Uzasadnienie
Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. wszczął przeciwko M. F. postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] wystawionego przez Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad i obejmującego należności z tytułu kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia w kwocie [...] zł. należności głównej. Podstawę wystawienia tytułu wykonawczego stanowiła decyzja w/w organu nr [...] z dnia [...]10.2004r. Organ egzekucyjny zawiadomieniem Nr [...] z dnia [...].12.2009 r. dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem (N. B. S. w R.).
Odpis tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego zobowiązany odebrał w dniu [...].12.2009 r.
Dwoma odrębnymi pismami z dnia [...].12.2009 r. zobowiązany wniósł do organu egzekucyjnego zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne, natomiast do organu nadzoru, za pośrednictwem organu egzekucyjnego skargę na czynności organu egzekucyjnego.
W zarzutach zobowiązany podniósł:
- – przedawnienie obowiązku uiszczenia kary pieniężnej,
- – brak wymagalności obowiązku,
- – niedopuszczalność zastosowanego środka egzekucyjnego,
- – niespełnienie przez tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
W swoich pismach zobowiązany zawarł ponadto wniosek o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. stosownie do zapisu art. 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wniesione zarzuty skierował pismem z dnia [...].12.2009 r. do wierzyciela - Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad celem zajęcia stanowiska w sprawie. Jednocześnie na podstawie art. 35 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji po rozpatrzeniu zawartego w zarzutach wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego, postanowieniem z dnia [...].12.2009 r. wstrzymał przedmiotowe postępowanie egzekucyjne do czasu rozpatrzenia zarzutów. Podejmując takie stanowisko Naczelnik Urzędu Skarbowego uwzględnił zarówno interes strony, jak też obowiązek zabezpieczenia praw wierzyciela do wyegzekwowania należnej jemu kwoty.
Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu, po otrzymaniu od Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. skargi na czynności egzekucyjne, pismem z dnia [...].01.2010 r. Nr [...] odesłał ją do organu egzekucyjnego celem łącznego rozpatrzenia z zarzutami złożonymi przez zobowiązanego. W uzasadnieniu wskazał, iż "skarga" nie zawiera żadnych elementów, które można by zakwalifikować jako skargę złożoną w trybie art. 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zaś podniesione przez stronę argumenty dotyczą wyłącznie zarzutu niedopuszczalności zastosowanego środka egzekucyjnego i winny być rozpoznane łącznie z argumentami zawartymi w piśmie zatytułowanym "zarzuty" z dnia [...].12.2009 r. skierowanym do Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. Postanowieniem z dnia [...].01.2010 r. Nr [...] wierzyciel - Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad nie uznając zarzutów za uzasadnione wniósł o ich oddalenie. Wskazał, iż w kwestii przedawnienia, wskazany przez zobowiązanego art. 40d ust. 3 ustawy z dnia 21.03.1985r. o drogach publicznych obowiązuje dopiero od dnia 4.10.2005r., podczas gdy stwierdzenie przejazdu pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, czyli zdarzenie dające podstawę do naliczenia kary pieniężnej nastąpiło w dniu 1.10.2003r., a decyzja nakładająca tę karę została wydana w dniu [...].10.2004r.
W tym czasie nie obowiązywał zatem jeszcze art. 40d ust. 3 ustawy o drogach publicznych. Ponadto stwierdził, iż okres przedawnienia wynika z obowiązujących wówczas przepisów ustawy z dnia 26.11.1998r. o finansach publicznych oraz ustawy z dnia 29.08.1997r. Ordynacja podatkowa. Traktując bowiem nałożoną karę pieniężną jako świadczenie publicznoprawne, przyjąć należało, że do tego rodzaju świadczeń obowiązuje pięcioletni okres przedawnienia, liczony od końca roku, w którym należało je uiścić. Nałożony na zobowiązanego obowiązek nie uległ jednak przedawnieniu z uwagi na zawieszenie biegu terminu przedawnienia (art.70 § 6 pkt 2 ustawy z dnia 29.08.1997r. Ordynacja podatkowa) na skutek wniesienia przez M. F. w dniu [...].12.2004r. skargi do sądu administracyjnego na decyzję [...] z dnia [...].12.2004r. utrzymującą w mocy decyzję, którą nałożono na M. F. karę pieniężną. Skarga ta została oddalona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 2.11.2005 r. Sygn. akt VI SA/Wa 27/05, następnie zaś wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11.01.2007 r. oddalono skargę kasacyjną na wyrok WSA w przedmiotowej sprawie.
