu) od decyzji (postanowienia) organu I instancji.

Wobec powyższego, przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ podatkowy zanim podejmie decyzję, czy w sprawie zaistniały przesłanki do fakultatywnego umorzenia postępowania egzekucyjnego i czy może umorzyć to postępowanie, powinien: po pierwsze uzupełnić to postępowanie o informacje dotyczące ruchomości (samochodów), po drugie dokonać kalkulacji kosztów postępowania i po trzecie ustalić ile faktycznie zostało przeprowadzonych licytacji wobec nieruchomości należących do spółki, gdyż z zaskarżonego postanowienia wynika, że były przeprowadzone trzy licytacje, ze skargi natomiast, że były przeprowadzone dwie licytacje w stosunku do jednej nieruchomości i jedna licytacja w stosunku do drugiej nieruchomości.

W ocenie Sądu organ egzekucyjny, po przeprowadzeniu ww. czynności, będzie mógł następnie podjąć ewentualną decyzję o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w trybie art. 59 § 2 u.p.e.a., gdyż na obecnym etapie postępowania to umorzenie było przedwczesne

Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że w sprawie organy dopuściły się naruszenia art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 2 i § 3 Kpa w zw. z art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 59 § 2 u.p.e.a mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy i wobec tego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a.