Uzasadnienie
Sygn.. akt I SA/Po 349/14
Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2013 r. Prezydent Miasta [...] na podstawie art. 17 i art. 59 § 3 i 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r. poz.1015 ze zm. dalej: u.p.e.a.).
po rozpoznaniu wniosku [...] odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] z dnia [...] listopada 2013 r. wystawionego przez Prezydenta Miasta [...].
W uzasadnieniu postanowienia stwierdzono, że zgodnie z art. 59 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się:
- 1) Jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;
- 2) Jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;
- 3) Jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;
- 4) Gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;
- 5) Jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;
- 6) W przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;
- 7) Jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;
- 8) Jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;
- 9) Na żądanie wierzyciela;
- 10) W innych przypadkach przewidzianych w ustawach;
W przypadku egzekucji prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] listopada 2013 roku w związku z zaległościami z tytułu opłaty za pobyt w izbie wytrzeźwień w oparciu o wniosek [...], brak jest podstaw prawnych do umorzenia postepowania egzekucyjnego. U uzasadnieniu poinformowano [...] że zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Tytuł wykonawczy nr [...] z dnia [...] listopada 2013 roku spełnia wymogi określone w art. 27 § 1 i 2 u.p.e.a., a co za tym idzie egzekucja jest dopuszczalna pod względem formalnym.
[...] złożył zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o skierowanie sprawy do rozpatrzenia przez Samorządowe kolegium Odwoławcze.
Postanowieniem z dnia [...] lutego 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu stwierdzono, że art. 59 § 1 pkt 5 u.p.e.a. odnosi się do obowiązku o charakterze niepieniężnym, tymczasem przedmiotowa należność ma bezspornie charakter pieniężny. Natomiast w odniesieniu do przesłanki z art. 59 § 1 pkt 10 u.p.e.a., organ stwierdził, że [...] nie podał, na jaki "inny przypadek" przewidziany w ustawach się powołuje.
[...] złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł głównie zarzut rozpoznania jego wniosku po terminie, wskazując na swoją trudną sytuacje materialną. Nadto skarżący podniósł, że organ nie próbował znaleźć przesłanki uzasadniającej umorzenie postępowania egzekucyjnego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Instytucja umorzenia postępowania egzekucyjnego ma na celu zakończenie tego postępowania, najczęściej z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Umorzenie postępowania egzekucyjnego oznacza, że nie jest realizowany jego cel; wiąże się z trwałymi przeszkodami uniemożliwiającymi dalsze jego prowadzenie. Przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego są w znacznej części następstwem pojawienia się przyczyn niedopuszczalności postępowania egzekucyjnego.
Ponieważ- organ egzekucyjny jest obowiązany umorzyć postępowanie egzekucyjne, jeżeli w sprawie zachodzi chociażby jedna z przesłanek wymienionych w art. 59 § 1 u.p.e.a. - w sprawie w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego kluczowe znaczenie ma ustalenie, czy taka przesłanka występuje. Oznacza to konieczność ustalenia wszystkich istotnych okoliczności w tym zakresie, z poszanowaniem zasad wynikających z art. 7 i 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej: k.p.a.),do których odpowiedniego stosowania odsyła art. 18 u.p.e.a.
W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.
Przepis art. 7 w związku z art. 77 i art. 80 k.p.a. nakazuje organom podjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy poprzez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego.
Sąd wskazuje, że art. 18 u.p.e.a. przewiduje w postępowaniu egzekucyjnym w administracji odpowiednie zastosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Ustawodawca nakazuje zatem stosowanie przepisów k.p.a. w postępowaniu egzekucyjnym z uwzględnieniem jego specyfiki, polegającej przede wszystkim na przymusowym charakterze tego postępowania, a także konieczności zapewnienia szybkości i skuteczności wykonania określonych prawem obowiązków. Postępowanie egzekucyjne jest bowiem postępowaniem, którego cel stanowi wykonanie obowiązków wynikających z aktów administracyjnych lub innych aktów poddanych egzekucji. Odpowiednie zastosowanie przepisów k.p.a. oznacza konieczność ich uwzględnienia z modyfikacjami pozwalającymi uniknąć sprzeczności pomiędzy ustawą egzekucyjną a k.p.a., jak też uwzględniającymi czynności procesowe nieprzewidziane w k.p.a. Akcesoryjne stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego możliwe jest wyłącznie w sytuacji, kiedy nie pozostaje to w sprzeczności z ratio legis ustawy egzekucyjnej.
Organy orzekające w przedmiotowej sprawie odmówiły umorzenia postępowania egzekucyjnego, z uwagi na brak przesłanek wskazywanych przez skarżącego.
W ocenie Sądu, organy orzekające w przedmiotowej sprawie, nie przeprowadziły postępowania zgodnie z art. 7, 77 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. To natomiast stanowi naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie ulega wątpliwości, że zgodnie z przepisami art. 7, 77 i art. 80 k.p.a., które znajdują zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, na organie spoczywa obowiązek podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a także obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
W przypadku wniosku zobowiązanego o umorzenie postępowania egzekucyjnego, organ – przed wydaniem postanowienia o odmowie umorzenia w trybie art. 59 u.p.e.a., zobowiązany jest do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego z uwagi na treść art. 7, 77 i 80 k.p.a. W przypadku powoływania się przez skarżącego na inny przypadek określony w art. 59 § 1 pkt 10 u.p.e.a., niezbędne jest zatem wyjaśnienie jaki konkretnie przypadek miał na myśli zobowiązany. Organy orzekające w przedmiotowej sprawie poprzestały jedynie na stwierdzeniu, że skarżący nie wskazał o jaki przypadek mu chodzi. Takie postępowanie nie jest właściwe w świetle wyżej cytowanych przepisów k.p.a.
Organy orzekające winny zwrócić się do skarżącego o wskazanie, jaki przypadek miał na uwadze składając wniosek o umorzenie postępowania, czego nie uczyniły.
Tym samym postępowanie w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone z naruszeniem przepisu art. 7, 77 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Na marginesie Sąd podnosi, że na rozprawie w dniu 29 października 2014 r. pełnomocnik skarżącego z urzędu, złożył pismo procesowe, z którego wynika, że w przedmiotowej sprawie wystąpiły także przesłanki określone w art. 59 § 1 pkt 2 i pkt 7 u.p.e.a. Nadto pełnomocnik skarżącego wskazał, że skarżący informował w Urzędzie Miasta [...], jaki i w SKO w [...], że jest osobą o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności i jego jedynym źródłem dochodu jest zasiłek stały z MOPS-u.
Także i te okoliczności winny zostać wzięte pod rozwagę przy ponownym rozpoznaniu sprawy.
W związku z powyższym Sąd na postawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.u. z 2012 r. poz. 270 ze zm. dalej; p.p.s.a.) orzekł jak punkcie I wyroku.
O kosztach Sąd orzekł jak punkcie II wyroku.