Ponadto na skutek zastosowania środka egzekucyjnego na podstawie art. 70 § 4 ustawy z dnia 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa nastąpiło także przerwanie biegu przedawnienia, w związku z czym uznać należy, iż zarzut zobowiązanego w tym zakresie jest całkowicie bezzasadny.
Odnośnie zarzutu braku wymagalności obowiązku, na co wskazywać miało zdaniem zobowiązanego toczące się postępowanie prowadzone w Ministerstwie Infrastruktury, wierzyciel podkreślił, iż wskazane postępowanie dotyczy wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...].10.2009 r. Nr [...] odmawiającą umorzenia należności stanowiącej przedmiotową karę pieniężną. Jednakże jest to odrębne postępowanie nie mające związku z prowadzonym na podstawie prawomocnej decyzji Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad nakładającej karę pieniężną, postępowaniem egzekucyjnym. Wskazuje ponadto, że w postępowaniu tym, w dniu [...].01.2010 r. wydana została decyzja nr [...] utrzymująca w mocy decyzję odmawiającą umorzenia należności w kwocie [...] zł za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.
W kwestii zarzutu dotyczącego niedopuszczalności zastosowanego środka egzekucyjnego wierzyciel wskazał, iż w dniu dokonania ważenia i stwierdzenia przejazdu pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, to jest w dniu [...].10.2003r. - przepis art.13g ust. 12 ustawy o drogach publicznych odsyłający do przepisów działu II rozdziału 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dotyczących egzekucji należności pieniężnych z ruchomości nie obowiązywał. Przepis ten należałoby stosować gdyby nałożona na zobowiązanego kara wynikała właśnie z przepisu art.13g ustawy o drogach publicznych. Z uwagi jednak na fakt, iż przepis ten w momencie nałożenia kary nie obowiązywał, nie znajduje zastosowania także w odniesieniu do sposobu egzekucji tej należności.
Odnosząc się natomiast do zarzutu zobowiązanego, iż tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wierzyciel wskazał, iż przedmiotowy tytuł spełnia wymogi określone w tym przepisie, co także zostało potwierdzone przez organ egzekucyjny, który tytuł ten przyjął i wszczął postępowanie egzekucyjne. Podstawa prawna obowiązku została wskazana prawidłowo. Jest nią właśnie Załącznik do ustawy z dnia 21.03.1985r. o drogach publicznych, gdyż w momencie dokonywania ważenia przepisy dotyczące nakładania kar z tytułu przejazdów pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia były umieszczone w załączniku do ustawy, a treść załącznika stanowi również integralną część ustawy. Prawidłowo zostało również określone miejsce publikacji tego aktu prawnego, gdyż w dniu 1.10.2003 r. tekst jednolity ustawy o drogach publicznych był ogłoszony właśnie w Dz. U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838 ze zm.
Zarzut dotyczący wskazania nieprawidłowej podstawy prawnej również został uznany za niesłuszny, gdyż kara pieniężna nałożona na zobowiązanego nie wynikała z art.13g ustawy o drogach publicznych (który wówczas jeszcze nie obowiązywał), w związku z czym nie znajduje do niej zastosowanie ustęp 12 tego artykułu, lecz właśnie art. 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Co do prawidłowości wskazania możliwych środków egzekucyjnych do zastosowania w tej sprawie wierzyciel ustosunkował się już wcześniej.
