Uzasadnienie
Wpis od skargi wynosi [...].
GP, reprezentowana przez radcę prawnego MK, pismem z dnia [...] wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Jednocześnie złożyła sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała, że jest matką [...] dzieci. Z otrzymywanego przez nią wynagrodzenia za pracę utrzymuje się [...] rodzina. Kwota jaką otrzymuje z tego tytułu z ledwością wystarcza na pokrycie podstawowych potrzeb rodziny. Podała, ze nie posiada żadnych oszczędności, natomiast jest zadłużona. Wskazała, że uiszczenie wpisu od skargi w znacznym stopniu naraziłoby jej rodzinę na szkodę. Oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z córkami W mającą [...] lat i Z mającą [...] lat. Nie posiada nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Z tytułu umowy o pracę uzyskuje dochód brutto w wysokości [...], przy czym na rękę otrzymuje [...] netto.
Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania, w tym również uiszczają wpis od skargi. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 cyt. ustawy stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 ustawy). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Zauważyć jednak należy, że mający zastosowanie w sprawie wyżej cyt. art. 246 § 1 pkt 2 ustawy nakłada na ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy obowiązek uprawdopodobnienia przesłanek w tym przepisie określonych. Z omawianej regulacji wynika bowiem wprost, że prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie fizycznej, "gdy osoba ta wykaże", iż w jej przypadku partycypowanie w kosztach procesu wiązałoby się z ryzykiem wystąpienia negatywnych konsekwencji, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy (por. post. NSA z dnia 21 kwietnia 2006r., sygn. akt II FZ 240/06).
Z uwagi na to, że w.w przepis formułuje nieostre kryteria ocenne, szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej wnioskodawcy (por. post. NSA z dnia 14 września 2006r., sygn. akt II FZ 574/06). Przyznanie prawa pomocy stanowi bowiem w istocie odstępstwo od generalnej zasady wynikającej z przepisu art. 199 ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.
W tym stanie rzeczy argumentacja służąca uprawdopodobnieniu, że poniesienie kosztów postępowania, nie byłoby możliwe bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącej, musi być dokładna i wyczerpująca. Skoro podstawą ustaleń faktycznych, pozwalających na podjęcie rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy są zawsze okoliczności wskazane przez wnioskodawcę, to powinna być to informacja kompletna, pozwalająca na zobrazowanie realnej sytuacji majątkowej strony.
Pismem z dnia [...] (karta nr [...] akt sądowych) wezwano skarżącą do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez:
- 1. złożenie odpisów zeznań rocznych podatkowych za 2008 i 2009r. złożonych przez skarżącą osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym,
- 2. złożenie odpisów z kont bankowych, lokat bankowych i rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące należących do skarżącej i do osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym,
- 3. podanie czy skarżąca lub osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym uzyskują dodatkowe dochody (np. z pracy dorywczej, sezonowej stypendium, alimenty itp.),
- 4. podanie czy skarżąca lub osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym korzystają z pomocy opieki społecznej, jeżeli tak to w jakiej formie (odpis decyzji),
- 5. podanie kosztów miesięcznego utrzymania skarżącej i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym z rozbiciem na poszczególne wydatki (czynsz, ogrzewanie, woda, gaz, energia elektryczna, koszty leczenia i zakupu lekarstw, wyżywienie, telefon stacjonarny i telefony komórkowe, abonament RTV, kablówka, środki czystości, raty kredytów - z podaniem na co kredyty zostały zaciągnięte, kiedy, jaki jest harmonogram spłat rat itp.),
- 6. podanie czy skarżąca lub osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym posiadają samochody osobowe, jeżeli tak należy podać markę, typ, rok produkcji i wartość rynkową,
- 7. podanie do kogo należy mieszkanie, w którym mieszka skarżąca, jeżeli skarżąca wynajmuje to mieszkanie należy podać koszty najmu,
- 8. wyjaśnienie czy skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z [...] dzieci (uzasadnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy), czy tylko z córkami W i Z (oświadczenie o stanie rodzinnym wniosku o przyznanie prawa pomocy).
Pismo doręczono skarżącej w dniu [...], zatem termin do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy minął w dniu [...]. Tymczasem skarżąca, mimo upływu wyznaczonego terminu, wniosku nie uzupełniła.
W tych okolicznościach należy stwierdzić, że skarżąca nie uprawdopodobniła wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawczyni bowiem pomimo wezwania nie przedłożyła odpisów zeznań rocznych podatkowych za 2008 i 2009r., nie przedłożyła odpisów z kont, lokat i rachunków bankowych, nie wyjaśniła również, czy takie rachunki posiada. Skarżąca nie podała także czy uzyskuje dodatkowe dochody oraz czy korzysta z pomocy opieki społecznej, nie podała czy otrzymuje na dzieci alimenty. Nie wskazała w jakiej wysokości ponosi koszty miesięcznego utrzymania. Nie podała również czy posiada samochód osobowy. Wnioskodawczyni pomimo rozbieżności pomiędzy uzasadnieniem wniosku o przyznanie prawa pomocy, a oświadczeniem o stanie rodzinnym, nie wyjaśniła, czy pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z [...] córkami czy z [...] dzieci. Nie wyjaśniła także do kogo należy mieszkanie, w którym mieszka, nie podała czy mieszkanie zostało jej użyczone lub czy wynajmuje to mieszkanie i z tego tytułu ponosi koszty najmu.
Zatem skarżąca nie wykazała w sposób wystarczający, że jej sytuacja materialna i bytowa nie pozwala na poniesienie kosztów sądowych. W przedmiotowej sprawie skarżąca nie dostarczyła dokumentów i nie udzieliła dodatkowych wyjaśnień, które pozwoliłyby na dokonanie rzetelnej oceny jej stanu majątkowo-finansowego. Tymczasem przyznanie prawa pomocy jest dopuszczalne tylko wtedy, jeżeli strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy przedstawi w sposób wyczerpujący informacje dotyczące jej sytuacji materialnej i finansowej. To właśnie na stronie skarżącej ciążył obowiązek wykazania zasadności złożonego przez nią wniosku w kontekście ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy.
Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji.
/-/V.Mielcarek