Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia [...] listopada 2001 r. W.W. zwróciła się do Burmistrza o umorzenie jej podatku od nieruchomości. W uzasadnieniu wniosku podała, że jest rencistką, utrzymuje się z renty w wysokości [...] zł, ponosi koszty utrzymania domu i cały czas leczy się w Poradni Ortopedycznej. Wyjaśniła też, że pozostali współwłaściciele nieruchomości od 1987 r. mieszkają w Niemczech i nie ponoszą żadnych kosztów związanych z nieruchomością, której dotyczy przedmiotowy podatek.
Decyzją z dnia [...] Burmistrz Miasta, działając na podstawie art. 67 § 1 i 2 oraz art. 207 i 210 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa /Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm./ i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w latach 1999-2001 /Dz. U. Nr 150, poz. 983/, odmówił W. W. umorzenia zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości za lata 1999 – 2001 w kwocie [...] zł oraz odsetek za zwłokę w kwocie [...] zł.
W uzasadnieniu decyzji organ podatkowy podał, że po dokonaniu analizy całości akt sprawy zebranych w wyniku postępowania dowodowego i wyjaśniającego uznał, że nie ma podstaw do umorzenia zaległego podatku. Organ przyznał, że sytuacja finansowa wnioskodawczyni nie jest łatwa, ale nie jest ona jedynym właścicielem nieruchomości, a obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach.
Od powyższej decyzji W.W. odwołała się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego,wyjaśniając dodatkowo, że pozostali współwłaściciele K.W. i M. W. mieszkają w Niemczech. Pod ich nieobecność podatek od nieruchomości płaci odwołująca się.
Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 233 § 3 Ordynacji podatkowej, uchyliło zaskarżoną decyzję.
Organ wyjaśnił, że kwestię umarzania zaległości podatkowych i odsetek za zwłokę reguluje art. 67 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z tym przepisem, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy może na wniosek zainteresowanego, umorzyć w całości lub części zaległości lub odsetki. Przytoczone uregulowanie wprowadza element uznania administracyjnego. Wybór sposobu załatwienia sprawy pozostawiono właściwemu organowi, który nawet w razie wystąpienia ustawowych przesłanek nie jest bezwzględnie zobowiązany do udzielenia ulgi. Uznanie nie oznacza jednak całkowitej dowolności orzekania. Orzeczenia w sprawach uznaniowych podlegają kontroli. Są badane pod kątem zgodności z przepisami prawa. Istotne jest zwłaszcza to, czy organ podatkowy należycie wyjaśnił stan faktyczny sprawy i czy dokonał prawidłowej interpretacji zawartych w stosowanym przepisie pojęć nieostrych. Rozstrzygnięcie nie może pozostawać w sprzeczności z poczynionymi ustaleniami.
Kolegium uznało, że w przedmiotowej sprawie zaistniały okoliczności uzasadniające stosowanie instytucji umorzenia wobec znacznego obniżenia zdolności płatniczej podatnika spowodowanego przyczynami obiektywnymi /przewlekłe schorzenie i niskie dochody/.
Organ wskazał też, że przedmiotowa nieruchomość stanowi współwłasność, odwołująca się nie ma kontaktu z pozostałymi współwłaścicielami, a działania organu podatkowego skierowane są tylko do niej.
W tych okolicznościach organ odwoławczy uznał, że decyzja organu I instancji nie znajduje dostatecznego oparcia w materiale dowodowym i dlatego orzekł o uchyleniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Skargę do Ośrodka Zamiejscowego Naczelnego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła W. W., domagając się uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego.
Odpowiadając na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, wyjaśniając, że powodem uchylenia decyzji organu I instancji były braki postępowania.
Na rozprawie w dniu 29 stycznia 2004 r. przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym skarżąca W.W. wyjaśniła, że jest wdową po A. W. i oprócz niej współwłaścicielami nieruchomości przy ul. [...] w P są: K.W. /pierwsza żona A.W./ i M. W. /syn A. i K./.