W w/w postanowieniu wierzyciel pouczył, iż nie służy od niego zażalenie, jednakże wskazał, iż strona niezadowolona z rozstrzygnięcia może zwrócić się do Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad w Warszawie za pośrednictwem Dyrektora Oddziału GDDKiA w Poznaniu o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zobowiązany skorzystał ze wskazanej możliwości. W wyniku rozpoznania jego wniosku Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad postanowieniem z dnia [...].02.2010 r. Nr [...] uznał przedstawione przez zobowiązanego zarzuty za niezasadne.
Powyższe postanowienie stanowiło ostateczne rozstrzygnięcie wierzyciela w administracyjnym toku instancji, tym samym stanowiło podstawę do wydania w dniu [...].03.2010 r. postanowienia nr [...] w sprawie zarzutów przez organ egzekucyjny - Naczelnika Urzędu Skargowego w G.., który w myśl przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - związany stanowiskiem wierzyciela, odmówił uwzględnienia wniesionych przez zobowiązanego zarzutów.
M. F. kwestionując stanowisko organu odwoławczego zawarte w postanowieniu Nr [...] z dnia [...].03.2010 r. wniósł pismem z dnia [...].03.2010 r. zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu. Zobowiązany nie powołał w zażaleniu żadnych nowych argumentów, przywołując podnoszone wcześniej:
- – zarzut przedawnienia obowiązku, z uwagi na fakt, iż upłynęło 5 lat od daty zdarzenia, które nastąpiło dnia 01.10.2003 r. (art. 40 ust.3 ustawy o drogach publicznych);
- – brak wymagalności obowiązku, gdyż toczy się postępowanie w Ministerstwie Infrastruktury nr [...] i to bardzo przewlekle bo przez okres 5 lat, a dotyczy umorzenia lub odroczenia płatności;
- – niedopuszczalność zastosowanego środka egzekucyjnego, albowiem w myśl art.13g ust. 12 ustawy o drogach publicznych, jeżeli kara pieniężna nie zostanie uiszczona to stosuje się odpowiednio przepisy działu II rozdziału 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dotyczące egzekucji należności pieniężnych z ruchomości, tym samym niedopuszczalne [jest] zajęcie prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem; Poza tym zasada prawna wskazuje, że stosuje się nowe przepisy;
- – tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27, a mianowicie narusza pkt 3, gdyż nie wskazuje podstawy prawnej obowiązku (brak wskazania jakiegokolwiek przepisu), którym nie może być załącznik i to nawet do ustawy - błędnie określonej jako Dz. U. z 2000r. skoro w międzyczasie była z 2004 r. a obecnie jest z 2007r., nadto narusza pkt 6 albowiem nie wskazuje prawidłowej podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej, którym jest art.13g ust.12 ustawy o drogach publicznych, oraz narusza pkt 11, gdyż w sposób nieprawidłowy wskazuje możliwe środki egzekucyjne do zastosowania w tej sprawie, skoro omawiany przepis przewiduje wyłącznie z ruchomości.
Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. Nr [...] z dnia [...].03.2010 r. postanowił utrzymać w mocy orzeczeniem nr [...] z dnia [...].04.2010 r. W uzasadnieniu wyjaśnia natomiast, że w ocenie organu odwoławczego prawomocne postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela wykluczało bowiem rozważanie zasadności zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 pkt 1 i 2 cyt. ustawy, w pozostałym zakresie zaś organy egzekucyjne I i II instancji podzieliły stanowisko wierzyciela, uznając wniesione zarzuty za bezzasadne.
Mając powyższe na uwadze oraz fakt, że skarżący nie podnosił żadnych innych zarzutów i nie wskazał na inne przepisy, które jego zdaniem zostały w prowadzonym wobec niego postępowaniu egzekucyjnym naruszone, uznano wszczęte przeciwko niemu postępowanie egzekucyjne za zasadne, a zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. za wydane zgodnie z prawem. Wobec powyższego należało orzec o utrzymaniu w mocy rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego z dnia [...].03.2010 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy uznania zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec M. F..
