Uzasadnienie
Wpis sądowy od skargi wynosi [...].
Skarżący M i WJ łożyli sporządzone w dniu [...] na urzędowych formularzach wnioski o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosków podali, że nie posiadają majątku ani dochodów. Skarżący pozostają razem we wspólnym gospodarstwie domowym, nie posiadają nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów, mieszkają u córki. Skarżąca nie pracuje i nie uzyskuje żadnych dochodów, skarżący z tytułu wynagrodzenia za pracę otrzymuje kwotę [...].
Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący w odpowiedzi z dnia [...] oświadczyli, że nie posiadają kont, lokat i rachunków bankowych, nie uzyskują dodatkowych dochodów, nie korzystają z pomocy opieki społecznej. Mieszkają w domu należącym do córki Inie ponoszą żadnych kosztów związanych z wydatkami na ogrzewanie, wodę, gaz i energię elektryczną. Skarżący pracuje w firmie A Sp. z o.o. i otrzymuje z tego tytułu wynagrodzenie w kwocie netto [...], z czego pracodawca przekazuje komornikowi kwotę [...]. Pozostała kwotę, t.j. [...] wydają na zakup żywności, lekarstw, środków czystości i opłacenie abonamentu telefonu stacjonarnego. Wnioskodawcy nie posiadają telefonów komórkowych i nie mają do spłaty żadnego kredytu.
Skarżący nie posiadają samochodów osobowych, ani innych. Wskazali, że prowadzą z córką wspólne gospodarstwo domowe, córka jest mężatką i ma [...] dziecko. Córka otrzymała dom od skarżących w [...]. Do pisma załączono odpisy zeznań podatkowych za [...].
Pismem z dnia [...] skarżący przedłożyli odpis aktu notarialnego oraz zaświadczenie o zatrudnieniu i wysokości wynagrodzenia otrzymanego przez skarżącego za ostatnie trzy miesiące. Jednocześnie skarżący oświadczyli, że córka razem z małżonkiem pomaga im w trudnej sytuacji. Następnie pismem z dnia [...] wskazali, że wnioskodawczyni nie pracuje, nie jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotna i nie otrzymuje zasiłku dla bezrobotnych. Skarżąca nie pracuje z uwagi na stan zdrowia, który uniemożliwia jej uzyskanie świadectwa o zdolności do pracy. Skarżący jest zatrudniony w Spółce A na stanowisku [...]. Jedynym wspólnikiem Spółki jest M J-K. Siedziba Spółki mieści się w nieruchomości stanowiącej własność wspólnika.
W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 cyt. ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 ustawy). Art. 246 § 1 wyżej powołanej ustawy stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:
- 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;
- 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Określenie "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa. Należy jednak podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zauważyć nadto należy, że osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy powinna w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny, a dopiero gdyby poczynione oszczędności były niewystarczające na uiszczenie kosztów sądowych, może ubiegać się o taką pomoc.
Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że z przepisów regulujących instytucję prawa pomocy wynika jednoznacznie, iż ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. Z argumentacji skarżących wynika, że nie są w stanie uiścić całej kwoty wpisu od skargi i dlatego zwolniono ich w części, t.j. od kwoty powyżej [...]. Z informacji udzielonych przez wnioskodawców wynika, że skarżący otrzymuje stałe miesięczne dochody z tytułu wynagrodzenia za pracę. Wprawdzie kwota wynagrodzenia jest niska, to jednak zauważyć należy, że skarżący zatrudniony jest na stanowisku [...] Sp. z o.o. A, której jedynym wspólnikiem jest córka wnioskodawcy.
Nadto skarżący obecnie nie posiadają żadnych nieruchomości, jednakże godzi się wskazać, że posiadali nieruchomości, które podarowali córce. Skarżący na miesięczne utrzymanie wydają kwotę [...]. Natomiast nie ponoszą opłat za energię elektryczną, wodę, gaz i opał. Wydatki na opłaty ponosi córka, z którą – jak oświadczyli w piśmie z dnia [...] - pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym. Pomimo wezwania skarżący nie podali w jakiej wysokości ponosi ona wydatki na w.w opłaty, nie wskazali, czy córka uzyskuje dochody, jeżeli tak to z jakiego tytułu i w jakiej wysokości. Oświadczyli natomiast, że córka i jej mąż pomagają im w trudnej sytuacji.
Na obecnym etapie postępowania nie zwolniono skarżących od ewentualnych przyszłych kosztów sądowych, gdyż ich sytuacja może ulec poprawie. Jednakże gdyby nie byli w stanie ich uiścić będą mogli zwrócić się z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy.
Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji.
/-/V.Mielcarek