Zmiany własności nie zostały uwidocznione w księgach wieczystych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270/, sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej. Rozstrzygając w granicach danej sprawy, sąd nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną /art. 134 § 1 ww. ustawy/.
Skarga okazała się uzasadniona i to z trzech powodów.
Po pierwsze – organ odwoławczy, uchylając decyzję organu I instancji, nieprawidłowo zastosował przepis art. 233 § 3 Ordynacji podatkowej.
Po nowelizacji Ordynacji, dokonanej ustawą z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw /Dz. U. Nr 169, poz. 1387/, wyżej wymieniony przepis w roku 2003 miał brzmienie:
" W sprawach należących do właściwości organów jednostek samorządu terytorialnego organ odwoławczy uprawniony jest do wydania decyzji uchylającej i rozstrzygającej sprawę co do jej istoty jedynie w przypadku, gdzie przepisy prawa nie pozostawiają sposobu jej rozstrzygnięcia uznaniu organu jednostki samorządu terytorialnego. W pozostałych przypadkach organ odwoławczy, uwzględniając odwołanie, uchyla zaskarżoną decyzję, stosując odpowiednio § 2."
Z kolei zgodnie z § 2 organ odwoławczy, uchylając decyzję, przekazywał ją organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia /" organ odwoławczy może uchylić... i przekazać"/.
Tak więc w niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie mogło w sentencji swojej decyzji zawrzeć wyłącznie sformułowania "uchyla zaskarżoną decyzję", ale wyraźnie winno przekazać sprawę Burmistrzowi Miasta do ponownego rozpatrzenia.
Po drugie – z akt administracyjnych nie wynika w ogóle, aby W.W. była podatnikiem podatku od nieruchomości. Art. 67 Ordynacji podatkowej mówi, że umorzenie zaległości podatkowej dotyczy osób mających przymiot podatnika, bowiem to jego interes, jak i interes publiczny, jest kryterium, na podstawie którego stosuje się instytucję umorzenia.
Z akt sprawy wynika, że Burmistrz adresuje swoje decyzje dotyczące podatku od nieruchomości do K., M. i A. W. /k. [...], [...], [...]akt administracyjnych/.
W "Informacji z rejestru gruntów" jako współwłaściciele nieruchomości wymienieni są również K.A. i M. W. /k. [..]/.
Po trzecie – skoro nie ma podstaw do stwierdzenia, że podatnikiem podatku od nieruchomości jest W. W., to tym bardziej nie można przyjąć, że powstała po jej stronie zaległość w przedmiotowym podatku.
Zaległością podatkową jest bowiem podatek nie zapłacony w terminie /art. 51 § 1 Ordynacji podatkowej/.
Decyzja wydana na podstawie art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej oparta jest o uznanie administracyjne, nie stanowi jednak o dowolności rozstrzygnięcia w omawianym przedmiocie. Wydanie decyzji musi być poprzedzone wyjaśnieniem istotnych okoliczności faktycznych sprawy i ich analizą – z zachowaniem wymogów postępowania podatkowego, co winno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji.
Postępowanie w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych może być przy tym wszczęte wyłącznie na wniosek strony, a istnienie zaległości, której wniosek dotyczy, musi być niewątpliwe – nie jest możliwe umorzenie lub odmowa umorzenia zaległości, które nie istnieją /por. wyrok z dnia 7 stycznia 2000 r. sygn. akt I SA/Lu 1589/98, "Lex" nr 44308/.
Z powyższych względów Sąd uchylił nie tylko decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, ale również decyzję Burmistrza Miasta w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej.
Organ podatkowy, rozpoznając ponownie sprawę, powinien najpierw ustalić krąg spod spadkobierców po A.W.,a następnie kto jest współwłaścicielem nieruchomości, której dotyczy podatek. W następnej kolejności rozważyć należy, czy i od kiedy podatnikiem podatku od nieruchomości jest W. W., czy zalega z jego zapłatą i czy są podstawy do umorzenia zaległości podatkowej.
W tych okolicznościach, wobec stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm./.
/-/ K.Pawlicki /-/ S.Marciniak /-/ B.Koś uk