M. F. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, wnosząc jednocześnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z dnia [...] marca 2010 r. Wniósł o uznanie zgłoszonych zarzutów za uzasadnione i umorzenie postępowania egzekucyjnego. W złożonej skardze powołuje podobne argumenty, co w zażaleniu wniesionym na postanowienie organu egzekucyjnego o odmowie uwzględnienia zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec w/w zobowiązanego na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, a obejmującego należności z tytułu nieuiszczonej kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia w kwocie [...] zł należności głównej.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzuca, co następuje:
- 1. Obowiązek uiszczenia kary pieniężnej uległ przedawnieniu, gdyż upłynęło 5 lat od daty zdarzenia, które nastąpiło dnia [...] października 2003r., a ponadto do spłaty kary pieniężnej nie stosuje się art. 70 Ordynacji podatkowej,
- 2. Brak wymagalności obowiązku, gdyż toczy się postępowanie w Ministerstwie Infrastruktury nr [...], bardzo przewlekle, przez okres 5 lat, a dotyczy umorzenia lub odroczenia płatności. Ponadto zdaniem skarżącego z treści decyzji "z dnia [...].01.2010 r. Nr [...] wynika wprost, że dochody te nie stanowią dochodów budżetu państwa, a więc kary te nie mieszczą się w zakresie przedmiotowym ustawy Ordynacja podatkowa".
- 3. Niedopuszczalność zastosowanego środka egzekucyjnego, albowiem w myśl art.13g ust. 12 ustawy o drogach publicznych, jeżeli kara pieniężna nie zostanie uiszczona to stosuje się odpowiednio przepisy działu II rozdziału 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dotyczące egzekucji należności pieniężnych z ruchomości, tym samym niedopuszczalne zajęcie prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem. Skarżący podkreśla, iż wskazany przepis obowiązuje od dnia 24.11.2003r., zatem obowiązywał w momencie nałożenia kary.
- 4. Tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27, a mianowicie narusza pkt 3, gdyż nie wskazuje podstawy prawnej obowiązku, którym nie może być załącznik, nadto narusza pkt 6, albowiem nie wskazuje prawidłowej podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej, którym jest art.13g ust. 12 ustawy o drogach publicznych, ponadto narusza pkt 11, gdyż w sposób nieprawidłowy wskazuje możliwe środki egzekucyjne do zastosowania w tej sprawie, skoro omawiany przepis przewiduje wyłącznie z ruchomości.
Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu, w odpowiedzi na skargę w pełni podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w postanowieniu z dnia [...].04.2010r. Nr [...] i nie znalazł podstaw, aby przychylić się do skargi i uwzględnić ją w całości na podstawie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz.1270). W uzasadnieniu ponownie wskazuje, tak jak to już uczynił w zaskarżonym postanowieniu, na obowiązujące w tym zakresie przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229 poz. 1954 - tekst jedn. ze zm.). Stwierdza, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów cyt. ustawy, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy. Zauważa, że przepis art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej uopea) stanowi, że zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7,9 i 10 organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela.
W zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5 wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Jak wynika z treści złożonych zarzutów oraz z treści zażalenia na postanowienie w sprawie ich oddalenia zobowiązany podnosi zarzuty określone w art. 33 pkt 1 i 2 uopea to jest przedawnienie obowiązku, brak wymagalności obowiązku, oraz w art. 33 pkt 6 i 10 uopea - niedopuszczalność zastosowanego środka egzekucyjnego i wystawienie tytułu wykonawczego z naruszeniem wymogów określonych w art. 27 cyt. wyżej ustawy. W zakresie zarzutów wniesionych na podstawie art. 33 pkt 1-5 uopea organ egzekucyjny związany jest stanowiskiem wierzyciela, co oznacza, że nie może postąpić odmiennie od wskazania wierzyciela.
W świetle powyższego w zakresie zarzutów dotyczących przedawnienia obowiązku, braku wymagalności obowiązku, Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. jak również Dyrektor Izby Skarbowej związani są ostatecznym stanowiskiem wierzyciela i podejmowanie jakichkolwiek rozważań w tym zakresie jest bezprzedmiotowe.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. będący w tym przypadku wyłącznie organem egzekucyjnym, wszczął postępowanie egzekucyjne na wniosek wierzyciela tj. Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad i zobowiązany jest do podejmowania działań zmierzających do zaspokojenia wierzyciela.
Co zaś się tyczy pozostałych zarzutów, to jest niedopuszczalności zastosowanego środka egzekucyjnego, a także wystawienia tytułu wykonawczego z naruszeniem wymogów określonych w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji Dyrektor Izby Skarbowej uznał je za nieuzasadnione.
Jak wynika z obowiązujących w sprawie przepisów w dniu dokonania czynu, za który została nałożona kara, przepis art. 13g ust. 12 ustawy o drogach publicznych odsyłający do przepisów działu II rozdziału 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dotyczących egzekucji należności pieniężnych z ruchomości - nie obowiązywał.
Natomiast odnosząc się do zarzutu, iż tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 cyt. ustawy, bowiem jak podnosi zobowiązany: " narusza pkt 3, gdyż nie wskazuje podstawy prawnej obowiązku (brak wskazania jakiegokolwiek przepisu), którym nie może być załącznik i to nawet do ustawy - błędnie określonej jako Dz. U. z 2000 r. skoro w międzyczasie była z 2004 r. a obecnie jest z 2007 r., nadto narusza pkt 6, albowiem nie wskazuje prawidłowej podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej, którym jest art.13g ust. 12 ustawy o drogach publicznych, oraz narusza pkt 11, gdyż w sposób nieprawidłowy wskazuje możliwe środki egzekucyjne do zastosowania w tej sprawie, skoro omawiany przepis przewiduje wyłącznie z ruchomości" - Dyrektor Izby Skarbowej nie dopatrzył się uchybień w sporządzeniu przedmiotowego tytułu wykonawczego. Zawiera on bowiem w swej treści zarówno wskazanie podstawy prawnej dochodzonego obowiązku, jak i podane miejsce publikacji tego aktu prawnego.
Podstawa prawna obowiązku została wskazana prawidłowo. Jest nią właśnie Załącznik do ustawy z dnia 21.03.1985r. o drogach publicznych, gdyż w momencie dokonywania ważenia przepisy dotyczące nakładania kar z tytułu przejazdów pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia były umieszczone w załączniku do ustawy, a treść załącznika stanowi również integralną część ustawy. Prawidłowo zostało również określone miejsce publikacji tego aktu prawnego, gdyż w dniu 1.10.2003 r. tekst jednolity ustawy o drogach publicznych był ogłoszony właśnie w Dz. U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838.
Nie został również naruszony pkt 11 powołanego przepisu (art. 27uopea), gdyż możliwe środki egzekucyjne do zastosowania w tej sprawie nie podlegają w niniejszym przypadku żadnym ograniczeniom, bowiem kara pieniężna nałożona na zobowiązanego nie wynikała z art.13g ustawy o drogach publicznych. Przepisu tego wówczas jeszcze nie było, a co za tym idzie nie mógł obowiązywać, w związku z czym do nałożonej kary nie może znaleźć zastosowania ustęp 12 tegoż artykułu.
Z uwagi zatem na powyższe organ odwoławczy - Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu rozpatrując zarzuty zobowiązanego mając na uwadze stanowisko wierzyciela w przedmiotowej kwestii, a także podzielając stanowisko organu egzekucyjnego, nie znalazł podstaw do uwzględnienia argumentów skarżącego. Podkreśla, że celem postępowania egzekucyjnego w administracji jest przymusowe wykonanie obowiązku wynikającego z tytułu wykonawczego, natomiast z ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wyraźnie wynika, iż wypowiedź wierzyciela w zakresie zarzutów wymienionych w art. 33 pkt 1-5 jest dla organu egzekucyjnego wiążąca, zatem to wierzyciel ponosi odpowiedzialność za ewentualne niewłaściwe wskazanie przepisów, czy też ich interpretację.
Na marginesie należy jednakże dodać, iż zdarzenie polegające na przejeździe pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia miało charakter ograniczony czasowo i nastąpiło jednorazowo przed wejściem w życie nowych przepisów, na które powołuje się skarżący.
Przyjęcie więc, iż w sprawie mają zastosowanie nowe przepisy, które weszły w życie po zdarzeniu powstałym w październiku 2003 r. (nowelizacja ustawy zawierająca przepis o przedawnieniu nawet kilka lat po zdarzeniu - w 2005r.) a nie obowiązujących w dacie zdarzenia prowadzi do naruszenia zasady lex retro non agit jako elementu demokratycznego państwa (art. 2 Konstytucji RP).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po zapoznaniu się ze stanem faktycznym i prawnym sprawy, zważył co następuje
Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) - Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlegają m.in. postanowienia organów egzekucyjnych w sprawach przymusowej egzekucji zaległości podatkowych z uwagi na ich zgodność z prawem powszechnie obowiązującym, zarówno materialnym, jak i formalnym. Ta ocena legalności dokonywana jest według stanu prawnego i na podstawie akt administracyjnych sprawy z dnia wydania zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego.
W postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji obowiązuje ponadto zasada oficjalności, mająca tetyczne umocowanie i określone granice w postanowieniach art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zgodnie z zasadą oficjalności, wojewódzki sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Z drugiej natomiast strony orzekając o legalności wydanych w postępowaniu egzekucyjnym postanowień organów egzekucyjnych winien mieć na uwadze zakaż pogorszenia w wyniku postępowania sądowoadministracyjnego sytuacji prawnej strony skarżącej (zakaz reformationis in peius).
Wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie
I tak Sąd wyjaśnia stronie, iż instytucja prawna zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym pełni podobną rolę co odwołanie w podatkowym postępowaniu orzekającym. Tym co różni te dwa środki kontroli poczyń organów administracji publicznej są m.in. wąsko zakreślone podstawy zaskarżania (wniesienia zarzutów) w postępowaniu egzekucyjnym i to, iż wniesienie przez zobowiązanego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego nie wstrzymuje czynności egzekucyjnych. Na etapie bowiem postępowania egzekucyjnego jako postępowania wykonawczego zaległych zobowiązań podatkowych powstałych z mocy prawa czy na skutek wydanych decyzji konstytutywnych - zgodnie z brzmieniem art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z dnia 17 czerwca 1966 r. (Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954) - organ egzekucyjny nie ma uprawnień do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.
Natomiast zgodnie z brzmieniem art. 6 powyższej ustawy - jeżeli zobowiązany nie wykona ciążących na nim zobowiązań podatkowych, wierzyciel czyli Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad musi podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych które pozwolą na stosunkowo szybkie uzyskanie należnych sum zaległych zobowiązań z tytułu nałożonych kar pieniężnych i nie będą powodowały dalszego wzrostu tego długu z tytułu wysokich odsetek od przeterminowanych zaległości. Organ egzekucyjny i wierzyciel zobowiązań publicznoprawnych nie może kierować się zatem własnym uznaniem czy wszczynać egzekucję, ale ciąży na nim taki obowiązek. Ustawodawca wyłącza zatem zasadę rozporządzalności dochodzenia przez wierzyciela wykonania obowiązku nałożonych kar pieniężnych z tytułu przejazdu pojazdem nienormatywnym ciążącym na zobowiązanym w dniu 1 października 2003 r. Skoro skarżący na przestrzeni wielu lat nie regulował należnych zobowiązań publicznoprawnych, mimo doręczanych upomnień egzekucyjnych - to nie może zarzuca organowi egzekucyjnemu, iż ten wykonuje swe obowiązki wynikające z prawa powszechnie obowiązującego i nie dopuszcza do dalszego narastania zaległości z tytułu odsetek.
Sąd niezwiązany granicami skargi wskazuje na niekonsekwencje w ocenie stanu prawnego dokonywane przez samego skarżącego. Przejawiają się one m.in. w tym, iż z jednej strony kwestionuje on na kolejnych etapach różnych postępowań administracyjnych i sądowoadministracyjnych przedawnienie nałożonych na niego kar pieniężnych z tytułu przejazdu pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, z drugiej natomiast strony uznaje istnienie i wymagalność owych kar pieniężnych - domagając się kilkakrotnie umorzenia mu ich przez Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad oraz Ministra Infrastruktury (por. np. ostateczną decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2009 r. nr [...] czy decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] stycznia 2010 r., nr [...]). W dacie stwierdzenia przejazdu pojazdem normatywnym bez zezwolenia przez zobowiązanego, a więc w dniu 1 października 2003 r. obowiązywał art. 5 ust. 2 pkt. 1 ustaw z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2003 r. Nr 15, poz. 148 ze zm.) oraz art. 2 § 2 w związku art. 70 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), które przewidywały do tego rodzaju świadczeń publicznoprawnych pięcioletni okres przedawnienia, liczony od końca roku w którym należało owe kary pieniężne za przejazd pojazdem nienomatywnym uiścić. Ów termin pięcioletni uległ przedłużeniu.
I tak zawieszeniu uległ bieg przedawnienia z uwagi na przewidzianą w Ordynacji podatkowe takową instytucję, (art. 70 § 6 pkt.2 Ordynacji podatkowej) w skutek wniesienia skargi przez M. F. na decyzję wymierzające karę pieniężną do sądu administracyjnego - skarga taka została wniesiona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 19 grudnia 2004 r., a skarga kasacyjna zobowiązanego oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2007 r. I OSK 323/06). W tych wyrokach prawomocnych sądów administracyjnych przesądzono także kwestię stosowania przepisów intertemporalnych w związku z treścią art. 10 ustawy z dnia 14 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 2000, poz. 1953) wypowiadając się, iż w sprawie kary pieniężnej dotyczącej M. F. należy stosować przepisy poprzednie, dawne. Zgodnie z brzmieniem art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) ocena prawna wyrażona w powyższych wyrokach sądów administracyjnych dotyczących prawa międzyczasowego wiąże w danej sprawie nie tylko sądy administracyjne zajmujące się tym problemem, ale oddziałuje wiążąco na przyszłe postępowania administracyjne w danej sprawie (w tym i postępowanie egzekucyjne).
Do przedawnienia wymierzonych kar pieniężnych z tytułu przejazdu pojazdem nienormatywnym nie doszło i z uwagi na treść art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej, iż bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym zobowiązany został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny (z akt sprawy wynika, iż odpis tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zajęciu rachunku bankowego w B.S. w R. dokonano w dniu [...] grudnia 2009 r.).
Nieuzasadnione są również zarzuty skargi dotyczące niedopuszczalności zastosowanego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego zobowiązanego przez organ egzekucyjny oraz wystawienia tytułu wykonawczego przez wierzyciela z naruszeniem art. 27 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepis ograniczający egzekucję nieiuszczonych kar pieniężnych za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia jedynie do nieruchomości nie obowiązywał w dniu dokonania takowego czynu. Został on dopiero dodany kolejną nowelizacją ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w dniu 22 listopada 2003 r. (Dz. U. Nr 200, poz. 153). W sferze prawa publicznego bardzo często stosuje się technikę legislacyjną polegającą na tym,iż do ustawy dołączone są równego rodzaju załączniki. Owe załączniki stanowią integralną część akt ustawodawczego i mają moc identyczną jak sama ustawa.
Podstawa prawa obowiązku kary pieniężnej została zatem przez wierzyciela prawidłowo podana w wystawionym przez niego tytule wykonawczym poprzez powołanie się na załącznik do ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2000 r., Nr 71, poz. 838).
Z tych zatem powodów, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku.
/-/K. Pawlicki /-/J. Małecki /-/M. Skwierzyńska